Ətraflı axtarış
Baxanların
6218
İnternetə qoyma tarixi: 2008/10/13
Sualın xülasəsi
Bu elmi bir həqiqətdir ki, insan yer səthindən asimana tərəf nə qədər çox qalxsa, fəzada oksigenin miqdarı bir o qədər azalır. Bu mətləbə işarə edən Quran ayəsi hansıdır?
Sual
Bu elmi bir həqiqətdir ki, insan yer səthindən asimana tərəf nə qədər çox qalxsa, fəzada oksigenin miqdarı bir o qədər azalır. Bu mətləbə işarə edən Quran ayəsi hansıdır?
Qısa cavab

Quranın hərtərəfli bir kitab olması barəsində bəhs edən alimlər və müfəssirlər “görəsən Quran yeni elmlərin bütün incəliklərini bəyan edibmi, yoxsa bu barədə heç bir söz deməmişdir?” məsələsində nəzər ixtilafına malikdirlər.

Bəziləri inanır ki, Quran elmi bir ensiklopediya kimi bütün elmi məsələlərin incəliklərini özündə əhatə edir. Bu nəzəriyyənin müqabilində bir qrup da inanır ki, Qurani-kərim təcrübi elmlərə və müasir elmi məsələlərə əsla işarə etməmişdir. Üçüncü bir qrup da bu iki nəzəriyyənin ortasına dayanaraq, nisbətən mötədil bir nəzəriyyə irəli sürür. Onlar deyirlər: Quran həqiqətdə hidayət edən və yol göstərən kitabıdır; o, kimya, fizika, astronomiya və s. kimi elmlərdə ixtisasa sahib olan bir kitab deyildir. Quranda müəyyən elmi məsələlərə işarə olunubsa, bu səmavi kitabın izlədiyi hədəf üçün bir misal ünvanı ilə gətirilmişdir. Məsələn, “Ənam” surəsinin 125-ci ayəsi kimi: “Allah hər kəsi hidayət etmək istəsə, onun sinəsini (qəlbini və ruhunu) islam (qəbul etmək) üçün genişləndirər. Allah hər kəsi, çirkin əməllərinə görə azdırmaq istəsə, onun sinəsini o qədər daraldar ki, sanki, asimandan yuxarı qalxır. Allah beləcə çirkinliyi iman gətirməyənlər üçün qərar verər.”

Ətreaflı cavab

Suala cavab verməzdən əvvəl müqəddimə ünvanı ilə mühüm bir məsələyə işarə etmək lazımdır: Quranın hərtərəfli bir kitab olması barəsində bəhs edən alimlər və müfəssirlər “görəsən Quran yeni elmlərin bütün incə məsələlərini bəyan edibmi, yoxsa bu barədə heç bir söz deməmişdir?” məsələsi barədə nəzər ixtilafına malikdirlər.

Bəziləri inanır ki, Quran elmi məsələlərin tam dəqiq incəliklərinə qədər hər bir şeyi əhatə edir. Bunun müqabilində başqa bir qrup da inanır ki, Quranda təcrübi və müasir elmlərə heç bir işarə yoxdur. Üçüncü qrup da bu iki nəzəriyyənin ortasında mötədil və normal bir nəzəriyyə verərək demişlər: Quran həqiqətdə hidayət edən və yol göstərən kitabdır, kimya, fizika, astronomiya və s. kimi elmlərdə ixtisas sahibi olan elmi bir kitab deyildir. Quranda müəyyən elmi məsələlərə işarə olunursa da, sadəcə onun izlədiyi hədəflər üçün bir nümunə bəyan etmək qəbilindəndir.

Bu müqəddimə ilə əsas suala qayıdırıq. Quranda buyurulur: “Allah hər kəsi hidayət etmək istəsə, onun sinəsini (qəlbini və ruhunu) islamı (qəbul etmək) üçün genişləndirər. Allah hər kəsi, çirkin əməllərinə görə azdırmaq istəsə, onun sinəsini o qədər daraldar ki, asimanda (yuxarı) qalxmaq istəyən bir şəxs kimi olar. Allah beləcə çirkinliyi iman gətirməyən şəxslərə qərar verər.”[1]

Bəzi müfəssirlər bu ayənin təfsirində müəyyən məqamları qeyd etmişlər ki, onları xatırlatmaq yerinə düşərdi:

1. Ayədə deyilən “sədr” kəlməsindən məqsəd ruhun genişlənməsi, pərvəriş tapması, yüksək üfüqlərə malik olması və bəşər əqlinin yüksəlişə nail olmasıdır. Çünki haqqı qəbul etmək bir çox şəxsi mənafe və məsləhətlərdən güzəştə getməyi, göz yummağı tələb edir. Buna da yalnız o kəslər qadir ola bilər ki, pak və sağlam ruha, daha geniş, aydın fikirlərə malik olsunlar.

