Ətraflı axtarış
Baxanların
2709
İnternetə qoyma tarixi: 2011/05/09
Sualın xülasəsi
Bəxtin mənası nədir? Bəxt və tale deyilən bir anlamın olması həqiqətdirmi?
Sual
İnsanlar arasında bir söz var ki, filan kəsin şansı var və digərlərinin şansı yoxdur. Və ya bəxti gətirmir. Belə bir anlamın olması nə dərəcədə düzdür?
Bəziləri də deyirlər. sənin yazın belə imiş Əgər hər bir şey Allahın istəyi ilədirsə nə üçün insanlar arasında belə anlamlar vardır?
Qısa cavab

Bəxt, tale və şans ədəb və şer cümlələri olmasına baxmayaraq insanlar arasında daha çox istifadə olunur. Bu sözlər iki mənada işlənə bilər.

1). Səbəbsiz bir şeyin baş verməsi.

Bu məna fəlsəfə elmi baxımında qəbul olunmur. Çünki fəlsəfə elmi hər bir hekayənin, hadisənin, olayın baş verməsində ondan öncə səbəbin olmasını isbat edir.

Yəni dünyada baş verən hər bir felin bir səbəbi vardır. Amma bu səbəblərin hamısı xoşa gələn deyildir. Mümkündür bu səbəblərin içində ədalətsiz və ədalətli səbəblər olsun. Amma bu səbəblərin baş verməsi xüsusi bir təfəkkürün nişanəsidir. Yəni:

A). İctimaiyyətdə ədalətsizliyin baş verməsi hüquqlara uyğun əməl olunmamasından xəbər verir.

B). Rahatlıq və asudəlik tələb etmək ruhiyyəsi ictimaiyyətdə olan bəzi insanların şans və bəxt kəlmələrindən bəhrələnməklərinə səbəb olur.

C). Bəzi zalım hakimlər bəxt və şans təbliğ etməklə insanlara mövcud olan vəziyyətin onların qüdrətindən xaric olduğunu təlqin etmək istəyirdilər. yəni hakimiyyətin bu günkü vəziyyəti taleyimizdir deyirdilər. Onlar bu işlə xalqın etirazlarının qarşısını almaq istəyirdilər.

2). Allahın alın yazısı.

Bu məna qəbul olunacaq qədər insanlar arasında özünə yer almışdır. Yəni bütün müvəffəqiyyətlər insanın çalışmağı ilə bərabər Allahın iradəsi ilə baş verir. Bu yerdə ictimaiyyətdə olan insanların istedadları böyük əhəmiyyət kəsb edir. Cəmiyyətdə olan fərqlərin sirri də elə bundadır.

Ətreaflı cavab

"Şans" sözü fransız sözü olub fürsət mənasını daşıyır.

Amma bu söz el arasında "olacaq" kimi məna edilmişdir. Həmçinin bu "olacağın"da əsas səbəbləri məchuldur. Amma baş verəcək (olacaq) nə olacaqsa şansın himayəsindən xaricə çıxmayacaqdır.

Deməli, əgər biz şansı baş verəcək hadisə kimi tanısaq və bu hadisənin səbəbini də məchul bilsək (yəni səbəbsiz olduğunu iddia etsək) təbii ki, İslam fəlsəfəsi bunu qətiyyətlə rədd edəcəkdir. [1] Bu səbəbin bizə məlum olmasına baxmayaraq əgər səbəbin üzərindən pərdə qaldırılsa heç bir şeyin təsadüfən olmadığını görərik.

Xoşbəxtlik və bədbəxtlik ən çox insanın özündən aslı olan biz şeydir. Əgər biz şəxs özünün şansız olduğunu tam qətiyyətlə qəbul etsə və bunu özünə təlqin etsə təbbi ki, bütün işlər onun təfəkkürünə uyğun surətdə baş verəcəkdir.

