Ətraflı axtarış
Baxanların
7297
İnternetə qoyma tarixi: 2012/02/16
Sualın xülasəsi
Nəml surəsində “Dabbətul-ərz”dən məqsəd nədir?
Sual
Nəml surəsinin 82 ci ayəsinin təfsiri nədir? Bu ayədə “Dabbətul-ərz” dən məqüsəd nədir?
Qısa cavab
“Dabbə” termini məna nöqteyi nəzərindən, hərəkət edən canlı mənasınadır. Həm insan həmdə qeyri insanda işlədilir. Amma mübarək ayədə “yerdəki hərəkət edəndən canlı”dan məqsəd nədir? Və onun proqramı və vəzifəsi necədir? Quran üstüörtülü şəkildə açıqlayıb, və deyir: Canlı və hərəkət edən bir canlıdır ki, Allah onu qiyamət günündən öncə yerdən çıxaracaq. O insanlarla söhbət edəcək və sözü bundan ibarət olacaq ki, camaat Allaha iman gətirçirlər. Aydındır ki, o zamanda baş verən şərait və hadisələri nəzərə alsaq, və “Dabbətul-Ərz” ayəsinə də diqqət yetirsək, görərik ki, inkar edənlər özlərinə gələcək, və öz qaranlıq keçmişindən peşiman olacaqlar. Amma heç bir faydası olmayacaq, çünki qayıdış qapısı bağlıdır.
“Dabbətul-Ərz”in xüsusiyyətləri və incəliklərini daha ətraflı bilmək üçün ətraflı cavaba müraciət edin:
 
Ətreaflı cavab
Nəml surəsinin 82 ci ayəsindən öncəki ayələr, o kafirlərdən söhbət açır ki, səbirsizliklə qiyamət günün olmasını sankı gözləyirlər və Peyğəmbərə deyirlər: Niyə bizə vədə verdiyin əzablar, bizə nazil olmur? Niyə qiyamət qopmur? Allah taala bir neçə ayə ilə, o cümlədən Nəml surəsinin 82 ci ayəsi vasitəsi ilə qiyamətdən öncə baş verən hadisələrə toxunur. Və bu inadkar inkar edənlərin əzablı talelərini ortaya qoyur[1]
Allah taala bu mübarək ayədə buyurur: “Onlara deyilən söz yerinə yetdiyi (qiyamət yaxınlaşdığı) zaman onlar üçün yerdən (mö´minlərlə kafirləri xüsusi nişanla bir-birlərindən ayıran) bir canlı çıxardarıq ki, onlarla danışıb (Bizim adımızdan): "İnsanlar ayələrimizə inanmırdılar!" - deyər”[2].
Ayədə “وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ” yəni “Onlara deyilən söz yerinə yetdiyi zaman” gələn bu ibarətdən məqsəd qiyamətin qopması və onun əlamətlərinin olmasıdır. Onlar elə əlamətlərdir ki, onları müşahidə etmək belə hər kəsi təslim edir. İnsan yaqin tapır ki, İlahi vədələr haqqdıe və qiyamət yaxındır.[3]
“Dabbə” sözü məna baxımından həm insana həm qeyri insana deyilən canlı mənası daşıyan bir ifadədir.[4] Amma mübarək ayədə gələn “yerdəki canlı” necə bir valıqdır və hansı canlıdır? Onun vəzifəsi və proqramı nədir? Quran üstü örtülü şəkildə qeyd etmişdir: hərəkət edən canlıdır ki, Allah onu qiyamətin opmasına az qalmış onu yerdən çıxardar. O insanlarla söhbət edər: Sözü də bu olacaq ki, İnsanlar Allahın ayələrinə iman gətirmirlər. Aydındır ki, o şəraitdə, o zamanda baş verəcək hadisələrə nəzər saldıqda, “Canlı hərəkət edənin” sözü ilə inadkarlar və inkar edənlər özlərinə gələcək. Öz qaranlıq keçmişlərindən peşiman olacaqlar. Amma faydası olmayacaq, çünki geri qayıdış yoxdur.
