Ətraflı axtarış
Baxanların
10408
İnternetə qoyma tarixi: 2010/11/10
Sualın xülasəsi
Əgər ölən şəxsin gözü və qulağı ölümdən sonra açılırsa, nə üçün öz ölümündən sonrakı hadisələr barəsində başqalarından soruşur?
Sual
Əgər insanın gözü və qulağı ölümündən sonra (bərzəx aləmində) açılırsa, onda nə üçün onlar dirilər və ya təzə ölən insanlar barəsində başqalarından (bərzəxdəki ölülərdən) soruşurlar?
Qısa cavab

Ölümdən sonra bərzəx gözünün (bəsirətin) açılması ümumi bir məsələdir. Yəni bütün insanlar ölüm zamanı ruhun çıxarılmasına vəkil olan mələkləri öz əməllərinə mütənasib olan bir şəkildə müşahidə edir, onların arasında söhbət olur, onların səslərini eşidir, ölümdən sonra onların əməlləri öz gözləri önündə təcəssüm edir, məhdud surətdə və bərzəx həyatına mütənasib olaraq onlara təqdim olunur. İnsan ölməklə mələyin vücudunu, ölümdən sonrakı həyatı, həmçinin peyğəmbərlərin və övliyaların verdiyi vədələrdən bəzilərini bərzəx gözü ilə müşahidə edib onların barəsində tam yəqinə çatır.

Lakin ailə, qohum-əqrəba, dostlar barəsində məlumat əldə etməyin və dünyaya əhatəli olmağın ümumiyyəti yoxdur. Onun geniş və ya məhdud olması şəxsin əməllərinin mizan və meyarına bağlıdır. Belə ki, dünyadan təzə getdikdən sonra dünya əhlinin barəsində söz-söhbətlər, hal-əhval soruşmaq ölülərin hamısı üçün hasil olmur. Əksinə, islam rəvayətlərinə əsasən, bu məsələ ölülərin hamısına yox, behişt bərzəxinin əhalisinə məxsusdur. Lakin Allahın övliyaları bundan da yüksək məqamlarda olmaqla başqalarından (bir şey) soruşmağa ehtiyaclı deyildirlər!

Buna görə də çoxlu məxfi işlər və sirlər vardır ki, hətta bərzəxdə də aşkar olmur; bu kimi işlər insanın qiyamət səhnəsinə daxil olduğu zaman zahir olur. O gün “sirlərin aşkar olduğu gündür” və bütün sirlər əyani şəkildə müşahidə olunacaqdır.

Ətreaflı cavab

İnsanın müxtəlif seyr və təkvin (təbii) mərhələləri vardır: müəyyən bir mərhələdə cansız əşyadır, sonra bitki və ya heyvan mərhələsini ötüb keçir, daha sonra nütfə şəklində ana bətnində qərarlaşır. Bədəni lazımi həddə çatan zaman ona ilahi ruh üfürülür və insani həyata malik olur. İnsan rüşeym dövranını keçirdikdən sonra başqa bir mərhələyə çatır dünya həyatına qədəm qoyur (dünya – “yaxın” və ya “alçaq” həyat mənasınadır). Qısa və ya nisbətən uzun müddətdən sonra bərzəx adlı digər bir həyata (dünya ilə qiyamət arasındakı fasilədir) nəql olunur. Onun dünya ilə olan münasibəti dünyanın ana bətni ilə olan münasibəti kimidir və tam şəkildə təsəvvür edilə bilməz. Ondan sonra da (dünya-bərzəx ömrünün tamam olması ilə) bütün insanlar – birlikdə və kütləvi şəkildə  – “məhşər” və “qiyamət” adlı digər bir həyata nəql olunacaqlar.

Qiyamətin bərzəxlə olan münasibəti də bərzəxin dünya ilə olan münasibəti kimidir. Qiyamətdə və bərzəx aləmində insan üçün elə işlər aşkar olur ki, məhdud dünya həyatında hasara salınmış insan üçün hətta təsəvvür belə oluna bilməz. Necə ki, dünya işləri və onda baş verən şeylər ana bətnində olan rüşeym üçün təsəvvür olunmazdır.

