Ətraflı axtarış
Baxanların
2364
İnternetə qoyma tarixi: 2011/05/09
Sualın xülasəsi
Bəxtin mənası nədir? Bəxt və tale deyilən bir anlamın olması həqiqətdirmi?
Sual
İnsanlar arasında bir söz var ki, filan kəsin şansı var və digərlərinin şansı yoxdur. Və ya bəxti gətirmir. Belə bir anlamın olması nə dərəcədə düzdür?
Bəziləri də deyirlər. sənin yazın belə imiş Əgər hər bir şey Allahın istəyi ilədirsə nə üçün insanlar arasında belə anlamlar vardır?
Qısa cavab

Bəxt, tale və şans ədəb və şer cümlələri olmasına baxmayaraq insanlar arasında daha çox istifadə olunur. Bu sözlər iki mənada işlənə bilər.

1). Səbəbsiz bir şeyin baş verməsi.

Bu məna fəlsəfə elmi baxımında qəbul olunmur. Çünki fəlsəfə elmi hər bir hekayənin, hadisənin, olayın baş verməsində ondan öncə səbəbin olmasını isbat edir.

Yəni dünyada baş verən hər bir felin bir səbəbi vardır. Amma bu səbəblərin hamısı xoşa gələn deyildir. Mümkündür bu səbəblərin içində ədalətsiz və ədalətli səbəblər olsun. Amma bu səbəblərin baş verməsi xüsusi bir təfəkkürün nişanəsidir. Yəni:

A). İctimaiyyətdə ədalətsizliyin baş verməsi hüquqlara uyğun əməl olunmamasından xəbər verir.

B). Rahatlıq və asudəlik tələb etmək ruhiyyəsi ictimaiyyətdə olan bəzi insanların şans və bəxt kəlmələrindən bəhrələnməklərinə səbəb olur.

C). Bəzi zalım hakimlər bəxt və şans təbliğ etməklə insanlara mövcud olan vəziyyətin onların qüdrətindən xaric olduğunu təlqin etmək istəyirdilər. yəni hakimiyyətin bu günkü vəziyyəti taleyimizdir deyirdilər. Onlar bu işlə xalqın etirazlarının qarşısını almaq istəyirdilər.

2). Allahın alın yazısı.

Bu məna qəbul olunacaq qədər insanlar arasında özünə yer almışdır. Yəni bütün müvəffəqiyyətlər insanın çalışmağı ilə bərabər Allahın iradəsi ilə baş verir. Bu yerdə ictimaiyyətdə olan insanların istedadları böyük əhəmiyyət kəsb edir. Cəmiyyətdə olan fərqlərin sirri də elə bundadır.

Ətreaflı cavab

"Şans" sözü fransız sözü olub fürsət mənasını daşıyır.

Amma bu söz el arasında "olacaq" kimi məna edilmişdir. Həmçinin bu "olacağın"da əsas səbəbləri məchuldur. Amma baş verəcək (olacaq) nə olacaqsa şansın himayəsindən xaricə çıxmayacaqdır.

Deməli, əgər biz şansı baş verəcək hadisə kimi tanısaq və bu hadisənin səbəbini də məchul bilsək (yəni səbəbsiz olduğunu iddia etsək) təbii ki, İslam fəlsəfəsi bunu qətiyyətlə rədd edəcəkdir. [1] Bu səbəbin bizə məlum olmasına baxmayaraq əgər səbəbin üzərindən pərdə qaldırılsa heç bir şeyin təsadüfən olmadığını görərik.

Xoşbəxtlik və bədbəxtlik ən çox insanın özündən aslı olan biz şeydir. Əgər biz şəxs özünün şansız olduğunu tam qətiyyətlə qəbul etsə və bunu özünə təlqin etsə təbbi ki, bütün işlər onun təfəkkürünə uyğun surətdə baş verəcəkdir.

