ظاهرا «نافله صبح» دارای فضیلت بیشتری از «دیگر رکعات نماز شب» است.

توضیح آن‌که بر اساس روایات، نماز شب در کلیت آن، مهم‌ترین و بافضیلت‌ترینِ نمازهای مستحبی است و می‌دانیم که قرآن کریم نیز به تهجد و خواندن نماز شب توصیه فرموده است:

«وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسى‏ أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً».[1]

بر اساس روایتی که شیخ طوسی نقل کرده است، دو رکعت نافله صبح نیز بخشی از مجموعه نمازهایی است که در کنار یکدیگر «نماز شب» را تشکیل می‌دهند. بر این اساس، نماز شب در مجموع سیزده رکعت خواهد بود و دو رکعت نافله صبح نیز پس از نمازهای «شفع» و «وتر»، به‌عنوان آخرین بخش آن خوانده می‌شود:

«عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَکْعَتَیِ الْفَجْرِ قَبْلَ الْفَجْرِ أَوْ بَعْدَ الْفَجْرِ فَقَالَ قَبْلَ الْفَجْرِ إِنَّهُمَا مِنْ صَلَاةِ اللَّیْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً صَلَاةُ اللَّیْل‏...»؛[2] زراره نقل می‌کند که از امام باقر(ع) در ارتباط با دو رکعت نافله صبح پرسیدم که آیا قبل از طلوع فجر خوانده می‌شود و یا بعد از طلوع آن؟ امام(ع) پاسخ داد: قبل از طلوع فجر؛ زیرا این دو رکعت هم از مجموعه سیزده رکعت نماز شب به شمار می‌آید.

اما این‌که کدام نافله از نوافل دیگر فضیلت بیشتری دارد، شیخ صدوق می‌گوید پدرش در نامه‌ای به او نوشت:

پسرم! بدان‌که دو رکعت نافله فجر، بافضیلت‌ترین نافله‌ها است و نافله‌های دیگر به ترتیب فضیلت عبارت‌اند از:

1. نافله یک رکعتی وتر،
2. نافله دو رکعتی زوال،
3. نافله‌های مغرب،
4. باقیمانده نافله‌های نماز شب،
5. تمام نافله‌های روز،[3]

بر اساس همین مستندات، برخی از فقها معتقدند: «در نماز شب، دو رکعت شفع و یک رکعت وتر از هشت رکعت دیگر افضل است، و دو رکعت نافله صبح از این دو با فضیلت‌تر است».[4]

در طرف مقابل و با جست‌وجوی مختصری که داشتیم، روایتی را نیافتیم که صریحا بیانگر برتری فضیلت نمازهای شفع و وتر بر نافله صبح باشد. در صورت برخورد با چنین روایتی، پاسخ را ویرایش و تکمیل خواهیم کرد.

[1]. اسراء، 79.

[2]. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، محقق، موسوی خرسان، حسن، ج 2، ص 133، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[3]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 1، ص 496، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.                    

[4]. امام خمینی، تحریر الوسیلة، ج 1، ص 123، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، 1404ق/ 1363ش.