Hiss (duyğu) üzvləri hüdudlarında hasara salınan, vəhy və əql qanadları ilə təbiətin fövqündəki aləmə uça bilməyən, peyğəmbərlər və ilahi övliyalar kimi doğruçu, sadiq şəxslərin verdiyi xəbərlərə inanmayan adamlar ölümdən sonra bərzəxdəki və qiyamətdəki həyata inanıb qəbul edə bilmirlər. Halbuki, istər-istəməz ölməlidirlər və ölümdən qaçmaq üçün heç bir çıxış yolu yoxdur: onlar da sair insanlar kimi ölümdən sonra olan bu iki mərhələni mütləq keçməlidirlər. Çünki, ölüm Allahın (bütün canlı varlıqlar üçün) qərar verdiyi müqəddəratdan biridir və yerdə yaşayan hər bir canlı varlıq gec-tez onunla qarşılaşacaqdır. Heç bir insan, hətta Allah dərgahında ən sevimli olan bir şəxs belə, bu işdən müstəsna deyildir. Mütəal Allah təkidlə Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-ə buyurur: “Biz səndən əvvəl heç bir bəşər üçün (dünya həyatında) əbədiliyi qərar verməmişik. Əgər sən (Peyğəmbər) ölsən, onlar əbədi qalacaqlarmı?! Hər bir nəfs (canlı) ölüm şərbətini içəcəkdir (təcrübədən keçirəcəkdir). Biz sizi çətinliklər və xeyirlərlə imtahan edəcəyik və (nəticədə) Bizim tərəfimizə doğru qaytarılacaqsınız.”[1]

Öz şühud vasitələri ilə, yaxud peyğəmbərlərin (əleyhimus-salam) xəbərinə etimad əsasında ölüm və ondan sonrakı həyata yəqini olan, özünü o mərhələ üçün hazırlayan, o diyara səfər üçün münasib olan yol ehtiyatı götürərək iman və saleh əməl əldə edən insanın bu mərhələlərdə heç bir qorxusu yoxdur. Əksinə, ona daha artıq meylli, rəğbətlidir. O bilir ki, ölümlə bu dünyanın məşəqqətli, dar həyatından sırf rahatlığa və asayiş məkanına nəql olunacaqdır. Necə ki, ananın dar bətnindən bu geniş dünyaya nəql olunmuşdur. Amma bu məsələyə ciddi yanaşmayan, yalnız ölüm zamanı və ondan sonra bu kimi işlərə yəqin edən şəxs ölüm üçün vəkil olan mələklərin və bu mələklərin onunla necə rəftar etmələrini, özünün dünya bağlılıqlarından ayrıldığını bütün vücudu ilə görən bir şəxs anlayacaqdır ki, hələ də həyata malikdir, amma bundan əvvəlki dövranla tamamilə fərqlidir. Görəcəkdir ki, cəsədi öz qohum-əqrəbasının arasında buraxılmışdır, onlar – əgər müsəlman və dindar olsalar – ona qüsl verib kəfənə bükür, dəfn mərasimində iştirak edir və axırda çox dar və ürək sıxan bir çalaya – qəbirə qoyurlar. Heç kəs onun dad-fəryadına, yalvarışlarına diqqət yetirmir, qayğısına qalmır; çünki onlar dünyadadırlar və bu şəxsin başına gələn hadisələrdən tamamilə xəbərsizdilər. Necə ki, o özünün dünya həyatında olarkən ölülərin dünyasından xəbərsiz idi. O, dəfn mərasiminə gələnləri görüb, tanıyır və çalışır ki, onlarla əlaqə yaratsın. Amma onlar başa düşmür, onu quru və cansız bir cəsəddən başqa bir şey hesab etmirlər. Belə ki, əgər dəfn etməsələr, üfunətli iyi hamıya əziyyət verər! O, qəbirdə tək-tənha, yalqız qalır, Nəkir və Münkər adlı iki mələk onun yanına gəlib, sorğu-suala tuturlar. Əgər günah və çirkin əməllər görmüş olsa, onun üçün cəhənnəmə doğru bir qapı açılır və ona əzab verilməsi başlanır. O, özünün cəhənnəmdəki yerini görməklə, cəhənnəmin hərarət və əzabını hiss etməklə əzab-əziyyət çəkir. Bu səhnə qiyamətə qədər davam edir, nəhayət qiyamətdə həmin yerə daxil olur. Əgər mömin şəxsdirsə, qəbirdə yalqız qaldığı zaman  Nəkir və Münkərin sual-cavabından sonra behiştdəki məqamına doğru bir qapı açılır, qiyamətə qədər asayişdə, rahatlıqda olur və nəhayət qiyamət günü o yerinə daxil olur. Beləliklə, qəbir və bərzəx ya behişt nemətlərinə doğru açılan bir qapı, yaxud cəhənnəm atəşinə doğru açılan bir bacadır.