Əlbəttə bəzən də şans onları xalq arasında alın yazısı, Allahın istəyi kimi tələqqi olunur. Əgər kiminsə ticarətdə (və sair) bazarı yaxşıdırsa, daim işləri uğurla irəli gedirsə, deyirlər "şansı var". bu məsələlərin aydınlaşması üçün məsələyə daha geniş surətdə nəzər etmək lazım gəlir. Yəni fərdin zahiri fəaliyyətlərindən savayı onun psixoloji və fiziki xüsusiyyətlərini yoxlamaq, həmçinin hətta nəslinin kimliyini araşdırmaq, dua, nəfsin hallarını nəzərdən keçirərək aydınlaşdırıb araşdırmaq lazımdır. Əgər şans sözü bizim hadisələrə də deyilən kimidirsə onu qəbul etmək olar. [2]

Allah- Taala buyurmuşdur: "Allah- Taala sizin bəzilərinizi rizi baxımından bəzilərindən daha üstün fərqləndirmişdir". [3]

İmam Əli (ə buyurmuşdur: "Allah- Taala ruziləri qədərlərə bölmüş və sonra onu ədalətlə az- çox olmaq şərti ilə insanlara əta etmişdir. O bu yolda varlını, kasıbı, zəifi imtahana çəkir (imtahan edir). [4]

Əgər şansı mənfi baxımdan araşdırsaq yəni onu səbəbsiz bilsək, gərək onun el arasında hansı səbəbdən yayılmasını da araşdıraq. Araşdırma nəticəsində bəzi səbəblər aşkarlanmışdır ki, aşağıda qeyd edirik:

1). İctimaiyyətdə hüquqların riayət olunmaması və ədalətsizliyin genişlənməsi insanlar bu ədalətsizliyin nədən baş verdiyini bilmədikləri üçün, öz bəxtlərindən gileylənir və şanssız olduqlarını təlqin edirlər.

2). İnsanların rahat yaşamaq psixologiyaları və bəzi insanların bundan istifadə etməsi. Bəzi şəxslər bütün fellərdən tez və səmərəli faydalanmaq istəyirlər. belə olan halda əgər iş bunların tərzi təfəkkürü ilə uyğunlaşmazsa onun adını şans qoyaraq ondan gileylənirlər.

3). Bəzi zalım hakimiyyətlər öz ədalətsiz işlərinə don geyindirmək üçün xalq arasında bəxtin, alın yazısının olduğunu təbliğ edirlər. yəni mövcud olan şəraitdə onların heç bir rolu yoxdur. Allahın istəyi bunu tələb edir. Onlar bu yolla xalqın etirazlarından özlərini siğortalayırlar. [5]

Qurani kərimin məntiqinə əsasən öz işlərində məsuliyyətlə çalışan insanların xüsusi yeri vardır. Allah Taala buyurmuşdur: "Biz qövm öz taleyini dəyişməyincə Allah- Taala onların taleyini dəyişməz". [6]

Bütün insanların öz əməklərindən bəhrələnmə məsələsi onların ruhiyyəsi və istedadları əsasındadır. Əlbəttə İlahi tofiq və yardım bunların ən mühümmü və təsirlisidir.

Deməli bütün baş verənlərdə nə yalnız insanların əməyi təsirlidir nə də gözlənilmədən bəzi qeybi yardımlar. Mümkündür bəzi fəaliyyətlərin sonu günahla nəticələnsin. Əlbəttə belə şanslar bəyənilmir. [7]



[1]   - Mürtəza Mütəhəri, iyirmi söz, səh 80- 83.

[2]   - Bax: İnsanın ruzi ələ gətirməkdə rolu. Sual 109, sayt 967.

[3]   - Nəhl surəsi, ayə 71.

« و الله فضل بعضکم علی بعضٍ فی الرزق »

[4]   - Nəhcül- bəlağə xütbə 91.

[5]   - Mütəhəri Mürtəza, həmaseye Hüseyni, cild 1, səh 362.

