Ətraflı axtarış
Baxanların
6201
İnternetə qoyma tarixi: 2012/01/19
Sualın xülasəsi
İslam dini hansı qövmlər və dinlərə qarşı cihad hökmü vermişdir ki, ya İslamı qəbul etsinlər, ya da qətlə yetirilsinlər? Hansı millət və xalqlarla əlaqədar cihad hökmü vermişdir ki, ya İslamı qəbul etsinlər, ya da cizyə versinlər?
Sual
İslam hansı millət və xalqlara qarşı cihad hökmü vermişdir ki, İslamı qəbul etsinlər, əks halda qətlə yetirilsinlər? Hansı xalqlara qarşı cihad hökmü vermişdir ki, İslamı qəbul etsinlər, əks halda isə cizyə versinlər?
Qısa cavab

Müqəddəs İslam dini ilahi-asimani dinlərin axırıncısıdır. Bu din Allah tərəfindən bütün bəşəriyyət üçün seçilmiş bir din ünvanı ilə göndərilmişdir. İslam şəriətinin bütün keçmiş şəriətlər arasında ən kamil şəriət ünvanı ilə gəlişi ilə Allahın istəyi bu əsasda olmuşdur ki, ondan sonra bütün keçmiş din və şəriət ardıcılları bu dini qəbul etsinlər və bundan sonra yeni dinin göstərişlərinə itaət edərək tabe olsunlar. Mütəal Allah bu göstərişi hamı üçün ümumi bir qanun ünvanı ilə bəyan edərək buyurur: “Hər kəs İslamdan başqa bir dini seçərsə, heç vaxt ondan qəbul olunmayacaq və qiyamət günü ziyana uğrayanlardan olacaqdır.”

Bundan sonra öz nifaqlarını aşkar edən müşrik və münafiqlərə möhlət verildi ki, ya İslamı qəbul etsinlər, ya da müharibəyə hazırlaşsınlar. Amma kitab əhlinə belə bir fürsət verdilər ki, əgər İslamı qəbul etməsələr, öz əlləri ilə və tam zillətlə cizyə verməlidirlər. Bu şərtlə ki, müsəlmanların əleyhinə heç bir tədbir görməsinlər və cizyənin sair şərtlərinə də əməl etsinlər.

Ətreaflı cavab

Müqəddəs İslam dini ilahi-asimani dinlər arasında sonuncu dindir. Bu din Allah-taala tərəfindən seçilmiş bir din ünvanı ilə bütün bəşəriyyət üçün göndərilmişdir. Bu məsələ Quranın bir çox ayələrindən məlum olur. Misal üçün, Allah-taala buyurur: “Bu gün dininizi sizin üçün kamil etdim, nemətimi sizə tamamladım və İslamı sizin üçün bir din olaraq seçdim.”[1]

İslam şəriətinin keçmişdəki bütün şəriət qanunları arasında ən kamil din və şəriət ünvanı ilə gəlişindən sonra Allahın istəyi bu əsasda olmuşdur ki, bundan sonra, hətta keçmiş şəriət ardıcılları belə, bu dinə üz gətirib müsəlman olsunlar və öz dinlərini İslama dəyişsinlər, daha sonra yeni dinin göstərişlərinə tabe olsunlar. Allah-taala bu göstərişi bütün insanlar üçün ümumi bir qanun ünvanı ilə bəyan edərək buyurur: “Hər kəs İslamdan başqa bir din axtarsa (seçsə) heç vaxt ondan qəbul olunmaz və axirətdə ziyana uğrayanlardan olar.[2]

İslam dəvətinin başlandığı mühitdə müxtəlif qruplar mövcud idi. Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) onların hər biri ilə tutduqları mövqe əsasında rəftar edirdi. Bir bölgüdə bu qrupları üç dəstəyə bölmək olar:

1. Müşriklər və bütpərəstlər;

2. Münafiqlər;

3. Əhli-kitab.

