امام علی(ع) بارها در روایات و ادعیه، با لقب «قَائِدُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِین» ستوده شده است[1] که معنایش «پیشوای افراد نورانی
با صورتها، دستها و پاهای سفید»، و یا «پیشوای افراد نورانی حجلهنشین» است.
توضیح بیشتر آنکه «غُرّ» جمع واژه «أغَرّ» به معناى صورت و چهره است.
«محجّلین» از مصدر «تحجیل» و از باب تفعیل به سفیدى روى ساق چهار دست و پاى اسب گفته میشود که موجب زیبایی و ارزشمندتر شدن آن میشود.
از رسول خدا(ص) نقل شده است: «أمّتی الغرّ المحجّلون»؛ صورت و دست و پای امت من، سفید و نورانی است.[2]
حضرتشان در این حدیث، به سفیدى(نورانیت) دستها و پاهاى مؤمنان -که مواضع وضویشان نیز هست- اشاره فرمود و سپیدى صورت، دست و پاى اسبهای زیبا را استعاره میگیرد تا گوشهای از نورانیت مسلمانان را نشان دهد.
از آنجا که امام على(ع) راهنما و رهبر پیروان و شیعیانی است که باید در بالاترین درجه تقوا و عبادت باشند، به نام «قائد الغرّ المحجّلین» شناخته میشود.
به عبارت دیگر، ایشان رهبر مردمی است که در روز قیامت با چهره و بدن نورانی، عازم بهشت میشوند.
البته، یکی از دیگر معانی «محجّلون»، «در حجله نشستگان» است که در این صورت، معنای عبارت «قائد الغرّ المحجّلین»، آن است که حضرتشان پیشوا و در سرسلسله مؤمنانی است که در غرفههای بهشتی و در محل امن و امان و آرامش، با آنحضرت خواهند بود! آنانی که توصیفشان بارها در قرآن کریم آمده است:
«وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفاً»؛[3] افراد باایمان و نیکوکار را در غرفههاى بهشت جاى خواهیم داد.
«الَّذینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِها غُرَفٌ مَبْنِیَّةٌ»؛[4] براى کسانی که از خدا پروا دارند، غرفههایى بر فراز یکدیگر بنا شده است.
«وَ هُمْ فِی الْغُرُفاتِ آمِنُون»؛[5] و آنها در غرفهها در امان هستند.
«أُوْلئِکَ یُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما صَبَرُوا»؛[6] آنان به پاداش صبرشان ساکن غرفه خواهند شد.
گفتنی است، اگرچه این لقب، بیشتر برای وجود مقدس امام علی(ع) استفاده میشود؛ اما منحصر به ایشان نیست؛ بلکه میتواند برای هر فردی که در دنیا و آخرت، به نوعی فرماندهی و سروری بهشتیان را بر عهده دارد، استفاده شود.
در همین زمینه، امام سجاد(ع) میفرماید:
«نَحْنُ أَئِمَّةُ الْمُسْلِمِینَ وَ حُجَجُ اللَّهِ عَلَى الْعَالَمِینَ وَ سَادَةُ الْمُؤْمِنِینَ وَ قَادَةُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِینَ»؛[7]
ما (اهلبیت(ع))، امام مسلمانان و حجت خدا بر جهانیان و پیشوای مؤمنان و فرمانده افراد نورانی هستیم.
[1]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 1، ص 443، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[2]. فیض کاشانی، محمد محسن، الوافى، ج 3، ص 717، اصفهان، کتابخانه امام أمیر المؤمنین علی(ع)، چاپ اول، 1406ق؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 9، ص 338، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
[3]. عنکبوت، 58.
[4]. زمر، 20.
[5]. سبأ، 37.
[6]. فرقان، 75.
[7]. شیخ صدوق، امالی، ص 186، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.