Ətraflı axtarış
Baxanların
5140
İnternetə qoyma tarixi: 2012/01/16
Sualın xülasəsi
Ayə və rəvayətlər nəzərindən, hansı əməllər yaxşı və bəyənilmiş əməllərin batil olmasına səbəb olur?
Sual
Ayə və rəvayətlər nəzərindən, hansı əməllər yaxşı və bəyənilmiş əməllərin batil olmasına səbəb olur?
Qısa cavab
 

Quran və rəvayətlərdə Allaha iman şirkdən və mürtəd olmaqdan uzaq olmaq, əməllərin qəbul olmasın da ilk şərtlər kimi gəlib ki, onsuz heç bir yaxşı əməl qəbul olmur. Namazı tərk etmək, yaxşı əməllərdə minnət qoymaq, baş verən hadisələrə razı olmamaq və ... bu kimi əməllərinizin silinməsinin səbəblərinin (ki, ətraflı cavabla bu barədə danışacağıq) kökü qəlbi inam və imamın zəif olmasındandır ki, əgər imanı qorumağa çalışsaq, bizim əməllərimiz də qorunacaq

Ətreaflı cavab

Quran və rəvayətlərdə yaxşı və bəyənilmiş əməllərin aradan getməsinə səbəb olan günahlar, əməllərin həbti və batil olması ilə xatırlanıbdır. Ona görə də suala cavab verməmişdən qabaq, əvvəlcə həbt kəlməsinin lüğəti mənasını izah edib, sonra Quran və rəvayətlərdə onun məna və işlədilmə yerlərini və sonda yaxşı əməlləri qorumağın əhəmiyyətini açıqlayacağıq.

Həbtin mənası:

Həbt kəlməsi əməlin batil olması və onun təsirdən düşməsi mənasınadır. Sihahul-lüğət kitabında deyilir:

«حبط عمله حبطا بطل ثوابه»

Əməli həbt oldu, yəni onun savabı aradan getdi.[1] Həmçinin əl misbahul münirdə deyilir:

«حبط العمل حبطا ... فسد و هدر»

Əməli həbt oldu yəni fasid və hədər oldu.[2]

Quran və rəvayətlərdə bəyənilməyən bəzi əməllər yaxşı və bəyənilmiş əməllərin həbt və aradan getməsinə səbəb tanıtdırılıblar ki, sıra ilə onu Quran və rəvayətlərdə araşdırırıq:

A)- Həbt Quranda:

Həbt kəlməsi və ondan düzəılən kəlmələr Quranda on altı yerdə gəlibdir ki, onlarda yaxşı əməlin aradan getməsinə səbəb olan əməllər qeyd olubdur. Biz onlardan neçəsinə işarə edirik:

1)- Küfr və şirk

a)-

«مَنْ یَکْفُرْ بِالْإیمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَ هُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرینَ»[3]

İmanı dananların bütün işləri boşa çıxar və o axirətdə zərər çəkənlərdən olar.

b)-

«ما کانَ لِلْمُشْرِکینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدینَ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ بِالْکُفْرِ أُولئِکَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِی النَّارِ هُمْ خالِدُون»[4]

Müşriklər küfr etdikləri barədə öz – özlərinə şahid olduqları halda Allahın məscidlərini təmir etmək onlara layiq olmaz. Onların əməlləri puça çıxmışdır Onlar cəhənnəmdə əbədi qalacaqlar.

Bu iki ayədə açıqca şirk və küfrü müşrik və kafirlərin əməllərinin puş olmasına səbəb bilir.

2)- Nifaq:

«وَ یَقُولُ الَّذینَ آمَنُوا أَ هؤُلاءِ الَّذینَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَیْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَکُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرین»[5]

İman gətirənlər deyəcəklər: Sizinlə birlikdə olacaqları barədə Allaha möhkəm and içən kəslər münafiqlər bunlardır? Onların əməlləri puça çıxdı və zərərçəkənlərdən oldular.

3)- Allahın ayələrini və qiyamət gününü inkar etmək

«وَ الَّذینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ هَلْ یُجْزَوْنَ إِلاَّ ما کانُوا یَعْمَلُون»[6]

Ayələrimizi və axirətə qovuşmağı doğru hesab etməyənlərin əməlləri puça çıxdı. Onlar ancaq öz əməllərinin cəzasını çəkəcəklər.