Əlbəttə bəzən də şans onları xalq arasında alın yazısı, Allahın istəyi kimi tələqqi olunur. Əgər kiminsə ticarətdə (və sair) bazarı yaxşıdırsa, daim işləri uğurla irəli gedirsə, deyirlər "şansı var". bu məsələlərin aydınlaşması üçün məsələyə daha geniş surətdə nəzər etmək lazım gəlir. Yəni fərdin zahiri fəaliyyətlərindən savayı onun psixoloji və fiziki xüsusiyyətlərini yoxlamaq, həmçinin hətta nəslinin kimliyini araşdırmaq, dua, nəfsin hallarını nəzərdən keçirərək aydınlaşdırıb araşdırmaq lazımdır. Əgər şans sözü bizim hadisələrə də deyilən kimidirsə onu qəbul etmək olar. [2]

Allah- Taala buyurmuşdur: "Allah- Taala sizin bəzilərinizi rizi baxımından bəzilərindən daha üstün fərqləndirmişdir". [3]

İmam Əli (ə buyurmuşdur: "Allah- Taala ruziləri qədərlərə bölmüş və sonra onu ədalətlə az- çox olmaq şərti ilə insanlara əta etmişdir. O bu yolda varlını, kasıbı, zəifi imtahana çəkir (imtahan edir). [4]

Əgər şansı mənfi baxımdan araşdırsaq yəni onu səbəbsiz bilsək, gərək onun el arasında hansı səbəbdən yayılmasını da araşdıraq. Araşdırma nəticəsində bəzi səbəblər aşkarlanmışdır ki, aşağıda qeyd edirik:

1). İctimaiyyətdə hüquqların riayət olunmaması və ədalətsizliyin genişlənməsi insanlar bu ədalətsizliyin nədən baş verdiyini bilmədikləri üçün, öz bəxtlərindən gileylənir və şanssız olduqlarını təlqin edirlər.

2). İnsanların rahat yaşamaq psixologiyaları və bəzi insanların bundan istifadə etməsi. Bəzi şəxslər bütün fellərdən tez və səmərəli faydalanmaq istəyirlər. belə olan halda əgər iş bunların tərzi təfəkkürü ilə uyğunlaşmazsa onun adını şans qoyaraq ondan gileylənirlər.

3). Bəzi zalım hakimiyyətlər öz ədalətsiz işlərinə don geyindirmək üçün xalq arasında bəxtin, alın yazısının olduğunu təbliğ edirlər. yəni mövcud olan şəraitdə onların heç bir rolu yoxdur. Allahın istəyi bunu tələb edir. Onlar bu yolla xalqın etirazlarından özlərini siğortalayırlar. [5]

Qurani kərimin məntiqinə əsasən öz işlərində məsuliyyətlə çalışan insanların xüsusi yeri vardır. Allah Taala buyurmuşdur: "Biz qövm öz taleyini dəyişməyincə Allah- Taala onların taleyini dəyişməz". [6]

Bütün insanların öz əməklərindən bəhrələnmə məsələsi onların ruhiyyəsi və istedadları əsasındadır. Əlbəttə İlahi tofiq və yardım bunların ən mühümmü və təsirlisidir.

Deməli bütün baş verənlərdə nə yalnız insanların əməyi təsirlidir nə də gözlənilmədən bəzi qeybi yardımlar. Mümkündür bəzi fəaliyyətlərin sonu günahla nəticələnsin. Əlbəttə belə şanslar bəyənilmir. [7]



[1]   - Mürtəza Mütəhəri, iyirmi söz, səh 80- 83.

[2]   - Bax: İnsanın ruzi ələ gətirməkdə rolu. Sual 109, sayt 967.

[3]   - Nəhl surəsi, ayə 71.

« و الله فضل بعضکم علی بعضٍ فی الرزق »

[4]   - Nəhcül- bəlağə xütbə 91.

[5]   - Mütəhəri Mürtəza, həmaseye Hüseyni, cild 1, səh 362.

[6]   - Rəəd surəsi, ayə 11. Bax: Təfsir- əl mizanın tərcüməsinə cild 11, səh 426- 427.

[7]   - Bax: Vücudların fərqinin hikməti, Çürkinlik, gözəllik, hidayət və zəlalət, sual 12662, (sayt 12544).