[6]   - Rəəd surəsi, ayə 11. Bax: Təfsir- əl mizanın tərcüməsinə cild 11, səh 426- 427.

[7]   - Bax: Vücudların fərqinin hikməti, Çürkinlik, gözəllik, hidayət və zəlalət, sual 12662, (sayt 12544).

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • İnsanlarda təfavüt və ixtilafların fəlsəfəsi, o cümlədən çirkinlik və gözəlik, hidayət və zəlalət və s. nədir?
    2425 Təfsir 2011/03/06
    Ədalətin müxtəlif mənaları vardır, o cümlədən: mürəkkəb hissələrdən təşkil olunmuş bir məcmuənin hissələrinin tənzimli, müvazinətli olması, ayrı-ayrı insanların hüququna riayət etmək, haqq sahibinin haqqını özünə vermək, vücud ifazə (əta) eləməkdə ləyaqəti riayət etmək, bərabərlik, hər növ ayrı-seçkiliyin inkar edilməsi. Amma suala münasib olan məna bərabərlik və hər növ ayrı-seçkiliyin inkar ...
  • Şiələrin etiqadı bundan ibarətdir ki, Allah Cəbrayıl vasitəsiylə İmam Əliyə (ə) nazil etdi, lakin səhv olaraq Peyğəmbərə çatmışdır?
    1525 Qədim kəlam 2012/10/03
    Bu sualın cavabında bir neçə zəruri nöqtəyə diqqət etmək lazımdır. A: Din və məzhəb tədqiqatçısına lazım olan ən mühüm şey olur ki, ilk növbədə mənbə və əsl kitablardan istifadə etsin. B: Bir məzhəb barəsində olan məlumatı, onların öz mənbələrindən əldə etsin. C: Meydani təhqiqdən (müxtəlif yerlərdə səfər etmək vasitəsiylə) bəhrələnsin. Bu qısa müqəddiməyə ...
  • Bəzi vacib və ya müstəhəb əməlləri yerinə yetirməyə ciddiyyətli olmaq namazın əvəzini verə bilərmi?
    1277 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/07/22
    Suala cavab verməzdən əvvəl bir məsələni izah etmək zəruridir: İslamın hökmləri və göstərişləri məsləhət və məfsədə əsasında olsa da, bəşərin əqli təklikdə şəriət hökmlərinin bütün faydalarını, eləcə də onların tərk edilməsinin bütün zərərlərini dərk edə bilməz; bu barədə Allahın vəhyinə və məsumların (əleyhimus-salam) sözlərinə tabe olmaq lazımdır. Buna görə də ...
  • Mələklərin ömrü nə qədərdir? Yaxın mələklərdə ölürlərmi? Necə?
    1757 Qədim kəlam 2011/09/12
    Rəvayətlərə əsasən mələklər Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) ruhlarının yaranmasından sonra yaranıblar. Onların hamısı hətta Cəbrayil, İsrafil və İlahinin digər yaxın mələkləri qiyamətdən qabaq öləcəklər. Mələklərin ölümünün necəliyi barəsində ehtimal var ki, məqsəd onların misali qaliblərindən ruhun əlaqəsinin kəsilməsi yaxud onların davamlı fəaliyyətlərinin işdən düşməsidir. ...
  • Mən sübh namazını azandan qabaq qılmışam onun qəzasını yerinə yetirməliyəmmi?
    770 Zaman 2013/09/19
    Qeyd olunan sualda, lazımdır o miqdarda ki, vaxtından əvvəl namaz qılmışdır, qəzasını qılsın. Əlavələr: Müctəhidlərin bu suala cavabı bundan ibarətdir [i]: Həzrət Ayətullah əl- uzma Xamneyi: Vaxtından əvvəl qılınan namazları lazımdır qəzasını qılsın. Həzrət Ayətullah əl- uzma Məkarim Şirazi: İşarə olunan sualda, o qədər ki, yəqin etmişdir namazlarından bir hissəsini vaxtından əvvəl qılmışdır, qəzasını yerinə yetirməlidir. Həzrət ...
  • Qeyri-müsəlmandan bir şey oğurlamaq caizdirmi?