B)- Həbt rəvayətlərdə

1)- səbəbsiz və xəstəlik olmadan namazı tərk etmək. İbsul ibn Zürarə deyir: İmana (İslam dininə) kafir olan kəsin əməli puç olar ayəsinin təfsiri barəsində həzrət Sadiq (ə) dan soruşdum,[7] buyurdu: Məqsəd etiraf etdiyi əməli tərk edən şəxsdir. Ərz etdim: O əməli tərk etmək dərəcəsi nədir? Onun hamısını tərk etsə, Buyurdu: O cümlədən bilərəkdən və məst olmayan və ya digər səbəb olmadan namazı tərk edən şəxs.[8]

2)- Üsuli dində şəkk və şübhə ilə əməl etmək

İmam Sadiqin (ə) Müfəzzəl adlı səhabələrindən biri deyir: o həzrətin buyurduğunu eşitdim: Şəkk ya gümanı olan və onda qalan şəxsin allah əməlin puç edər. Allahın dəlili aydın dəlildir.[9]

Məclisi (rh) hədisin izahinda buyurur: Yəqinə yetişmək imkanı olan şəxsə üsuli dində şəkk və şübhə ilə əməl etmək olmaz. Allahın dəlili aydındır cümləsindən məqsəd budur ki, Üsuli dində dəlil dalinca olan hər kəs, yəqinə yetişər. Yəqinə yetişməklə şəkk və günaha heç bir yer qalmır.[10]

3)- Ərinə mən səndən heç bir xeyir görmədim deyən qadın

Qadın və kişinin həyat əlaqələrində, qadın təmizlik, yemək bişirmək, uşaq saxlamaq və... kimi ev işlərini görməkdə çəkdiyi zəhmətlərin çoxu onun vacibi vəzifələrindən olmasa da Allah bu işlərə görə ona çoxlu savab verər. Amma əgər onun zəhmətləri ərini incitmək və minnətlə yanaşı alsa, onun işlərinin savabı aradan gedən. Hədislərin birində İmam Sadiq (ə) buyurur: Ərinə mən səndən heç bir yaxşılıq görmədim deyən qadının əməlinin savabı aradan gedər.[11]

5)- Əli (ə) ın vilayətinə kafir olmaq

Əbu Həmzə deyir, İmam Baqir (ə) dan bu ayənin və mən yəkfir fil imanı fəqəd həbitə əməluhu və huvə fil axirəti minəl xasirin, təfsiri barəsində soruşdum. Həzrət buyurdu: Bu ayənin batini təfsiri Əmirəl möminin Əli (ə) ın vilayətinə kafir olmaqdır. Çünki, imandan məqsəd Həzrəti Əli (ə) dır.[12]

Yuxarıdakı məsələlərin hamısından məlum olur ki, həbt yaxşı əməllərdən məxsus birinə aid deyil əksinə fərdi və ictimai əqidə və əxlaqı işlərdən asılı olmayaraq, həyatın bütün işlərində cərəyan edir.

Həbtin qarşı tərəfində təksir dayandığına görə onun barəsində də bir az izah veririk.

Yaxşı əməllər pis işlər görməklə aradan getdiyi kimi günahların pil əməlləri də, yaxşı işlər görməklə aradan gedir. Və hətta yaxşı əməllərə çüvirilir. Nümunə olaraq bir neçəsinə işarə edirik:

1-     Vacibi namazları yerinə yetirmək

«وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَیِ النَّهارِ، وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ، إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئات»[13]

Namazı gündüzün iki vaxtında və gecənin bəzi saatlarında qıl. Həqiqətən yaxşı əməllər pis işləri yuyub aparır.

2-     Böyük günahlardan uzaq olmaq

a)-

«إِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ»[14]

Əgər siz qadağan olunmuş böyük günahlardan çəkinərsinizsə, biz də sizin qəbahətlərinizin üstünü örtərik.

b)-

«الَّذِینَ یَجْتَنِبُونَ کَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ، إِنَّ رَبَّکَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ»[15]

Qəbahətlər istisna olmaqla, böyük günahlardan və rəzil işlərdən çəkinən yaxşı insanlar, həqiqətən sənin rəbbin çox bağışlayandır.

Insanların həyatında həbt və təksirin tərbiyəvi roluna diqqət edib, ona görə əməlləri qorumağın əhəmiyyətini bəyan etmək yaxşı olar.