2. Bu ayədəki “hərəc” darlıq və sıxıntı mənasınadır. Bu, haqqın qarşısında əks mövqe tutan müxaliflərin, inadkarların və imansızların sifətidir. Belə insanların dünya görüşləri alçaq və qısadır, ruhları çox alçaq və zəifdir, həyatlarında heç bir şeydən güzəştə getmirlər!

3. Quranın elmi möcüzəsi. Belə insanların asimana doğru qalxmaq istəyən şəxslərə təşbeh edilməsi ona görədir ki, asimana doğru yuxarı qalxmaq ciddi şəkildə çətin bir məsələdir. Belə şəxslərin haqqı qəbul etməsi də çox çətindir.

Biz gündəlik danışıqlarımızda belə misalları görürük. Müəyyən bir işi əncam vermək və yaxud bir şeyi əldə etmək çox çətin olanda deyirik ki, “asimana uçmaq filan işi görməkdən çox-çox asandır.” Əlbəttə, yaxın keçmişdə (təqribən yüz il bundan qabaq) asimana pərvaz etmək, fəza cisimlərini və kürələrini kəşf etmək sırf təsəvvürdən başqa bir şey deyildi. Amma hal-hazırda bəşəriyyət belə elmi nailiyyətlərə və texnologiyaya malik olsa da, onun problemləri və çətinlikləri yenə də qalmaqdadır. İnsanın asimana doğru getməsində daim dəsgahlarda, dayanacaqlarda və uçuş avadanlıqlarında çoxlu problemlər əmələ gəlir, nasazlıqlar yaranır.

Bəhsin təkmilləşdirilməsi üçün nəzərə çarpan incə bir məsələ budur ki, bugünkü gündə elmi nəzərdən sübuta yetmişdir ki, yer kürəsinin ətrafında olan atmosfer təbəqəsinin yer səthinə yaxın olan aşağı səviyyələrində insanın tənəffüsü çox rahatdır. Lakin insan yer səthindən aralandıqca havadakı oksigenin miqdarı get-gedə azalır. Belə ki, əgər insan yerdən bir neçə kilometr aralansa, oksigenin azlığına görə tənəffüs etməsi çətinləşir. Yerdən nə qədər aralansa, tənəffüs bir o qədər çətinləşər, hətta insanın huşdan gedib ölməsinə də səbəb olar (özləri ilə oksigen balonları apardıqları haldan başqa). Keçmiş dövrlərdə – və bu elmi həqiqətin sübuta yetməsindən uzun əsrlər qabaq ayədəki bu təşbehin verilməsi Quranın elmi möcüzələrindən biri sayılır.[2]

