Ətraflı axtarış
Baxanların
8370
İnternetə qoyma tarixi: 2008/03/18
Sualın xülasəsi
İmam Əli (ə)- ın leylətul- məbit gecəsi (Peyğəmbərin yerində yatması) ölüm ehtimalıyla, onun Allah və Peyğəmbər tərəfindən canişin təyin olunmasıyla nəfy olunmur?
Sual
Peyğəmbər (s) Məkkədən Mədinəyə hicrət etdiyi zaman onu da özüylə aparıb ncat verdi. Başqa bir tərəfdən isə Əlini (ə) özül qorxusuyla üz- üzə qoyaraq ondan istədi öz yerində yatsın... Bəs əgər Əli (ə) İmam, vəsi və Allah tərəfindən təyin olunmuş xəlifədirsə, nə üçün bu cür şəxsölümlə qarşı- qarşıya qoyulur və Əbu Bəkrin ölməsi ki, İmamət üçün zəruri deyildir, nicat verilir... Sual bundadır kimdir ayağına tikan dəyməsin və ölüm ehtimalıyla qarşı qarşıya durmasın?
Qısa cavab

            İlahi Peyğəmbər bir çox məqam və dərəcə sahibidirlər.

Bəziləri yalnız rəsul və təbliğ edirlər; bəziləri isə dörd məqamın dördünə də sahibdirlər: 1. Peyğəmbər və vəhyin alınması. 2. Risalətin təbliğ və yayılması. 3. İmamət, 4. Hakimiyyət. O cümlədən İslam Peyğəmbəri (s) bu dörd məqamın hamısına malikdir. Lakin o həzrətin canişinləri (Peyğəmbərin Allah tərəfindən son Peyğəmbər olduğu üçün) yalnız iki məqam, İmamət və hakimiyyət vəzifəsi onların öhdəsinə qoyulur" bu vasitəylə din və İlahi hökmlər qorunub saxlanılır. İslam Peyğəmbərinin (s) tərəfindən İmam Əli (ə) canişini təyin olunduğu üçün bu vəzifələr o həzrətə də şamil olur. O cümlədən Peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə hicrəti məsələsində, Əlini (ə) öz yerində yatırtdı ki, Peyğəmbərin canı amanda və Peyğəmbərlik qorunsun.

Əlbəttə bu hərəkət Əlinin (ə) şücaətini və İlahi imtahan və İmamət məqamına çatmaq üçün bir hərəkət idi. O həzrətin bu əməli qarşısında heç bir səhabə onun bərabəri ola bilməz.

Ətreaflı cavab

Bu suala cavab vermək üçün iki məsələ məlum olmalıdır:

  1. Peyğəmbərdən sonra həzrət Əlinin (ə) bir başa xəlifə olması.
  2. Peyğəmbərin (s) hicrət gecəsi həzrət Əlinin (ə) öz yerində yatırdıb ölümlə qarşı- qarşıya qoymaq xilafəti nəfy etmir.

Birinci məsələ şiə və sünnü rəvayətlərində tamamiylə məlumdur; lakin biz onlardan bəzilərinə işarə edirik:

1)- " یوم الدار"[1] Yəvmud- dar hədisi:

" وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ" bu ayənin təfsirində (Bəra ibni Azib)- dən rəvayət olmuşdur dedi: O vaxt ki, " وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ" (yaxın qohumlarını qorxut) ayəsi nazil oldu Əli (ə) dedi: Peyğəmbər mənə dedi: Ey Əli Allah mənə əmr etdi ən yaxın qohumumu ona doğru dəvət edim. Fikirləşdim bu iş mənim üçün çətindir Əgər bu işi həyata keçirsəm narahatlıqdan başqa heç bir şeylə qarşı- qarşıya gəlməyəcəyəm, odur sükut etdim bu zaman Cəbrayıl nazil oldu və vəhy etdi əgər bu işi etməsən Rəbbin əzab edəcək. (İndi sən ey Əli) Sən bizim üçün bir quzu budu, bir (ölçü vahidi) miqdarında yemək və bir qədəh süd hazırla. Bu zaman Əbdul Müttəlib övladlarını dəvət et onlarla söhbət edim; ixtiyarımda qoyulan vəzifəni onlara çatdırım. Əli (ə) deyir: Mənə deyilən bütün işləri icra etdim və onları dəvət etdim. O gün qırx nəfər bəlkə çox idi ki, az deyildilər və onların arasında o həzrətin əmiləri də hazır idilər cəmiyyət yığıldığı zaman Peyğəmbər buyurdu: hazırladığın yeməyi gətir, mən yeməyi gətirdim Peyğəmbər bir şey götürdü mən onun ət olduğunu hisss etdim. O ət idi həzrət onu iki bölüb qalın qabın iki tərəfinə qoydu, sonra buyurdu: Allahın adıyla başlayın, yeməkdən meyl etməyə başladılar doyduqdan sonra And olsun Allaha hamı o qədəh miqdarında süd içirdilər. Allahın rəsulu sözə başladığı zaman Əbu Ləhəb hamıdan əvvəl dedi: Ev sahibi sizi yaxşı cadu etmişdir, odur ki, camaat məclisi tərk etdilər; artıq vaxt olmadı Peyğəmbər sözünü desin. O günün səhəri yenidən Peyğəmbər buyurdu: Ey Əli bu kişi icazə vermədi mən sözümü deyim, yenidən yemək və həmin miqdarda süd hazırlayıb camaatı toplamalıyıq. Əmr etdi yemək hazırladım və o həzrət keçən gün etdiyini təkrar etdi hamı yemək meyl etdikdən sonra Allahın rəsulu buyurdu:

