Pale Imamu au Mtume (a.s) anapotenda matendo yake yanayofungamana na haki za wanajamii wenzake, huyatenda matendo hayo kupitia msingi wa elimu ya dhahiri yenye kudirikiwa na kuzingatiwa watu wa kawaida, na ni kawaida ya Maimamu na Mitume (a.s) kumuabudu Mola kama vile Wao walivyowafundisha wengi kumuabudu Mola huyo, kwani sheria za dini huwa zinawafunga wanajamii wote katika mtindo mmoja, na wala wao hawatakiwi kutafautiana katika hilo. Kwa hivyo Mitume na Maimamu huwahukumu na kuwaendesha wanajamii wa jamii zao kupitia sheria moja zenye aina moja ya mfumo wa hali dhahiri ya mambo yanavyoonekana, wala wao hawawahukumu watu kupitia elimu ya Ghaibu. Kuhusina na hilo hebu ianglie Riwaya ifuatayo:

(قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَ الْأَيْمَانِ وَ بَعْضُكُمْ أَلْحَنُ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَيُّمَا رَجُلٍ قَطَعْتُ لَهُ مِنْ مَالِ أَخِيهِ شَيْئاً فَإِنَّمَا قَطَعْتُ لَهُ بِهِ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ.)

 Maana yake ni kwamba: Mtume (s.a.w.w) amesema: (Kwa hakika mimi ninatoa hukumu mbali mbali zenye mzozo katika jamii kupitia bayana za mashahidi zinazobainishwa mbele yangu, au viapo vyenu juu ya madai yenu, na miongoni mwenu mna watu wenye nguvu za ufasaha na maneno madhubuti katika ujengaji wa hoja na dalili juu ya madai yao kuliko wengine, hivyo basi eleweni kwamba: yeyote yule nitakayemkatia sehemu ya mali ya nduguye (kwa kutokana na nduguye kutokuwa na uwezo wa kuwa na nguvu upangaji wa maneno katika kuitetea haki yake) huyo anatakiwa kutambua kuwa mimi nimemkatia kipande cha moto.)[1]

Maana ya Riwaya hii ni kwamba Mtume huhukumu kupitia hali dhahiri ya mambo yalivyo, na kwa jinsi ushahidi unavyoonesha, kwa hiyo iwapo mtu atakula kiapo kwa ajili ya kutaka kumdhulumu mwenziwe pamoja na kusimamisha dalili juu ya hilo, na dalili hizo zikaweza kidhahiri kuonekana kuwa ni dalili madhubuti, hapo mimi nitakuwa sina budi kupitisha hukumu zangu kwa mujibu wa dalili hizo zilivyo, na kwa kuwa kila mmoja anatambua vilivyo juu ya haki anayoidai kuwa ni yake au sio yake, hivyo basi ni lazima kila mmoja awe makini katika kuepukana na uongo wenye nia ya kuwadhulumu wengine. Na iwapo mtu atatunga uwongo kwa ajili ya kuila haki ya nduguye, basi afahamu kuwa atakuwa anakula moto.

Ingawaje basi Imamu Ali (a.s) alikuwa akijua nia ya adui wake ilivyo, lakini Yeye (a.s) hakuwa na haki ya kutumia elimu yake ya ndani iliyofungamana na ulimwengu wa Ghaibu, ili kujitetea au kumhukumu Ibnu Muljim, kwani Yeye (a.s) alikuwa ni kigezo kwa wanajamii wa jamii anayoiongoza, kwa hiyo Yeye (a.s) aliwajibika kuishi na watu kwa jinsi ya dhahiri ya mambo yalivyo, kwani hiyo ndiyo njia inayodirikiwa na kuzingatiwa na walimwengu wa kawaida, kwa hiyo nyenendo na tabia zake mbele ya wanajamii, zilihitajia kuenda sawa na jicho la elimu ya dhahiri linavyo yazingatia mambo mbali mbali katika mtizamo wake. Maimamu na Mitume (a.s) hawakuwa wakiyaangalia mambo kwa jicho la Ghaibu isipokuwa baadhi ya wakati tu, na hilo huwa linahitajia amri kutoka kwa Mola Mtukufu.

Pia tusisahau kuwa ulimwengu huu ni uwanja wa mitihani, na mfumo wake wenye kufuata njia maalumu za kimitihani. Qur-ani kuhusiana na hilo inasema: (Hivi watu wanadhania kuwa sisi tutawaachia tu pale wanaposema tumeamini, bila sisi kuwatia mitihanini)?[2] Na katika Aya nyengine Mola anasema: (Yeye (Mola) ndiye aliyeumba uhai na mauti ili akujaribuni ni nani mwenye amali njema zaidi miongoni mwenu.)[3] Ili mtu atahiniwe, ni lazima kwanza ihakikishwe kuwa yeye ni mwenye uwezo na uhuru kamili juu ya lile analotahiniwa nalo, na hapo ndipo yeye atapostahiki kupata malipo juu ya matendo yake. Hali ya kuwa iwapo Mitume na Maimamu (a.s) watatumia elimu yao yenye kufungamana na ulimwengu wa Ghaibu katika kukabiliana na mambo mbali mbali, hilo litakuwa ni kizuizi kitakachowanyima wengine uhuru juu ya utendaji wa matendo yao.

Ni kweli kwamba Imamu Ali (a.s) ana wajibu wa kuihifadhi nafsi yake ipaswavyo, lakini wadhifa huu unatakiwa kutekelezwa kupitia elimu ya dhahiri inavyo onesha, na wale Yeye (a.s) hatakiwi kutumia nguvu za Ghaibu katika kuitetea nafsi yake au katika kuwahukumu wanajamii mbali mbali. Jengine linalopaswa kuzingaitiwa hapa ni kwamba: kuuwawa kwa Imamu Ali (a.s), kulikuwa kukifungamana moja kwa moja na lile tendo la Ibnu Muljim, tendo ambalo lilikuwa likibebwa ndani ya nia mbaya iliyomo ndani ya nafsi ya mtu huyo, naye kwa kweli alikuwa katika uwanja wa kutahiniwa, kwa hiyo ili yeye aweze kutahinika kisawa sawa, ni lazima awe na uwezo na hiari kamili juu ya lile analotaka kutahiniwa nalo, kwa hiyo hakutakiwi kutumia nguvu fulani zitakazomtoa yeye katika uwanja huo, huku tukizingatia kuwa, miongoni mwa masharti ya kutahiniwa, ni mtu kuwa na nguvu pamoja na hiyari za kutenda yale matendo anayotahiniwa nayo. Basi Imamu Ali (a.s) hakutumia nguvu za Ghaibu katika kujitetea, ili ampe yeye nguvu na uhuru kamili wa kuamua kati ya kutenda au kuto tenda yale anayoamarishwa na shetani kuyatenda. Na hili la watu kutakiwa wawe huru katika matendo yao, ni miongoni mwa matakwa ya Mola yenye kushikamana na njia madhubuti za kuwatahini waja wake, jambo ambalo Mola ameliamua kumvaa kila mmoja wetu huku yeye akiwa huru mwenye hiari kamili, na huo ndio mfumo wa Mola usiobadilika. Mola kuhusiana na hilo amesema: (Wala hamtokuta mabadiliko kwenye mfumo wa Mola)[4].