Birinci dəstə də iki qrupa bölünür:

a) Bir qrup Peyğəmbərlə heç vaxt əhd-peyman bağlamamışdı, Peyğəmbər də onların qarşısında heç bir iltizam verməmişdi;

b) Başqa bir qrup da Hüdeybiyyə və sair kimi şeylərdə Peyğəmbərlə müharibə və düşmənçiliyin tərk olunmasına dair əhd-peyman (müqavilə) bağlamışdı. Bu peymanların bəzilərinin müəyyən müddəti var idi, bəziləri isə müddətsiz idi. Bu zaman bəziləri Peyğəmbərlə bağladıqları əhd-peymana iltizamlı idilər və onun bütün şərtlərinə əməl edirdilər. Amma bəziləri birtərəfli olaraq peymanı pozmuş və Peyğəmbərin düşmənləri ilə əlbir olmuşdular.

Allah-taala bu qrupların hamısının vəzifəsini “Tövbə” surəsində bəyan edir. Əvvəlcə onların hamısını tövbə edərək İslam dininə qayıtmağa, şirk və bütpərəstlikdən əl çəkməyə dəvət edərək buyurur: “Əgər tövbə edərək Allaha doğru qayıtsanız və bütpərəstlikdən əl çəksəniz, sizin xeyrinizədir.”[3]

Bundan sonra inadkar və təəssübkeş müxaliflərə xəbərdarlıq edərək buyurur: “Əgər sizin səadətinizə zəmanət verən bu fərmandan imtina etsəniz, bilin ki, heç vaxt Allahı aciz edə, Onun hökumət hüdudlarından xaric ola bilməzsiniz.”[4]

Daha sonra bütün müşriklərə elan edib buyurur ki, müsəlmanlarla bağladığınız bütün əhd-peymanlar ləğv olunacaqdır: “Bu bezarlıq (və nifrət) elanı Allah və Onun Peyğəmbəri tərəfindən o müşriklər barəsindədir ki, onlarla əhd-peyman bağlamışsınız.”[5]

Axırda onlar üçün dörd ay möhlət təyin edir ki, bu müddət ərzində dərindən fikirləşərək öz vəziyyətlərini aydınlaşdırsınlar. Bu dörd ay tamam olduqdan sonra ya bütpərəstlikdən əl çəksinlər, ya da müharibəyə hazır olsunlar.[6]

Əlbəttə, bu külli hökmdəki dörd aylıq möhlətdən bir qrup istisna olunur və buyurulur: “Əhd-peyman bağladığınız müşriklərin yalnız o dəstəsi istisnadır ki, heç vaxt peymandakı şərtlərin əksinə tədbir görməyiblər və bir kəsi sizin əleyhinizə təhrik etməyiblər. Bu qrupun barəsində müddət sona çatana kimi əhd-peymanınıza vəfadar qalın.”[7]

Gördüyümüz kimi, Allah-taala birinci qrup barəsində qəti və aşkar hökm versə də, yenə də tam comərdliklə möhlət təyin etmişdir ki, hətta müşrik və bütpərəstlər də fikirləşib qəti qərara gələ bilsinlər. Bəlkə öz əməllərindən peşman olaraq Allah tərəfinə qayıdalar. Əks halda, İslamın yekun hədəfi bütpərəstliklə mübarizə aparmaq və şirkin kökünü kəsmək olduğundan, bu barədə son dərəcə ciddi və qəti tədbir görməklə, cihad hökmü verməklə irəliləyir ki, İslam dini və Allahpərəstlik yer üzündə bərqərar olsun.