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Səcdəyə getdiyimiz zaman hansı üzv əvvəl yerə dəyməlidir?
    1226 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/09
    Səcdə namazın vacib hissələrindəndir və vacib və müstəhəm şərait və hissələrə malikdir; o yerlər ki, səcdədə müstəhəb hesab olur, odur ki, kişi səcdəyə getdiyi zaman ilk növbədə əllərini, qadın isə əvvəl dizlərini yerə qoymalıdır.[1][1]- İmam Xumeyni, Tozihul- məsail (Muhəşşa) Təhqiq və təshih, Bəni haşimi Xumeyni, Seyyid Məhəmməd Hüseyn, cild 1, ...
  • Oğlan və qız elçilikdən və nişanlanandan sonra və əqd axşamından qabaq, bir- birləri ilə necə əlaqələri ola bilər?
    2677 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/30
    Həkim Allah kişi və qadını bir- biri üçün yaradıb və İslam nəzərindən onlar bir- birlərini tamalayırlar. Çünki bir- birinin aramlığına səbəb və bir- birinin eşqi, ruhi və cinsi ehtiyaclarını yerinə yetirirlər.İslam iki tərəfin ehtiyaclarının həll olması üçün, evlilik çərçivəsi təyin edib və qadınla kişi arasındakı bütün əlaqələr bu çərçivədə olmalıdır. ...
  • “Rəd” surəsinin 31-ci ayəsinin mənası nədir?
    1287 Təfsir 2012/02/13
    Yuxarıdakı ayədə məqsədin nə olması ilə əlaqədar təfsirçilərin arasında iki nəzəriyyə vardır:1. Ayənin mənası budur: “Əgər aləmdə oxunduğu zaman dağların hərəkətə gətirilərək yer üzərində seyr etməsinə səbəb olan, yaxud onun vasitəsi ilə yer parça-parça edilən, yaxud ölülərin dirilməsinə və danışmasına səbəb olan bir kitab olsaydı, o kitab mütləq Quran olardı. ...
  • Kovsər hovuzu nədir?
    1637 Təfsir 2010/10/03
    "Kövsər" çoxlu xeyir mənasındadır. Onun üçün çoxlu dəlil və faktlar qeyd etmək olar. Məsələn: Kövsər arxı və hovuzu, şəfaət, nübüvvət, hikmət, elm, çoxlu nəsl, çoxlu zürriyyə və sair.Kövsərin iki mənası var, biri dünyaya aid (Fatimeyi- Zəhra (s), o biri isə axirətə (kövsər hovuzu)- na aiddir. Kövsər hovuzu, Behiştdə ləzzətli bir ...
  • Şeytanın nəfsi-əmmarə ilə fərqi nədir?
    1624 Əməli əxlaq 2011/09/07
    İnsanın həqiqi mahiyyəti – onu nəfs adlandırırlar – müxtəlif qat və şaxələrdən ibarətdir. Qurani-Kərimdə onun üç mərtəbəsinə (əmmarə, ləvvamə və mütməinnə) işarə olunmuşdir.Nəfsi-əmmarənin mənası budur ki, heyvani meyllər insana hakim olur. O elə bir halətidir ki, nəfs həmişə insana pisliklər və şəhvanı istəklərinin tələbini yeinə yetirmək fərmanı verir.Şeytana gəldikdə isə ...
  • Airobika idman növünün hökmü nədir?
    1554 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/04/18
    Həzrət Ayətullah uzma Xameneinin dəftrəi: Ümumiyyətlə ləhvi musiqi yaxud da günah məclislərinin musiqisinə uyğun yaxud da şəhvəti təhrik edən yaxud da haram işlə olarsa və ya fəsad olarsa, caiz deyil. Həzrət Ayətullah uzma Sistaninin dəftəri: Əgər musiqi ləhvo ləb məclislərinin musiqisi olarsa qulaq asmasın. Həzrət ayətullah safi Gülpayiqaninin dəftəri: Əgər idman musiqi yaxud rəqslə əlaqədar ...
  • İdmanda əxlaqın yeri necədir?
    1450 Əməli əxlaq 2012/01/12
    İslam dini həmişə kamil və dünyəvi din olaraqbir sağlam həyatın bütün hissələrini fikirləşir və dünya – axirət səadətinə qovuşan bütün uolları saymışdır. İslam nəzərində cismi sağlamlığın dəyəri heç kəsə gizli deyil. Təbii olaraq insanın sağlamlığında xeyirli olan idmanlar İslam dinində də təyid olunur. O şeylər ki ümumi əxlaqda var və ...
  • Həzrət Zeynəbin (s) dəfn yeri hansı ölkədədir?
    1477 تاريخ بزرگان 2012/09/01
    Həzrət Zeynəbin (s) qəbri barəsində 3 ehtimal vardır[i]: Mədinə, Şam və Qahirə. Bu üç ehtimaldan hər birinin öz tərəfdarları vardır. Onlar öz nəzərlərinin təsdiqi olaraq dəlillər gətirirlər. Həzrət Zeynəbin (s) dəfn olunduğu yeri dəqiq təyin eləmək mümkün olmasa da yenə də demək olar ki, bu ailəyə aid olan məkan və ...
