İslam dini səmavi dinlərin sonuncusu, ən kamili və hərtərəflisidir. Onun təlimləri hər bir zamanda və məkanda insanın fərdi və ictimai yönlərinin hamısına  nəzər yetirir, onun bütün ehtiyaclarına qənaətbəxş cavab verir.[1] Bunu nəzərə almaq lazımdır ki, islam dininin hərtərəfli din olmasını əsas tutaraq bütün incəliklərdə də müəyyən bir vəzifə qoyduğunu fikirləşmək olmaz.[2] Əksinə, bu din külli meyarlar, əqli və nəqli dəlillər təqdim etməklə hər əsrdə yeni ünvanla qarşıya çıxan hər bir incə məsələ və mövzu barəsində öz məqsədinin bəyanını bəşərin təfəkkürünə həvalə etmişdir. Din alimləri ictihad əsasında bu meyarlardan düzgün çıxarış əldə etməklə ilahi hökm və göstərişləri əldə etməlidirlər.[3]

Əlbəttə, islam dini bəzi cüzi məsələləri də bəyan edərək onlar üçün xüsusi qayda-qanunlar bəyan etmişdir. Onlardan biri də ayaqqabı geyməkdir. Belə ki, bu ədəb qaydalarına riayət edilməsi bir növ nemətə şükür etmək sayılır.

Ayaqqabı geyməklə əlaqədar qaydalar aşağıdakılardan ibarətdir:

1. Ayaqqabı geyməyin özü.

İslam dinində ayağın örtülməsinə diqqət yetirilmişdir. İmam Baqir (əleyhis-salam) buyurur: “Xoff (bir növ rahat ayaqqabıdır) geymək insanın görmə qabiliyyətini artırır.”[4] İmam Sadiq (əleyhis-salam) buyurur: “Xoff ayaqqabısını geymək insanın cüzam xəstəliyinə tutulmasının qarşısını alır.”[5] Lüğətdə “xoff” kəlməsi ayaqların hər ikisinin üstünü örtə bilən hər bir örtük mənasınadır – istər boğazı da olsun, istərsə olmasın.[6] Amma nə’leyn ayaqqabısı ayağın üstünün hər yerini örtmür.[7] Deyilmişdir ki, xoff nə’leyndən böyükdür.[8]

2. Yaxşı və münasib ayaqqabının əhəmiyyəti. Həzrət Əli (əleyhis-salam) bir yığıncaqda öz köməkçilərinə buyurdu: “Yaxşı ayaqqabı bədəni qoruyur, namaza kömək edir və paklığa səbəb olur.”[9]

3. Gözəl ayaqqabının meyarı. Əli (əleyhis-salam) kifayət qədər möhkəm olmayan ayaqqabı geyməkdən çəkindirirdi.[10] İmam Sadiq (əleyhis-salam) qara ayaqqabı geyməyi xoşlamır, sarı ayaqqabı[11] və ağ ayaqqabı geyməyə tövsiyə edirdi.[12] Bunların hər birini geyməyin xüsusi savabı vardır.

4. Ayaqqabı geyməyin ədəb qaydaları

Hədislərdə ayaqqabı geyməyin yolu və qayda-qanunları bəyan olunmuşdur ki, onların bəzilərini qeyd edirik:

1. Ayaqqabı yaxşı və gözəl şəkildə geyilsin;[13]

2. Ayaqqabı ayaq üstdə olan halda geyilməsin;[14]

3. Ayaqqabının bir tayını geyib yol getməkdən çəkinmək;[15]

4. Ayaqqabı geyəndə əvvəlcə sağ ayağı geymək, çıxaranda birinci sol ayaqdan çıxarmaq.[16]

5. Ayaqqabı geyərkən bu duanı oxumaq:

بِسْمِ الله، اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ وَطِّئْ قَدَمَيَّ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ ثَبِّتْهُمَا عَلَى الصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ يَوْمَ تَزِلُّ فِيهِ الْأَقْدَام

“Allahın adı ilə. Pərvərdigara, Məhəmməd və Ali-Məhəmmədə salam-salavat göndər, qədəmlərimi dünya və axirətdə düz və sabit saxla, qədəmlərin titrədiyi gündə mənim qədəmlərimi düz yolda sabit saxla!”

Ayaqqabını çıxaran zaman bu duanı oxumaq:

اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي رَزَقَنِي مَا اَوقِي بِهِ قَدَمَي مِنَ اْلاَذَي، أَللّّهُمَّ ثَبِّتهُمَا عَلَي صِرَاطِکَ الْمُستَقِيمِ، يومَ تَزِلُّ فِيهِ الْاَقْدَامِ، وَ لَا تَزِلُّهُمَا عَنِ الصِّرَاطِ الْمُسَوَّي

“Həmd olsun o Allaha ki, ayaqlarımı əzab-əziyyətdən qorumaq üçün bu ayaqqabını mənə nəsib etdi. Pərvərdigara! Qədəmlərin əsdiyi bir gündə mənim qədəmlərimi düz yolda sabit saxla və onları düz yoldan sapdırma!”[17]