İkinci dəstə olan münafiqlər barəsində isə, əgər nifaqları məlum və zahir olsa, eynilə müşriklərin hökmü kimidir. Yəni ya İslamı qəbul etməlidirlər, ya da onlarla müharibə aparılmalıdır. Allah-taala bu barədə buyurur: “Ey Peyğəmbər! Kafirlər və münafiqlərlə cihad apar və onlara qarşı ciddi ol!”[8]

Əlbəttə, nifaqlarını qəlblərində gizlədən və zahirdə İslamı qəbul edən münafiqlər barəsində hökm fərqlənir. “Tövbə” surəsinin 73-cü ayəsinin təfsirinə müraciət etməklə bu mətləb aydın olur.

Amma əhli-kitaba gəldikdə isə, İslama meyl və bu dini qəbul etmək göstərişi hamı üçün eyni səviyyədə olduğundan və heç kəs və qrup istisna olunmadığından, onların da ilahi fərmanın qarşısında təslim olaraq İslamı qəbul etmələri təvəqqe edilirdi. Amma onlardan bir qrupu belə etmədi və İslamdan üz çevirdi. Onlarla da ciddi rəftar edilməlidir. Amma onlar üçün müşriklərə müsəlmanlar arasında orta və mötədil bir mövqe nəzərə alaraq buyurulur: “Allaha və qiyamətə iman gətirməyən, Allah və Peyğəmbərinin haram etdiyini haram etməyən və haqq dinə üz gətirməyən əhli-kitablarla o vaxta qədər müharibə edin ki, öz əlləri ilə və zillətli halda təslim olub cizyə versinlər.”[9]

İslam bu qrupla mübarizəni mötədil cizyə şərtlərini qəbul etməklə şərtləndirir. Əlbəttə, ümumi bir tövsiyə də edir ki, əgər İslamı qəbul etsələr, özləri üçün daha yaxşıdır.