Ölümdən sonra hər bir insanın bəsirət (bərzəx) gözü açılır, ölümdən sonrakı həyatı, onun tələblərini, nəticələrini əyani olaraq görür, artıq onun üçün inkarçılığa heç bir yol qalmır. Dünyada gördüyü əməllər gözləri önündə təcəssüm edir, bu da onun narahatlıq və ya xoşhallığına səbəb olur. Dünyanın vəfasızlığı, onunla əlaqədar işlərin faydasız olması, o cümlədən şan-şöhrət, ad-san, peşə, sənət, pul, mal-dövlət, məqam onun gözləri qarşısına gətirilir, həsrətdən başqa heç bir şey qalmır. Əgər fasiq (günahkar) və kafir olsa, həsrətlə “nə üçün iman gətirmədim və belə bir günün fikrində olmadım?!” deyə peşmançılıq hissi keçirir.  Əgər əməli-saleh, mömin olarsa, “nə üçün bundan artıq səy göstərmədim, bundan çox yol ehtiyatı hazırlamadım ki, məqamım daha da yüksək olsun və övliyalar ilə birlikdə olum?!” - deyə həsrət çəkər.

Əlbəttə, bərzəx gözünün açılması ayrı-ayrı fərdlər üçün müxtəlif olsa da, amma ümumidir. Misal üçün, dünyaya bağlılığı şiddətli olan bir insanın ölümə, can verməyə, dünya və onunla əlaqədar işləri tərk etməyə yəqinliyi uzun çəkir. Bu barədə orta səviyyəli olanlar sanki ağır bir yuxuya getmiş olurlar; heç bir yuxu görmürlər ki, öz yuxusu ilə əzaba düçar olsunlar, yaxud nemətlərdən bəhrələnib şad olsunlar. Belə şəxslər can verməyin ilk mərhələlərini arxada qoyub qəbirə daxil olduqdan sonra bərzəx həyatında hər hansı xüsusi dərkə malik olmayacaqdır.

Amma tam və kamil imanla dünyadan gedən, dünyada öz ruhlarını gücləndirən və özlərini axirət səfəri üçün hazırlayan insanlar isə, ona yəqinlikləri olduğuna görə o dünyada da sair mömin ruhlarla əlaqə yarada, dünyadakı dostlarının əhvalını soruşa bilər; o, sair möminlərin ruhlarını görməklə sevinib xoşhal ola bilər, dirilər üçün dua edə bilər. Deməli, bir-biri ilə görüşüb başqalarının halını soruşmaq o kəslərə aiddir ki, yüksək iman dərəcələrinə çatmış və çoxlu saleh əməllər görmüş olsunlar.

İmam Sadiq (əleyhis-salam) buyurur: “İnsan qəbirə və bərzəxə daxil olan zaman bərzəx əhli onun görüşünə gəlir. Onu bir qədər aram qoyurlar ki, özünə gəlsin. Çünki, böyük və qorxunc bir hadisəni, sual-cavab, qəbir sıxıntısı və s. kimi üzücü mərhələləri arxada qoymuşdur. Sonra ona yaxınlaşır və dostları, köməkçiləri barəsində sual edirlər. Əgər “dünyadadır” - deyə, cavab versə, ümidvar olurlar ki, ölümdən sonra onlara qovuşacaq. Yox, əgər desə ki, əvvəllər dünyadan gedib, bu zaman bərzəxdəkilər deyərlər: “Süqut etdi!” Yəni Allahın əzabına düçar oldu; əks halda bizim yanımıza gəlməli idi.”[2]