    1143 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/17
    Mərcəyi-təqlidlərin dəftərxanalarından aşağıdakı cavablar gəlmişdir: “Qeyri-İslam ölkələrində yaşayan qeyri-müsəlmanların mal-dövlətini qəsb edib onlara sahib çıxmaq əgər müsəlmanlarla müharibə şəraitində olmasalar, caiz deyildir və əgər müsəlmanlarla müharibə şəraitində olsalar, yaxşı olar ki, müsəlmanlar belə işi görməsinlər.”[1] Həzrət Ayətullah Fazil Lənkəraninin (r) dəftərxanasından yazılı cavab: “Əgər kafirlər müsəlmanlarla müharibə şəraitində olarsa, bu ...
  • Şiə alimlərinin Kəsa hədisi və silsilə sənədləri haqqında nəzərləri nədir? Hədisin sonunda gələn qəribə ifdəni necə izah etmək olar?
    1893 Hədis elmləri 2011/06/25
    1.HədiskitablarındabəzənKəsahədisindənməqsədinəhli-sünnəvəşiəalimləritərəfindənİslamPeyğəməbrinin(səlləllahu ələyhi və alihi va səlləm)beşevəhlihaqqındatəthirayəsinəaidolanhədislərtoplusunadeyilir. Bəzənisəhəminhədisdirki, Əl-Müntəxəb, Məfatehul-cinanvəsairkitablardagəlib.2. HəqiqiKəsahədisihəminhədisdirki, ÜmmüSələməninevindənazilolmuşTəthirayəsininizahında, İslamPeyğəmbərinin(səlləllahu ələyhi və alihi va səlləm)buevdəbeşnəfərev-əhlini- yəni, Əli(əleyhis-salam), Fatimə(səlləllahu ələyhi və alihi va səlləm), Həsən(əleyhis-salam)vəHüseyni(əleyhis-salam)özyanınaçağırıbəbasınınaltındaqərarverməsiniaçıqlayır. BuhədisdəƏhli-Beyt(əleyhis-salam)nümunələrininadlarıtamamiləaçıqlanır. Burəvayətşiəvəəhli-sünnəravilərininyanındaqətişəkildənəqlolunmuşhədislərdəndir. Səhabəvətabeinlərdənçoxu, ocümlədən, Əmirəl-mömininƏli(əleyhis-salam), İmamHəsən(əleyhis-salam), İmamHüseyn(əleyhis-salam), ÜmmuSələməvəAyişədəndəbeləhədisnəqlolunmuşdur.   3. Buhadisəniaçıqlayanrəvayətlərinhamısıeyniifadəiləaçıqlanmasadaümumişəkildədeməkolarki, bütünrəvayətlərəslhadisənitəsdiqləyir.  4.İslamPeyğəmbərinin(səlləllahu ələyhi və alihi va səlləm)ənyaxınqohumlarıvəxidmətçilərişahidkimibuhədisinəqledirlərvəKəsahadisəsindənxəbərverirlər.  5. Amma, bəzikitablardaocümlədən,  Əvalimul-ulum, Əl-Müntəxəb, vəMəfatehul-cinankimikitablardaHəzrətiFatimədən (salamullahuələyha) ...
  • Amerika fabriklərində hazırlanan üzüm mürəbbalarından yemək halaldır?
    1055 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/11/12
    Üzüm mürəbbasından istifadə etmək barədə istər Amerka fabriklərində hazırlanmış olsun olsun istər qeyri İslami ölkələrdə, sizin sualınızın araşdırmasında, əziz mərcəyi təqlidlərin dəftərlərindən aşağıdakı cavablar alınmışdır: Həzrəti ayətullah- ul- üzma Xameyi (Allah izzətin artırsın)Əgər məstedici olmasa və yəqininiz də olmasa ki qeyri əhli kitab kafirin bədəni rütubət halında onunla təmasda olub, ...
  • Müxtəlif qismlərdə olan hansı eşq İslamda doğru sayılır?
    2482 Əməli irfan 2011/07/02
    Filosoflar və ariflər eşqi bir neçə hissəyə bölmüşdürlər. Amma ümumi olaraq deyirlər eşq iki hissəyə bölünür: Həqiqi ehq, həmin Allaha, sifət və felərinə aşiq olmaqdır. Məcazi eşq, bu eşq geniş əhatəyə malikdir ki, demək olar: Məcazi eşq yalnız bir insanın başqa bir insana olan eşqi deyil, bəlkə Allahdan başqa hər ...