[1] “Maidə” surəsi, ayə: 3

[2] “Ali-İmran” surəsi, ayə: 85

[3] “Tövbə” surəsi, ayə: 3

[4] Yenə orada

[5] Yenə orada, ayə : 1

[6] Yenə orada, ayə: 2

[7] “Tövbə” surəsi, ayə: 4

[8] “Yenə orada, ayə: 73

[9] Yenə orada, ayə: 29

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    38375 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Vəhdəti-vücudda məqsəd nədir?
    13136 İslam fəlsəfəsi 2010/01/25
    Arif və filosofların vəhdəti-vücudda məqsədi bütöv varlıq aləminin Allah olması deyil. Çünki bu bütövün həqiqi varlığı və vəhdəti yoxdur. Məqsəd Allahın digər varlıqlarla birgələşməsi (eyniləşməsi) də deyil. Çünki birgələşmək (yəni iki şeyin öz əşyalığını və ikiliyini əldən verərək yeni bir ...
  • Əhli- sünnə qardaşların xilafətin siyasi və İmamətin dini vəzifə olmalarını bilib və İmamların (ə) İmaməti ilə heşb bir problemlərinin olmamasının sualının cavabı nədir?
    6980 Qədim kəlam 2012/10/01
    Əhli- sünnə siyasi rəhbərlik üçün Əbu Bəkri və digər xəlifələri və onların bir dəstəsi İmam Əli (ə)- ın elmi və mənəvi rəhbərliyə layiq bilsələr də, lakin şiənin nəzərindən İmamət və xilafət arasındakı bu ayrı salma, düzgün bir düşüncə ola bilməz. Şiə İmaməti xüsusi bir mənada ...
  • İslamın elmi mirasında “islami tibb” adlı müstəqil bir elm vardırmı? Yeni tibb elmi ilə rəvayətlərdə (təbabətə dair) mövcud olan tövsiyələr arasında ziddiyyət yaranan zaman çıxış yolu nədir?
    8463 Qədim kəlam 2012/06/23
    Allah-taala peyğəmbərlərin göndərilməsinin əsas hədəfini insanların mənəvi və ruhi saflaşdırılması, onlara din və hikmətin öyrədilməsi kimi bəyan edir. İslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alih) özünün besətdən olan hədəfini “bəşər cəmiyyətlərində gözəl əxlaqların təkmilləşdirməsi” kimi elan edir. Hal-hazırda bəşər elmlərinin, o cümlədən təbabət, sənaye və s. sayı-hesabı yoxdur. ...
  • Allahın Məknun və Mustəəsər adlarından məqsəd nədir?
    6875 Nəzəri irfan 2011/10/08
    Məsum Əhli- beytdən bizə çatan dua və rəvayətlərdən istifadə olur ki, Allah Taalanın bəzi adları vardır ki, onları özü üçün seçmiş və onlardan heç bir kəsin xəbəri yoxdur. Bu adlar "Əsmai Mustəəsərə" kimi tanınmışdırlar. Rəvayətlərdən istifadə olunur ki, Əsmai- Mustəəsərə Allahın qeyb əzəm adlarından və Allahın ilk adlarındadırlar. Mustəəsər adlarını ...
  • Peyğəmbərlərdən birinin adı İsraildirmi? Və o şey ki, yeməyin özünə haram etdi nə olubdur?
    6409 Təfsir 2012/02/13
    İsrail Allah Peyğəmbərlərindən biri olan həzrəti Yəqubun (ə) adıdır. O bir sıra məsləhətlərə görə dəvə ətini və südü özünə haram etmişdir.Allah ali- İmran surəsinin 93- cü ayəsində buyurur:«کُلُّ الطَّعامِ کانَ حِلاًّ لِبَنِی إِسْرائِیلَ إِلاَّ ما حَرَّمَ إِسْرائِیلُ عَلى‏ نَفْسِهِ ...
  • İmam Xumeyinin (rəh) siyasi fikri hansı sahələrə şamil olur?
    5186 Siyasət fəlsəfəsi 2012/09/15
    İmam Xumeyinin (rəh) siyasi fikri onun kalan və müxtəlif sahələrdən təsirlənmiş fikrinin bir hissəsidir. Bunu nəzərə alsaq ki, İmam Xumeyni (rəh) neçə sahəli şəxsiyyətə sahibdir ki, onun irfanda, fiqhdə, fəlsəfədə, kəlamda və siyasətdə neçə əsəri vardır. O İslami fikirlərin üzərində qurulan bir nizamın rəhbəri olubdur, aydındır ki, ...
  • Bədgüman olmağın amilləri nədir? Onun müalicə yolları nədir?
    9545 Əməli əxlaq 2012/04/19
    Din təlimlərində başqalarını çirkin güman edən şəxsə “bədgüman” deyilir. İslam mənbələrində bu məsələ barəsində gələnləri araşdırırıq: Bədgümanlıq – başqaları barəsində sui-zən, pis xəyallar etmək və mənfi fikirləşməkdir. Başqa sözlə desək, bədgümanlıq budur ki, insan başqalarının sözü və rəftarı barəsində pis fikirlər və yaramaz xəyallara malik ...
  • İllər boyu Quran dili ilə danışan müsəlman qadın kimdir?
    7846 تاريخ بزرگان 2011/06/18
    Bu müsəlman qadın Həzrət Zəhranın (s) kənizi Fizzə idi. Mötəbər rəvayətlərə görə o, illər boyu Quran dili ilə danışmışdır. ...
  • Hansı hallarda təyəmmüm almaq olar?
    5962 شرایط انتقال به تیمم 2015/04/16
    İnsan yalnız cənabət qüslü ilə cənabəti özündən götürə bilər. Əlbəttə bəzi hallarda qüslü təyəmmümlə əvəz etmək olar.[1] O hallar aşağıdakılardan ibarətdir: Şəxsin imkanında su olmadıqda. Qüsl üçün kifayət vaxtı olmadıqda, Qüsl almaq onun namazının qəzaya getməsinə səbəb olduqda.

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    162598 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    153768 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117379 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    109272 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    97181 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    90936 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53141 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    44312 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43441 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    42516 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...