  • ləmma xələqtu biyədi «لما خلقت بیدی» ayəsinin təfsiri nədir? Ayəsinin təfsiri necədir? Bu ayəni sünnü alimlərindən hansı biri qüdrət, qüvvət, vasitəsiz yaradılış və əl mənasına təfsir etmişdir?
    1063 Təfsir 2013/07/15
    Sual olunan ayədə oxuyuruq: « قال یا ابلس ما منعک ان تسجد لما خلقت بیدی استکبرت ام کنت من العالین[1] » Bəzi sünnü təfsir alimləri[2] və mütəkəllimləri o cümlədən Əbul Həsən Əşəri[3] (biyədəy) kəlmısini onun zahiri mənasında yəni (əl) mənasında olduğunu bildirərək deyir Allah iki əli ilə həzrət Adəmi (ə) yaratdı. Bu ...
  • Həzrət Musanın (ə) göstərdiyi möcüzədəki ilanla əlaqədar Quranda “seban”, yəni böyük ilan və “can”, yəni kiçik ilan olmaqla iki müxtəlif mənalı söz işlədilmişdir. Məgər bu iki təbir bir- biri ilə ziddiyyət təşkil etmirmi?
    1194 Təfsir 2012/07/16
    Bu iki ayə bir- birinə əks deyildir. Çünki bəzi təfsirçilərin fikrinə əsasən, əsanın kiçik əjdəhaya çevrilməsini bəyan edən ayələr həzrət Musanın (ə) peyğəmbərliyinin ilk illərinə təsadüf edir ki, o zamanlar həzrətin bu möcüzəyə hazırlığı yox idi, Quranın bəyanına görə, hətta qorxuya düşərək qaçmışdı. Əsanın böyük əjdəhaya çevrildiyi zaman isə onun ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    27460 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti və daimi) ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    10636 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. İsmi əzəm duası. İmam Səccad (ə)- dan Məqatil ibni Süleyman duası. İmam Musa ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    8770 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. Elə buna görə ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    6846 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və mülayimliklə etməlidir.”[2] Amma qadının öhdəsində olan ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    5044 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Nə üçün məsum imamların adları Quranda aşkar şəkildə gəlməmişdir?
    4657 Qədim kəlam 2011/03/06
    Diqqət yetirmək lazımdır ki, məsum imamların adları Quranda aşkar şəkildə gəlməsə də, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in kəlamında onların adları, xüsusi ilə “Qədir” hədisinin aşkar nümunəsi olan Əli (əleyhis-salam)-ın adı tam aşkar şəkildə zikr olunur. Bu hədis Əli (əleyhis-salam)-ın xilafət məqamını rəsmi olaraq bəyan edir. “Qədir” hədisi sənəd cəhətindən mütəvatir ...
  • Quran surələrindən hansı birini oxumağın savabı daha çoxdur?
    4148 Təfsir 2011/07/02
    Quran əməl kitabıdır. İslam nəzərində Qurana bir həyat tərzini təyin edən bir kitab kimi və ya insan üçün həyat dərsləri kimi nəzər olunsun. O şəxslər ki, yalnız Quran surələrini və ya o surələr ki, onları oxumağın daha çox savabı vardır deyə bu fikirdədirlər, başqa surələrin bərəkətindən məhrum olarlar. Əlbəttə ki, ...
  • Динин мүхтәлиф сәтһ вә мәрһәләләри һансылардыр?
    4104 Quran 2009/06/15
    Динин әсас мәрһәләләри бунлардан ибарәтдир:а) Өз-өзүнәоландин: Илаһибиргүввәвәирадәиләинсанындоғрујолаһидајәтиндәнөтрүбатиндәоланбиргүввә, өз-өзлүјүндәоландиндир. Башга сөзлә десәк, өз-өзлүјүндә олан дин, инсанын илк јаранышы илә ахирәти арасында олан бир јолдур.б) Ҝөндәрилмишдин: Аллаһ-таалатәрәфиндәнинсанларынсәадәт вә хошбәхтлијәһидајәтолунмаларынданөтрүилаһипејғәмбәрләрваситәсиләҝөндәрилән тәлимләр “ҝөндәрилмишдини” тәшкиледир. Башгасөзләдесәк, әслиндә, ҝөндәрилмишдининјабиргисми, јадаһамысывәһјјолуиләинсанларынһидајәтиндәнөтрүпејғәмбәрләринихтијарындагојулмуш һәгиги диндир. (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан диндән) ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    4024 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    4001 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...

Əlaqəlilər