  • Xilqətdə kişinin qadından üstünlüyü vardırmı?
    1408 İslam fəlsəfəsi 2012/02/18
    Qadın və kişi – hər ikisi həqiqi vəhdətdən bəhrələnir, bir-biri ilə əlaqədar kamala çatırlar. Bu iki varlığı bir-birindən ayrılıqda “iki varlıq” ünvanı ilə müqayisə etmək, habelə birinin digərindən üstün olmasını demək mənasızdır. ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    30186 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti və daimi) ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    12162 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. İsmi əzəm duası. İmam Səccad (ə)- dan Məqatil ibni Süleyman duası. İmam Musa ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    10206 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. Elə buna görə ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    8161 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və mülayimliklə etməlidir.”[2] Amma qadının öhdəsində olan ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    5926 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Nə üçün məsum imamların adları Quranda aşkar şəkildə gəlməmişdir?
    5164 Qədim kəlam 2011/03/06
    Diqqət yetirmək lazımdır ki, məsum imamların adları Quranda aşkar şəkildə gəlməsə də, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in kəlamında onların adları, xüsusi ilə “Qədir” hədisinin aşkar nümunəsi olan Əli (əleyhis-salam)-ın adı tam aşkar şəkildə zikr olunur. Bu hədis Əli (əleyhis-salam)-ın xilafət məqamını rəsmi olaraq bəyan edir. “Qədir” hədisi sənəd cəhətindən mütəvatir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    4906 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    4851 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...
  • Quran surələrindən hansı birini oxumağın savabı daha çoxdur?
    4713 Təfsir 2011/07/02
    Quran əməl kitabıdır. İslam nəzərində Qurana bir həyat tərzini təyin edən bir kitab kimi və ya insan üçün həyat dərsləri kimi nəzər olunsun. O şəxslər ki, yalnız Quran surələrini və ya o surələr ki, onları oxumağın daha çox savabı vardır deyə bu fikirdədirlər, başqa surələrin bərəkətindən məhrum olarlar. Əlbəttə ki, ...
  • Динин мүхтәлиф сәтһ вә мәрһәләләри һансылардыр?
    4435 Quran 2009/06/15
    Динин әсас мәрһәләләри бунлардан ибарәтдир:а) Өз-өзүнәоландин: Илаһибиргүввәвәирадәиләинсанындоғрујолаһидајәтиндәнөтрүбатиндәоланбиргүввә, өз-өзлүјүндәоландиндир. Башга сөзлә десәк, өз-өзлүјүндә олан дин, инсанын илк јаранышы илә ахирәти арасында олан бир јолдур.б) Ҝөндәрилмишдин: Аллаһ-таалатәрәфиндәнинсанларынсәадәт вә хошбәхтлијәһидајәтолунмаларынданөтрүилаһипејғәмбәрләрваситәсиләҝөндәрилән тәлимләр “ҝөндәрилмишдини” тәшкиледир. Башгасөзләдесәк, әслиндә, ҝөндәрилмишдининјабиргисми, јадаһамысывәһјјолуиләинсанларынһидајәтиндәнөтрүпејғәмбәрләринихтијарындагојулмуш һәгиги диндир. (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан диндән) ...

Əlaqəlilər