Quran və rəvayətlərdə insanların əməlləri ilə əlaqədə təkid olunan məsələlərdən biri yaxşı işləri qorumağa çalışmaqdır.

Əks halda yaxşı əməllərimizin istənilən nəticəni verməməsi mümkündür.

Təsbihatu ərbəəni fəziləti barəsində İslam Peyğəmbərindən olan bir rəvayətdə belə deyilir: Allah möminin dediyi hər bir zikr miqdarında onun üçün behiştdə bir ağac əkər. Bir nəfər ərz etdi: Deməli behiştdə bizim ağaclarımız nə qədər çoxdur. Həzrət buyurdu: Bəli Amma ehtiyatlı olun ki, onları yandırmağa od göndərməyin. Sonra bu ayəni oxudu: Ey iman gətirənlər! Allaha itaət edin, Peyğəmbərə itaət edin və əməllərinizi puça çıxartmayın.[16]



[1] - Əlcovhəri, ismayil ibn həmmad, əs-sihah, cild 34, səh 1118, darul elm, beyrut, 1990 miladi

[2] - Əl fuyumu, Əhməd ibn muhəmməd , əlmisbahul münir, səh 118

[3] - Maidə surəsi, ayə 5

[4] - Tövbə surəsi ayə 17

[5] - Maidə surəsi ayə 53

[6] - Əraf surəsi ayə 147

[7] - Maidə surəsi ayə 5

[8] - Koleyni, məhəmməd ibn Yəqub, Əlkafi, cild 2, səh 387, hədis 12, darul kutubul islamiyyə, tehran, 1365, Hicri şəmsi tarixi ilə

[9] - Həmin, cild 23, səh 400, hədis 8

[10] - Məclisi, məhəmməd baqir, miratul uqul, cild 11, səh 186, darul kutubul islamiyyə, tehran, 1404 hicri qəməri tarixi ilə

[11] - Hürr Amuli, Məhəmməd ibn Həsən, Vəsailuş- şiə, cild 20, səh 162, hədis 7, müəssisətu Alulbeyt, Qum, 1409, hicri qəməri tarixi ilə

[12] - Məclisi, məhəmməd baqir, miratul uqul, cild 35, səh 369, hədis 14, darul kutubul islamiyyə, tehran, 1404 hicri qəməri tarixi ilə

[13] - Hud surəsi, ayə 114

[14] - Nisa surəsi, ayə 31

[15] - Nəcm surəsi, ayə 32

[16] - Məhəmməd, 33, Səduq, Məhəmməd ibn Əli, əl əmali, cild 1, səh 607, İslami kitabxana nəşriyyatı, Tehran, 1362, hicri şəmsi tarixi ilə