Ey Əbdul Müttəlib övladları Allaha and içirəm heç bir ərəb tayfasının cavanın tanımıram, oz tayfası üçün mənim sizə gətirdiyim qədər fəxr gətirsin. Mən sizin üçün dünya və axirətin xeyrini gətirmişəm Allah məni məmur etmişdir sizi ona doğru dəvət edim. Sizlərdən hansı biriniz hazırdı mənə bu işdə kömək etsin; mənim qardaşım, vəsim və öz aranızda mənim canişinim olsun? Mən (baxmayaraq hamıdan kiçik idim) dedim: Ey Allahın Rəsulu mən bu işdə sənin vəzirin oluram! Əlini boynuma salıb buyurdu: Mənim qardaşım vəsim və məndən sonra sizin aranızda mənim canişinimdir.

Hamınız onun dediklərinə əməl və itaət edin, bu vaxt deyir: Hamı gülərək qalxdılar və Əbu Talibə dedilər: Məhəmməd sənə əmr edir oğlundan itaət edəsən və onun dediklərinə əməl edəsən.[2] Bu hədisi Əhməd ibni Hənbəl Musnəd kitabında müxtəlif sənədlərlə nəql etmişdir.[3]

2)- Mənzilət hədisi: Peyğəmbər buyurur:

«أنت مني بمنزلة هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی»

Əlinin mənə nisbət məqam və mənziləti Harunun Musaya nisbət məqamı kimidir, lakin (Musadan sonra Peyğəmbər gəlmişdir) məndən sonra heç bir Rəsul və Peyğəmbər yoxdur.[4]

Bu hədislər açıq olaraq bildirir ki, Peyğəmbərdən donra Əlinin canişin və xilafəti lazımdır.

İkinci məsələ barəsində; yəni hicrət gecəsi həzrət Əlinin Peyğəmbərin yatağında yatması və o həzrətin ölümlə üz- üzə qalması və o həzrətin canişin olmağının nəfy olması barəsində demək lazımdır: Peyğəmbərin Məkkədə on üç il Peyğəmbərliyi dövründə, İslam çətinliklərlə qarşı- qarşıya durmuşdu. Müsəlmanlar bu çətinliklərdən azad olmaq üçün (Peyğəmbərin göstərişiylə) müxtəlif ölkələrə səfər edirlər. Bu zaman Məkkədən kənarda baxmayaraq ki, İslam nəşr olunmuş və inkişaf edirdi, besətin on üç və ya on dördüncü illərində təqribən müsəlmanlardan 90 faizi Yəsribə (Mədinə) hicrət etmişdilər.[5] Yalnız bir neçə nəfər Məkkədə Peyğəmbərin yanında qalmışdı, odur Məkkə müşrikləri təşviş içində idi, bu zaman"Darul- Nüdvə" də (müşriklərin qərargahı) toplanıb müsəlmanların Yəsribdə toplaşmalarını gələcəkdə özləri üçün xətərli olduqlarını bildirdilər. On nəticə qərar olundu ki, Peyğəmbəri öldürməklə Peyğəmbərlik və vəhyin qarşısını alsınlar. Bu işin müqəddiməsini hazırladılar lakin Allah Taala [6] Peyğəmbərinə bu hiyləni xəbər verdi ki, Peyğəmbər nə etməlidir?

Əlinin təyin olması:

İndi isə Peyğəmbərin kafirlərin hiyləsindən xəbəri vardır, tez bir zamanda çıxış yolu tapmalıdır ki, İslamın amanda qalması üçün canını qurtarmalıdır. Bundan əlavə Məkkədə tamamlanmayan bir çox işlərini etibarlı bir şəxsin ixtiyarında qoymalıdır. Ən etibarlı və inamlı şəxs bu iş üçün kimdir? Onun vəziri qardaşı və məsləhətçisi vardır ki, "inzar günü" canişin və onun xilafətini dəfələrlə təkrar olaraq elan etmişdir; lakin bu məmuriyyət üçün o həzrətdən layiqli bir şəxs tapılmırdı, çarəsiz olaraq ən yaxın bir şəxsini döyüşçü və qılınclar arasında tək qoyub, ailəsinin hətta Məkkədən Mədinəyə gətirilmə məsuliyyətini də o həzrətə tapşırır. Məntiqlidirmi insan öz canını və varisini ki, Peyğəmbər elmini özündə daşıyır, özüm yatağında tək buraxıb onu ölümlə qarşı- qarşıya qoysun?