“Təfsiri Məraği”nin müəllifi bu ayənin izahında yazır: Ayədə məqsəd budur ki, bir kəsin pak fitrəti şirk ilə xarab olsa, günahlarının səbəbi ilə ruhu alçaq və zəlil olsa, öz qəlbində və sinəsində bir növ sıxıntı və təzyiq hiss edəcəkdir. Əgər ondan, tovhidin dəlillərində, asimanlarda və öz nəfsində dərindən təfəkkür etməsini istəsələr, qəlbini batil şeylərlə doldurduğuna, habelə iradəsini kor-koranə təqlidlər, təkəbbür və s. ilə  zəif və süst elədiyinə görə batil şeyləri, azğın yolu tərk edərək haqq dinə doğru dəvət edənlərə cavab vermək onun üçün çox çətin olur. Belə insanın vəziyyəti asimana doğru yuxarı qalxan və sinəsi təngnəfəs olan bir şəxsə təşbeh edilmişdir: bu şəxs asimana doğru nə qədər yüksəlsə, bir o qədər hava azlığı hiss edər və nəfəsi daha çox tutular. Nəhayət, oksigenin çatışmazlığı nəticəsində onun sağ qalmasına heç bir ümid və yol yoxdur. Əgər bu yerdə qalsa, havasızlıqdan boğulub öləcəkdir. Bir sözlə, Allah-taala bu ayədə dinsiz adamların nəfsinin mənəvi cəhətdən dar və tutumsuz olmasına bir təşbeh gətirir: haqqa doğru dəvət olunan bir şəxsin vəziyyəti özü batilə doğru getdiyinə və batillə ünsiyyətdə olub qaynayıb-qarışdığına görə atmosfer təbəqəsində yuxarı qalxan şəxsin təngnəfəsliyinə oxşadılmışdır. Hətta o ölüm ərəfəsinə qədər irəliləyə bilər. Bu şəxs (asimandan yuxarı qalxan) əgər özü üçün oksigen balonu götürməzsə və yerin səthinə tərəf gəlməzsə, axırda ölümə və məhvə məhkum olunur. Pak və münəzzəh Allah Özünün Quran adlı kitabında elə məsələlərə işarə etmişdir ki, bəşər övladı bu kitab nazil olandan yalnız 1400 il sonra bu həqiqəti dərk etmişdir. Hal-hazırda kosmik elmlərin irəliləyişi ilə alimlər fəzaya getməklə və ya təcrübə ilə Quranın 1400 il bundan qabaq bəyan etdiyi şeylərin haqq olduğunu əyanı şəkildə görürlər. Bu da təbiət elmlərində sübut edilənlərin düzlüyünə aydın bir dəlildir. Atmosferin müxtəlif təbəqələrində atmosfer təzyiqinin fərqlənməsi hal-hazırda elmi yolla sübut olunmuşdur; atmosferin yuxarı təbəqələrində havanın sıxlığı aşağı təbəqələrindən azdır. İnsan yer səthindən asimana doğru nə qədər çox getsə, bir o qədər oksigenə ehtiyaclı olduğunu və oksigenin azaldığı mühitdə təngnəfəslik hiss edir. Hətta havada seyr etmək üçün hava (oksigen) balonlarına ehtiyac duyur. Keçmiş dövrlərdəki müfəssirlər və alimlər bu ayələrdən aşkar bir bəyan çıxarıb irəli sürə bilməmişlər. Çünki onlar üçün bu ayələrin sirlərini dərk etməyə heç bir yol yox idi. Lakin hal-hazırda yeni elmlərin kəşfi və bütün sahələrdə elmin irəliləyişləri ilə müfəssirlər üçün bu kimi ayələrdə məqsədin nə olduğunu dərk etməyə imkan yaranmışdır. Buna görə də “elm və din bir-biri ilə düşmən deyildir” deyənlərin sözü düzdür. Elm nə qədər inkişaf edərsə, qədim dövrlərdə yaşayan alim və müfəssirlər üçün gizli qalan şeylər bir o qədər aşkar olaraq kəşf ediləcəkdir.[3]

Qərb alimlərinin bəzi kitablarında deyilir ki, Quranın “asimandan yuxarı qalxan şəxs” təbiri bu səmavi kitabın möcüzəsini bəyan edir. İnsanın fəzada oksigen çatışmazlığını nəticəsində boğulmağa düçar olması Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in dövründə kəşf olunmamışdı. Çünki o dövrdə insan bu məsələni və bu elmi həqiqəti təcrübə ilə əldə etməmişdi.

Peyğəmbərin dövründə bu həqiqət baş verməmiş və insan fəzaya getməmişdi ki, bu mövzunu əyani olaraq hiss etmiş olsun. Peyğəmbərin dövründə və ondan sonra son əsrlərə qədər insanın qalxa bildiyi ən yüksək yer dağların başı idi və insan orada oksigen çatışmazlığını hiss etmirdi. Dağların hündürlüyü elə səviyyədə deyildi ki, insan orada hava azlığını, boğulmağın və təngnəfəsliyin təsirini hiss etsin.

Qərb alimləri öz kitablarında insanın fəzadakı tənəffüs problemi ilə əlaqədar yazırlar:

“Yer kürəsi atmosfer təbəqəsi ilə əhatə olunmuşdur, yerin ətrafında olan hava qatı insanın tənəffüsü üçün zəruridir. Amma əgər insan yerdən aralanaraq fəzaya doğru pərvaz etsə, yuxarı qalxdıqca oksigenin miqdarı azalır. Belə ki, yerdən fasiləsi çoxalsa və oksigen dolu balonlardan istifadə etməsə, nəfəs almaq onun üçün çox çətinləşər və nəticədə bihuşluğa düçar olaraq məhv ola bilər.”[4]

 


[1] “Ənam” surəsi, ayə: 125

[2] Məkarim Şirazi, “Təfsiri-nümunə”, 5-ci cild, səh. 435-436

[3] “Təfsiri Məraği”, 8-ci cild, səh. 25-26

[4] “Təfsiru min vəhyil-Quran”, 9-cu cild, səh. 321; “Təfsiru min hüdəl-Quran”, 3-cü cild, səh. 186

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163032 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155461 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117940 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    109982 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    99549 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91542 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53492 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    45783 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43923 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43121 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...