Quran ayələri və rəvayətlərdən istifadə olur ki, bəzi illət və amillər, cəmiyyətdən əzabın gecikməsinə və yaxud uzaq olmasına səbəb olur.

Burada fürsətdən istifadə edib bir neçə nümunəyə işarə edirik.

1.             Onların arasında Peyğəmbərlərin və tövbə edənlərin olması:

«وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فیهِمْ وَ ما کانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُون»

(Ey Peyğəmbər) o qədər ki, sən onların arasındasan, Allah onlara əzab etməyəcək və (yenə) onlar ki, tövbə edirlər, Allah əzab etmir.[1]

Bu ayə Nəsr ibni hərs barəsində nazil olmuşdur ki, Allahdan hidayət olmasını tələb etmək yerinə, daşların nazil olmasını tələb etdi.[2] Bu ayə bir başa dəlalət edir ki, camaat arasında iki şeyin (Peyğəmbər və tövbə edən) olduğu üçün Allah onlara əzab etmir.

2.             Möminlərin əmniyyətdə olması:

«لَوْ تَزَیَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذینَ کَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلیما»

Əgər Məkkədə möminlər və kafirlər bir- birindən ayrı olsaydılar kafirlərə şiddətli əzab edərdik.[3]

3.             Zəif insanların cəmiyyətdə olması:

İmam Rza (ə) buyurur: Həqiqətən Allah- Taala hər gecə və gündüz bir mələk təyin etmişdir ki, insanları səsləyir. Ey Allah bəndələri! Rahat olun və günahlardan çəkinin. Əgər heyvanlara, qoca və südəmər uşaqlara ruku halında hörmət olunmazsa, elə bir əzab sizlərə nazil olar ki, puç olarsınız.[4]

4.             Allaha xatir istəmək, məscidləri abadlaşdırmaq və sübh vaxtları tövbə etmək:

İmam Sadiq (ə) atası İmam Baqir (ə)- dan rəvayət edir: Həqiqətən Allah hər vaxt istəsə ki, yer əhlinə (öz) əzabını göndərsin deyir:

Əgər o insanlar olmasaydı ki, mənə xatir bir- birlərini sevirlər, mənim məcsidlərimi abad edirlər və sübh vaxtları mənim (dərgahımdan) bağışlanmaqlarını istəyirlər, həqiqətən əzabımı onlara nazil edərdim.[5]

Bu sualın ətraflı cavabı yoxdur.