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bidət nədir və İslamda onun meyarı nədir?
    10458 بدعت
    Lüğətdə “bidət” yeni iş və misli görünməmiş bir şey mənasınadır. Termində isə: “dində olmayan bir şeyi dinə daxil etmək”dir. Yəni həqiqətdə dinin və şəriətin bir hissəsi olmayan, eləcə də İslamın heç bir qayda-qanunları ilə uyğun olmayan şeyləri dinə daxil etməkdir. Buna görə də İslamın külli qada-qanunlarının yeni ...
  • İslamda həqiqi olaraq ağıl və düşüncənin yeri haradadır?
    6462 Təzə kəlam
    Əvvəlcə yaxşı olar ki, bəzi dini məsələlər barəsində düzgün anlaşılmamazlıq barəsində söz açaq. Misal üçün o cür ki, burada açıqlanmışdır.Birinci: Harada və hansı dini mənbədə gəlmişdir ki, övladı atanın vasitəsiylə öldürülməsinə icazə vardır?!Bu səhv təsəvvürdür, heç bir fəqih bu cür hökm fətva verməmişdir. Odur ki, əgər bu cür ...
  • Allaha görmək mümkündürmü? Necə ?
    5048 Qədim kəlam
    Əql və şəriətin hökmünə əsasən Allah-taala nə dünyada, nə də axirətdə zahiri gözlərlə görünə bilməz, lakin qəlb gözü ilə görünə, yəni hiss oluna bilər. Qəlblər öz vücud tutumlarına uyğun olaraq batini, şuhud yolu ilə, həm də batinin – ruhun (nəfsin) lətifləşdirilməsindən, saflaşdırılmasından sonra, şəri riyazət və ibadətlərin ...
  • Hər şəhərdə bir cümə namazı qılınmalıdırmı?
    5233 Nizamlar hüquq və əhkam
    Hər bir şəhərdə bir cümə namazı ya daha çoxun qılınması barəsində, şəriət nəzərindən meyar iki cümə namazı arasındakı fasilədir. Təqlid mərcələri deyirlər: İki cümə namazı arasındakı ən az fasilə bir fərsəxdir.Əgər bir yerdə cümə namazı qılınırsa, onun bir fərsəxliyindən az bir fasilədə, digər bir cümə namazı qılınmamalıdır. ...
  • Allah insan beyni ilə tanınmağa qabil olmadığından, necə Onun barəsində mərifət əldə edə bilərik ki, şirkə səbəb olmasın?
    4842 Qədim kəlam
    Allahı tanımaq üçün bənzətmə rəvayətlərdə rədd edilmişdir. Daha çox məlumat üçün ətraflı cavaba müraciət edin. ...
  • Həzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) Məhdi (əleyhis-salam)-ın qiyam və qeybdə olmasını bəyan etmişdirmi?
    5612 Qədim kəlam
    İslamın əvvəllərində həzrət Məhdi (əleyhis-salam)-ın vücudunun əsli müsəlmanlar arasında danılmaz bir məsələ idi və bir kəs o həzrətin vücudunun əslində əsla şəkk-şübhə etmirdi. Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) də Məhdinin vücudunun əslini, onun xüsusiyyətlərini, tövhid hakimiyyətini təşkil edib haqq-ədaləti yayması və zülmün, haqsızlığın kökünü kəsməsi, islam dinini ...
  • “Əhd” duası kimi bəzi duaları təyin olunmuş miqdardan az və ya çox oxumağın xüsusi təsiri olacaqdırmı?
    10541 Əməli əxlaq
    Hər bir yaxşı əməl iki yöndən təşkil olunmuşdur: birincisi, felin (əməlin) əslinin gözəl olması, ikincisi isə failin (iş görənin) gözəl olması (yəni düzgün və səhih şəkildə əncam verməsi). Allah dərgahında o əməl qəbul olunur ki, həm ...
  • Hindıya onun Quranla tanışlıq və onu oxumaq istəməsini nəzərə almaqla Quran hədiyyə etməyin şərii hökmü nədir?
    5141 Nizamlar hüquq və əhkam
    Bu barədə mərcələrin nəzərini açıqlamamışdan qabaq, bir neçə məsələyə diqqət etmək lazımdır:Hindu kafirlərdən sayılır.Quranın kafirlər tərəfindən hörmətsizlik və ya nəcislənməsinə yəqin etdikdə (nəinki ehtimal), mərcələrdən heç biri onlara Quranı verməyə icazə vermirlər.
  • Mütərəqqi ilahi-rəhmani idarə sistemində insanın ruhi yüksəliş metodunu bəyan və şərh edin.
    5384 İslam fəlsəfəsi
    Bu sual ideal cəmiyyət, yaxud xilaskar ideologiyasının barəsində digər bir bəyandır. Əflatunun irəli sürdüyü ideal cəmiyyət insanın “Respublika” kitabında təsvir edilən ən qədim və məşhur yüksəliş modelidir. İslam aləmində Farabi də “İdeal cəmiyyətin əhalisinin rəyləri” adlı kitabında ideal islam hökuməti və onun rəisi ilə əlaqədar bəhs aparmışdır. ...
  • Yuxu ilə huşdan geymə vəziyyətində ruhun fəaliyyətlərinin fərqi nədir?
    9041 İslam fəlsəfəsi
    Ruhun ayıqlıqda bədənlə əlaqəsi və idarəsi onun yuxudakı əlaqə və idarəsi ilə tamamilə fərqlidir. Buna görə də islam təlimlərində yuxu bir növ “ölümün qardaşı” hesab olunmuşdur.Təcrübi elmlərin yuxu zamanı ruhun bədənlə əlaqəsinin necəliyi barədə agahlığı olmasa da, yuxu zamanı baş verən fiziki dəyişikliklərə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    150147 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    121456 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    102815 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    97527 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    80421 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    63985 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    47907 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    36116 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    35309 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    34972 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...