“Kafi” kitabında İshaq ibni Əmmardan nəql olunur ki, Əbil-Həsəni Əvvəl (İmam Kazim) (əleyhis-salam)-dan soruşdum: “Dünyadan gedən bir insan öz ailəsinin görüşünə gəlir, ya yox?” Həzrət buyurdu: “Bəli!” Sonra soruşdum: “Nə vaxtlar gəlir?” Həzrət buyurdu: “Allah yanında malik olduğu məqam və mənzilətə görə həftədə, ayda, yaxud ildə bir dəfə...”[3]

Həmin kitabda İmam Sadiq (əleyhis-salam)-dan belə nəql olunur: “Elə bir mömin və ya kafir yoxdur ki, günorta zamanı öz ailəsinin yanına gəlməsin. Mömin öz ailəsini saleh əməllər görən halda müşahidə etsə, Allaha həmd-səna deyir. Kafir öz ailəsinin yanına gəlib onların yaxşı əməl gördüyünü müşahidə etdikdə, həsrət çəkib təəssüflənir.”[4]

Bu kimi insanlardan da yüksəkdə ilahi övliyalardır: onların ruhları ölümdən və maddi cismi tərk etdikdən sonra daha güclü olur və daha geniş fəaliyyətlər edir. Onlar üçün dünyəvi maneələr, o cümlədən, təqiyyə, irtica və s. aradan qaldırılmış olur. Möminlər ölən zaman belə övliyalar onların yanına gəlir, ölüm anlarını onlar üçün yüngülləşdirir, qəbirdə onunla munis olur, qəbir vəhşətindən və yalqızlıq əzabından xilas edirlər. İlkin mərhələləri keçdikdən sonra onu sair dostlarına qovuşdururlar. Buna görə də bu qrupun dirilər barəsində sair ruhlardan soruşmağa ehtiyacı yoxdur. Çünki, bu böyük şəxsiyyətli insanlar bütün dünya və bərzəx aləminə əhatəlidirlər; xalis möminlərin halından, xüsusilə onlarla əlaqədə olan, onlara  xidmət və təvəssül edən insanlardan qafil deyillər ki, onların vəziyyəti barəsində soruşmağa ehtiyac duysunlar.

Nəticə: bərzəx gözünün (bəsirətin) açılmasının ümumi olmasına baxmayaraq, bu, ayrı-ayrı insanlar barəsində müxtəlif şəkillərdə büruz edir. O, bütün insanlar barəsində eyni səviyyədə deyildir. Mədəni-maarif və etiqad baxımından müstəzəf olanlar – uşaqlar və bu kimi insanlar barəsində çox zəifdir. İlahi övliyalar və inadkar kafirlər barəsində daha güclü və yüksək səviyyədə baş verir: möminlər nemətlərin, kafirlər isə bərzəx əzabının zirvəsindədirlər. Sairlər üçün də onların məqam, əməl, rəftar, əxlaq və etiqadlarına mütənasib olaraq gerçəkləşir. Dirilərin vəziyyətindən xəbərdar olmaq hamıya deyil, yalnız bəzi möminlərə aiddir. Başqa sözlə desək, bərzəx və qiyamətdə ölümdən sonrakı vəziyyətlər insanın dünyadakı batini etiqad, əxlaq, əməl və rəftarlarının təcəllisindən başqa bir şey deyildir. Əgər dünyada imana, saleh əmələ, sinə genişliyinə malik olmuşsa, bərzəxdə və qiyamətdə də belədir; əgər dünyada dargörüşlü, inadkar, yırtıcılıq və heyvani xislətlərə sahib olmuşsa, o dünyada da bunlar onun üçün cilvələnərək ona əzab verəcək, həsrət çəkməsinə səbəb olacaqdır. Çünki, dünya axirət üçün əkin sahəsinə bənzəyir: burada öz zahir və batinini necə bəzəmiş olsa, orada həmin xislətlər onun üçün büruz edəcəkdir.

