Bərzəx sözü ərəbcədən lüğətdə pərdə və iki əşyanın arasında qərar tutan maneəyə deyilir; amma məşhurlar kalamında bərzəx dünya ilə Axirət arasında Allah-taala tərəfindən yaradılmış bir aləmdir. Bərzəxə misal aləmi də deyilir; çünki, bu aləmin misli kimidir. Əlbəttə, surət və şəklinə görə bu aləmə bənzəyir, amma maddi və xüsusiyyat cəhətdən fərqlidir. İnsalar ölən andan etibarən ta Qiyamət günü qəbrdən baş qaldırana qədər Bərzəx almində qərar tutacaq.[1]  Allah-Taala Quran-Kərimdə byurur: “Onların önündə dirilib (haqq-hesab üçün Allahın hüzurunda) duracaqları günə (Qiyamət gününə) qədər maneə (öldükdən sonra qiyamətədək qalacaqları bərzəx aləmi) vardır.”[2]
İnsan öldükdən sonra ilk mənzili Bərzəxdir. Deməli, bərzəx aləmindən məqsəd, qəbr aləmidir. Elə bir aləmi ki, insan Qiyamətə qədər orda bir növ xüsusi həyat sürür.[3]  Bərzəx həyatı, möminlər və saleh əməl sahiblərindən ötrü bədən qəfəsəsindən azadlıq, günahkarlardan ötrü isə vəhşət və əzabdır.
Qəbrdə sorğu-sual;
Bərzəx aləmindən məqsəd həmin qəbr aləmidir. Qəbr elə bir aləm ki, insan ölümdən sonra Qiyamətə qədər o aləmdə xüsusi şəkildə həyat sürəcək. Qəbrdən məqsəd, meyyitin qoyulduğu məkan deyil. Quran ayələrindən və rəvayətlərdən məlum olur ki, qəbr elə bir aləmdir ki, insan orda müəyyən müddət yaşayır, nemətlərdən istifadə edir və ya əzab çəkir. Amma, kinayə olaraq o aləmdən qərb kimi sözlə söz açılır. Yəni, dünya aləmində insanın öləndən sora getdiyi və qoyulduğu ilk məkan qəbrdir.[4]
Beləliklə, insan qəbr aləmində xüsusi bir həyat tərzi yaşayır və hər kəs öz əməllərinin girovnuda qərar tutur. Ya nemət sahibi olur ya da əziyyət içində olur.
Bərzəx aləminin həyatı haqqında məsum İmamların (ələyhimus-salam) xəbərlərində də gəlmişdir. İmam Sadiq (əleyhissalam) buyurur: “Möminlərin ruhları bərzəx behiştinin otaqlarındadır. Orda həyat sürürlər, yeyirlər və içirlər. Amma. Kafirlərin ruhları bərzəx atəşində giriftarçılıqda əziyyətdədirlər.[5]
Qəbrdə insanın ümumi əməl və etiqadından sorğu-sual olunacaq. Məslən, Allahın kim idi? Peyğəmbərin kim idi? Hansı dində idin? Bu sualı hər bir insandan, istər müsəlman istərsə də qeyri-müsəlman, mömin, kafir  hamıdan bu sual sorulacaq. Amma, həddi buluğa çatmamış uşaq, dəli və ağlında çtaışmamazlıq olanlar istisnadır.[6]
Nəkir və Münki adlı iki mələk insanı sorğu-suala tutacaq. İmam Səccad (əleyhissalam) bu haqda buyurur: “O iki mələyin ilk sualı bu olacaq ki, Allaha pərəstiş edirdin ya müşrik idin? İkinci, peyğəmbərdən, din və məktəb və Kitabdan (Qurandan) soruşulucaq. Üçüncü, rəhbərlikdən və vilayətdən soruşulacaq ki, kimin rəhbərliyini möhkəmlədir və kimin rəhbərliyini zəiflədirdin? Dördüncü, ömürdnən soruşulacaq ki, ömrünü harda və nəyə sərf elədin? Beşinci, ələ gətirdiyin mal-dövlətdən sual olunacaq ki, hardan və necə qazandın və hara sərf elədin?”  İmam (əleyhissalam) sonra davam edir: “Özünüzü ilk qəbr gecəsinin sorğu-suallarına hazırlaşdırın!” [7]

---