Bəli o bir neçə dəlilə əsasən bunu etməliydi:

1. Allaha itaət:

Bildiyiiz kimi Quran- kərim buyurur: Allahın Rəsulu (s) heç bir zaman öz istədiyiylə söz demir və bütün dedikləri vəhy və Allah tərəfindəndir.[7]

Bəsbu məsələ də mühüm məsələ olduğu üçün Allah tərəfindən əmr olunmuşdur.

2. Peyğəmbər və Risalətin amanda olması:

Peyğəmbərin hicrət gecəsi və leylətul- məbitdə (həzrət Əlinin (ə) Peyğəmbərin yatağında yatdığı gecə) düşmənlər bu qərara gəlmişdilər ki, o həzrəti öldürsünlər və güdürdülər həzrət öz yatağından uzaq olmasın odur o həzrətin yatağına kiçik daşlar atırdılar.[8] Əgər həzrət öz otağından çıxsa ilk fürsətdə o həzrəti öldürsünlər. Hamı bilirdi ki, bir neçə saatdan sonra Peyğəmbər öldürüləcək və daha Peyğəmbərlikdən heç bir xəbər olmayacaq. Bu anda amanda qalması üçün nə etmək lazımdır?

Peyğəmbərin canı əmniyyətdə olmalıdır. Əgər bu müddətdə də ki, din kamil bir mərhələyə çatmamışdır.

Allahın rəsulu öldürülsəydi, həzrət Əlinin (ə) canişin olmasının nə faydası var idi? Bəs İmam Əlinin canişin olması məsələsi ikinci dərəcəli dini əmr idi ki, Peyğəmbərin (s) həyatda olması vasitəsiylə həyata keçirdi. Düşmənlərin bu hiyləsinə diqqət etdikdə, kiçik bir artıq hərəkətlə düşmən Peyğəmbərin öz yerində olmadığını hiss edə bilərdi. Bir neçə saat sonra baş verən hadisə və düşmən tamam qüvvəsindən istifadə edib Peyğəmbərin gizləndiyi yerə kimi yaxınlaşdılar. Lakin nəticə əldə olunması.

Odur ki, şübhəsiz o həzrətin canı ölümlə üz- üzə idi və həzrət Əlinin (ə) isarkarlığı və sirr saxlayıb əmniyyətə riayət etməsi mümkün bir iş deyildi. Heç bir kəs bu vəzifəni layiqincə yerinə yetirməyə malik deyil.

3. O anda bu cür isarkarlıq, İslam məktəbində İmam Əlinin (ə) məqamını xilafət üçün başqalarının gözündə daha da ucaldır. Həzrətin fədakarlığı barəsində, Allah tərəfindən ayənin nazil olması kifayət edir. Allah Taala o həzrəti tərif edir və buyurur: İnsanlardan bəziləri (Əli (ə)) kimi imanlı və fədakar "Ləylətul- məbitdə" Peyğəmbərin (s) yatağında) öz canını Allahın razılığına satırlar; Allah öz bəndələrinə qarşı mehribandır (Mərhəmətlidir).[9]

 


[1] - Əl- Təraif, cild 1, tərcümə Davud İlhami, səh 21- 22.

[2] - Əl- Təraif, cild 1. Tərcümə, Davud İbrahimi, səh 66- 67.

[3] - Əl- Musnəd, cild 2, səh 111 və 159. Misir çapı. İbni Bətriq, Əl- umdə, səh 42. Bu hədisi bu şəkildə Əli ibni Burhan Hələbi Şafii, Dər hyəyate Hələbi kitabında cils 1, səh 323, Nəql edir ki, Peyğəmbər Əli (ə)- a buyurur: " فانت اخى و وزيرى و وصيى و وارثى و خليفتى من بعدى " Mqttəqi Hindi, ibn Əbil Hədiddən nəql edir, cild 3, səh 263. İbn Səd Təbəqat kitabında bu cür (olduğu kimi) gətirmişdir.

[4] - Əllamə Əmini, Əl- Qədir, mənzilət hədisi və başqa kitablar.

[5] - Bax: Sireye Rəsuli Xuda (s), Rəsul Cəfəriyan; Sireye hələbi, Tarixe ibn Əsir, Subhani Cəfər, Tarixe İslam.

[6] - Ali- imran surəsi, ayə 54.

[7] - Nəcm surəsi, ayə 3.

[8] - Bax: Sireye hələbi.

[9] - Bəqərə surəsi, ayə 207.

«و من الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضات الله و الله رؤف بالعباد»

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    150146 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    121450 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    102813 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    97525 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    80418 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    63982 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    47906 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    36115 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    35307 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    34972 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...