“Belə isə, ey iman gətirənlər! İlahi təqvaya sahib olun və görün ki, öz sabahınız üçün əvvəlcədən nə göndərmişsiniz və (nəfsin mühasibə olunmasında yersiz bəhanələrdən çəkinib) təqvalı olun. Çünki, Allah gördüyünüz işlərdən agahdır. O kəslərdən olmayın ki, Allahı unutdular və Allah da (insaniyyət kəramətini onların) yadlarından çıxartdı. Onlar həqiqi mənada fasiqdirlər. Cəhənnəm səhabələri ilə behişt səhabələri bir deyildirlər, yalnız behişt səhabələri nicat əhlidir.”[5]

Buna görə də çoxlu məxfi işlər və sirlər, hətta ölümdən sonra və bərzəx aləmində də aydın (aşkar) olmur; insan böyük qiyamət səhnəsinə varid olanda hamısı aşkarlaşır. “Elə bir gün ki, bütün sirlər aşkar olar.” [6]

 

Əlavə məlumat üçün mənbələr:

1. Əsədi, Əli Məhəmməd, “Ölümdən sonrakı həyat”

2. Cavadi Amuli, Əbdüllah, “Quranda peyğəmbərlərin davranışı”, 7-ci cild, səh. 52-57

3. Cavadi Amuli, Əbdüllah, “Quranda insanın surət və sirəsi”, 14-cü cild, səh.  57-66, 214-230

4. Hüseyni Tehrani, Məhəmməd Hüseyn, “Məadşünaslıq”, 1-2-ci cild, səh. 139-245; Şübbər, Əbdüllah, “Həqqul-yəqin”, 2-ci cild

6. Təbatəbai, Məhəmməd Hüseyn, “Ölümdən sonrakı həyat”, səh. 20 və 42; Feyz Kaşani, “Həqqul-yəqin”



[1] “Ənbiya” surəsi, 34-35

[2] Əllamə Məclisi, "Biharul-ənvar", 6-cı cild, səh. 249-250,  269; Feyz Kaşani, “Elmul-yəqin”, 2-ci cild, səh. 871

[3] “Həqqlul-yəqin”, Seyid Əbdüllah Şübbər, 2-ci cild, səh. 67; Əllamə Təbatəbai, “Ölümdən sonrakı həyat”