Təfsir kitablarında və bir sıra hədis kitablarında “yerdəki canlı” nın xüsusiyyətləri və əlamətləri barədə bəzi işarələr olunub. Onların bir neçəsini qeyd edirik:
  1. Bir qurup alim onu insanl olmayan canlı fərz edərək, sadəcə yerdəki canlılardan saymışlar. Onlar bu sözün mənasının heyvan olması qənaətindədirlər[5]. Bəzi rəvayətlərdə o canlı qorxulu və anormal şəkildə canlandırılıb, və onun üçün müxtəlif şəkillər qeyd edilib[6].
  2. Bir qrup alim isə bu sahədə olan bir çox hədislərə istinad edərək, o canlını insan olaraq, dəyərləndiriblər. Amma fövqəladə bir insan. Hərəkət edən, fəal və aktiv bir insan ki, Axiruz-zamanda peyda olaraq, çıxacaq. Və əsas işlərindən biri müsəlmanlarla menafiqləri ayırmaq və onları müəyyənləşdirməkdir[7].
Bəzi təfsirçilər bu mübarək ayənin aşağısında gələn rəvayətləri rəhbər tutaraq, ikinci variant qəbul etmişlər. Və onu bir çox hədislər sübut etdiyini vurğulamışlar. O yerdəki canlını da Həzrəti Əli (ə) olaraq tanıtmış və qəbul etmişlər[8].
Qeyd edək ki, bu barədə bir çox hədislər mövcuddur. Onlar “yerdəki canlıdan” daha ümumi anlayış irəli sürürlər. O rəvayətlər böyük öndərlərin hər birini qiyamətin qopduğu vaxta az qalmış fövqəladə hərəkət və qiyam edəcəklər. Haqq və batili, mömin və kafiri müəyyənləşdirəcəklər[9].
 

[1] - Məkarim Şirazi, Nasir, Təfsiri nümunə, cild 15, səh 547, darul kutubul İslamiyyə, Tehran, 1374, hicri şəmsi tarixi ilə.
[2] - Nəml surəsi, ayə 82,
«إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ»
[3] - Təfsiri nümunə, cild 15, səh 547
[4] - Seyid Əli Əkbər Qərəşi, Əhsənul hədis, cild 1, səh 29, Besət təşkilatı, Tehran, 1377 Hicri şəmsi tarixi ilə.
[5] - Sadiqi Tehrani, Məhəmməd, Əl bəlağ fi təfsirul Quran bil Quran, səh 384, Müəllif nəşri, Qum, ilk çap, 1419 hicri qəməri tarixi ilə
[6] - Əbül Fütuh Razi, Hüseyn bin Əli, Rövzül cinan və ruhul cinan fi təfsirul Quran, cild 15, səh 73, Araşdırma: Yahəqqi, Məhəmməd Cəfər; Nasih, Məhəmməd Məhdi, Astan Qüdsi Rəzəvinin İslami araşdırmalar mərkəzi, Məşhəd, 1408 hicri qəməri tarixi ilə.
[7] - Təfsiri nümunə, cild 15, səh 552
[8] - Hüseyni Əstərabadi, seyid şərəfuddin Əli, Təvilul Ayat əz-zahirə, səh 399 və 400, Müdərrislər cəmiyyətinin İslami nəşriyyatı ofisi, Qum, ilk çap, 1409 hicri qəməri tarixi ilə; Məclisi, Məhəmməd Baqir, Bəharul Ənvar, cild 39, səh 243, Darul Ehya turasul Ərəbi, Beyrut, İkinci çap, 1403 hicri Qəməri tarixi ilə.
[9] - Təfsir Nümunə, cild 15, səh 554
Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163328 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    156419 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118176 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110560 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    101354 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91851 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53704 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46726 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44214 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43527 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...