سربازان و یاران امام مهدی(عج) در مرحلهی نخست؛ مانند مؤمنان دیگر افرادی پارسا، و نیکوکارند. آنان علاوه بر این خصوصیت؛ اما امتیازات و ویژگیهای خاصی دارند که آنها را از مؤمنان دیگر برجسته میسازد، آنگونه که امام عـلی(ع) فرمود: نـه از نسلهای گذشته کسی از آنان پیشی گرفته و نه از آیندگان کسی به مقام والای آنها میرسد:
«لَمْ یَسْبِقْهُمُ الاْوَّلُونَ وَ لا یُدْرِکُهُمُ الآخِرُونَ».[1]
امام صادق(ع) در روایتی ویژگیهای کلی و برنامههای کسانی را که میخواهند از یاران امام زمان(عج) باشند، چنین بیان کرده است:
«ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ یَکُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْیَنْتَظِرْ وَ لْیَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ»؛[2] هر کس خوشحال میشود و دوست دارد که در شمارِ یاران حضرت مهدی(عج) باشد، باید سه ویژگی داشته باشد:
- منتظر بودن(انتظار): انتظار فرج ویژگی نخست یاران امام مهدی(عج) است. البته انتظار به معنای حقیقی آن.
- با ورع بودن: دومین ویژگی یاران امام زمان(عج) تهذیب نفس و خودسازی است. دوری از گناه، تقوا و دوری از مکروهات و شبهات.[3]
- داشتن اخلاق نیکو: اخلاق نیکو و کریمانه از دیگر ویژگیهای یاران و سربازان امام زمان است. این صفاتی که فطرت، به خوبی آنها شهادت میدهد و امامان معصوم(ع) از آنها مدح و تمجید کردهاند، باید در سربازان امام عصر(عج) وجود داشته باشد.
در روایتی دیگر، امام باقر و امام صادق(ع) از امام علی(ع) در توصیف یاران امام مهدی(عج) میفرمایند:
مـردانـی کـه خـدا را بـه حقّ شناختهاند، آنها یاوران حضرت مهدی(ع) در آخرالزمان هستند: «... رِجـالٌ عـَرَفـُوا اللّهَ حـَقَّ مـَعـْرِفـَتـِهِ، وَ هـُمْ اَنْصارُ المَهْدِیِّ فی آخِرِ الزَّمانِ».[4]
از روایات فوق و مجموع روایات دیگر، برداشت میشود که ویژگیهای گفته شده، از اصول اولیهای است که یاران امام زمان(عج) باید داشته باشند؛ اما در روایات پراکنده دیگر، گاه به ویژگیها ظاهری و صفات خاصی برخورد میکنیم که ممکن است ناظر به برخی از یاران آنحضرت باشد:
- جوان بودن: درباره خصوصیات ظاهری آنان، روایاتی است که محدوده سنّی آنها را بـیـان کـرده و بـیـشـتر آنها را جوان معرفی میکنند. به عنوان نمونه، امام باقر(ع) میفرماید: یـاران قـائم هـمـه جـوانانـد و پیرمرد در میان آنان نیست، مگر مانند سرمه در چشم و نمک در غـذا، و کـمتـریـن چـیـز در غـذا نمک است:
«اَصْحابُ القائِمِ شَبابُ لا کَهُوُلَ فیهِمْ، اِلاّ مِثْلَ الْکـُحْلِ فِی الْعَیْنِ وَ المِلْحِ فِی الزّادِ، وَ اَقَلُّ الزّادِ المِلْحُ».[5]
- یک رنگ و یک لباس بودن: بعضی دیگر از روایات به رنگ، قد و اندازه، زیبایی و لباس آنان پرداخته و میفرماید:
هـمـهی آنـهـا یـک رنـگ، هـم اندازه، شبیه به هم از نظر زیبایی و لباس: «کأنّی أنظر إلیهم و الزیّ واحد، و القدّ واحد، و الحسن واحد، و الجمال واحد، و اللباس واحد،...».[6]
- نیرومند بودن: پارهای دیگر از روایات به قدرت بدنی آنان پرداخته، و میفرماید: چـون امـر ظـهـور حـضـرت واقـع شـد، بـه هـر انـسـان [از یـاوران ایـشـان] نـیـروی چـهـل مـرد داده مـیشـود:
«إِنَّهُ لَوْ قَدْ کَانَ ذَلِکَ أُعْطِیَ الرَّجُلُ مِنْکُمْ قُوَّةَ أَرْبَعِینَ رَجُلًا...».[7]
- یکیبودن شعارها: شعار آنها یا لثارات الحسین است: «وَ شِعَارُهُمْ یَا لَثَارَاتِ الْحُسَیْن».[8]
با تمام آنچه گفته شد، نباید اینگونه تصور کرد که پیروان حضرتشان منحصر به جوانان، زیبارویان، افرادی با بهترین ویژگیهای جسمانی و ... است؛ بلکه به دلیل طبع زیبادوستی بشر و به همان دلیل که امروزه در رژههای نظامی و مناسبتهای اجتماعی تلاش میشود تا بهترین نوع نظم و ترتیب وجود داشته باشد، افرادی از یاران امام زمان(عج) که در صف مقدم جبهه و نیز در گروه فعالان اجتماعی هستند، از چنان نظم و ترتیبی برخوردارند که تحسین هر بینندهای را برمیانگیزنند.
[1]. سید ابن طاووس، رضی الدین علی، الاقبال بالاعمال الحسنة، ج 2، ص 581، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1409ق.
[2]. ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة، محقق، مصحح، غفارى، على اکبر، ص 200، تهران، نشر صدوق، چاپ اول، 1397ق.
[3]. ر. ک: پاسخ 59 127، (فرق ورع با تقوا).
[4]. بهاء الدین نیلى نجفى، على بن عبدالکریم، منتخب الأنوار المضیئة فی ذکر القائم الحجة علیه السلام، محقق، مصحح، حسینى کوهکمرى، عبداللطیف، ص 44، قم، مطبعة الخیام، چاپ اول، 1360ش.
[5]. الغیبة، ص 316.
[6]. ابن طاووس، على بن موسى، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، ص 294، قم، مؤسسة صاحب الأمر(عجل الله تعالى فرجه الشریف)، چاپ اول، 1416ق.
[7]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 8، ص 294، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[8]. شیخ صدوق، امالی، ص 130، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.