[4] Yenə orada

[5] “Həşr”, surəsi, 17-20

[6] “Tariq” surəsi, 9

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Aya doğrudur ki, həzrət Peyğəmbərin sübh namazı bir dəfə qəza olmuşdur?
    7316 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/15
    Bu fiqh məsələlərindən biridir və etiqadi bəhslərə ehtiyacı vardır; əlbəttə ki, bu mövzuda bir neçə rəvayət də bizə çatmışdır. Amma fiqh alimləri bunu bir mənalı olaraq qəbul etməmişdirlər, bəziləri bunu digər dəlillərlə qarşı- qarşıya gəlməsi və Peyğəmbərin (s) ismətiylə uyğun olmadığını bu cür rəvayətləri qəbul ...
  • "Əl- mulqən" və "Əl- mutlə" adları kamiliyyə sifətlərindədir yoxsa camaliyə?
    5489 Qədim kəlam 2012/04/18
    Kəlam elmindəki məşhur terminə əsasən, Allah üçün bir sifət isbat edən, Allahın bütün sübut sifətləri, həm Allahın lütfünə şamil olan sifətlər, həm onun qəzəbinə şamil olan və... hamısı camal sifətlər sayılırlar. Bu cəhətdən onların arasında heç bir fərq yoxdur. O cümlədən, sualda olan mulqən və mutlə sifətləri ...
  • Mümkündürsə, yeddilik təşkil edən behiştlər barədə izah verin.
    7186 Qədim kəlam 2012/07/22
    Rəvayət və təfsir mənbələrində Darus-səlam, Darul-cəlal, Cənnətul-mə’va, Cənnətul-xuld, Cənnətu-ədn, Cənnətu-firdovs, Cənnətu-nəim behişt üçün qeyd olunan yeddi addır. Əlbəttə, bəzi alimlər inanır ki, bu adların hamısı elə bir dənə behiştə aid edilir və bu adların hər biri behiştin mərtəbələrindən birini göstərir. Çünki Cənnəti-ədn dedikdə məqsəd daimi iqamətgah olan ...
  • Фәна вә фәна мәгамыны изаһ един!
    6377 Nəzəri irfan 2010/04/24
    Фәна, лүғәтдә мәһв олмаг вә јохлугдур. Бу сөзүн зидди исә бәга вә галмагдыр. Мәсәлән, Аллаһ һаггында бәга вә галмаг, диҝәр мөвҹудатлар һаггында исә фәна вә арадан ҝетмәклик ифадәләрини ишләтмәк дүзҝүндүр. Үмуми мәнасы исә инсанын өзүнү ҝөрмәмәси вә тапмамасы демәкдир. Әлбәттә, о мәнада јох ки, инсан тамамилә ...
  • İslamda faizsiz borc verməyin və borc almağın qaydaları nədir?
    9541 Əməli əxlaq 2012/03/14
    Dini təlimlərimizdə mömin qardaşlara borc verməyin xüsusi qayda-qanunların və şərtləri vardır ki, onların bəzilərini qeyd edirik: 1. Borc vermək ixlsala yanaşı olsun; 2. Tam razılıq üzündən və ürəkdən verilmiş olsun; 3. Borc halal maldan verilsin; 4. Borc verilən zaman ...
  • Niyə İmam Hüseyn (ə) müaviyə zamanında qiyam etmədi?
    7364 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2010/06/15
    İmam Hüseyn (ə) ın müaviyə zamanında qiyam etməməsinin səbəbinin cavabında aşağıdakı məsələlərə işarə etmək olar: 1-     İmam (ə)ın imamı və qardaşının əhd- peymanına ehtiramı. İmam Həsən(ə) öz həyatı zamanında müaviyəilə əhd bağlamışdı. ...
  • Allahdan qeyrisindən kömək istəmək tövhid ruhu ilə uyğundurmu?
    14951 Təfsir 2011/11/24
    Əgər Allahdan qeyrisindən – ilahi övliyalardan kömək istəmək hacəti rəva qılmaqda o böyük şəxsiyyətlərin və ilahi övliyaların birbaşa təsirli olmasına və Allaha ehtiyaclı olmamasına etiqad əsasında olsa, bu, tam mənada şirk, tövhidlə zidd əqidədir və bu iş caiz deyildir. Lakin əgər bu böyük şəxsiyyətlərin insanın hacətini Allahın ...
  • Torpağa səcdənin fəlsəfəsi nədir?
    17496 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/07/22
    Səcdənin həqiqəti (Allah qarşısında) xüzu, zillət və bəndəlik izhar etməkdir. Səcdə vacib əməllərdən biridir. Çünki Allahın kəlamında deyilir: “Ey iman gətirənlər! Rüku edin və səcdə yerinə yetirin!” Bimək zəruridir ki, şiələr “torpaq üçün” deyil, “torpağın üzərinə” səcdə edirlər. Çünki Allahdan başqası üçün səcdə etmək bütün ...
  • Ayağın üstünə məsh çəkmək üçün söykənəcəyə söykənmək şərtdirmi?
    5742 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/06/27
    Başa və ayağa məsh çəkmək, söykənəcəyə söykənmək ya söykənməmək şərt olunmayıbdır. Əksinə meyar budur ki, baş və ayaq hərəkətsiz saxlanılıb və onların üstünə əl şəkilməlidir. Ayağın söykənəcəyə söykənməsinin deyilməsi, onun hərəkətsiz qalması üçündür. Həzrət İmam Xumeyni (rh) bu barədə buyurubdur: "Başa və ayağın üstünə məsh çəkəndə əli onların üstünə ...
  • İslam nəzərindən təbliğ üslubu nədən ibarətdir?
    8087 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2012/02/13
    “Təbliğ” hər hansı bir xəbəri çatdırmaq mənasınadır. İlahi peyğəmbərlərin, xüsusilə həzrət Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in ilahi risalət vəzifəsi insanların zülmətlərdən nura doğru hidayətindən ibarət idi. Buna görə də İslamda təbliğ Allahın sözünü bəndələrinə çatdırmaq ünvanı ilə çox böyük əhəmiyyət daşıyır. İslamda təbliğ üslublarını üç qismə: kəlami (şifahi), yazılı və ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163163 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155831 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118021 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110200 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100150 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91648 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53598 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46145 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44039 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43278 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...