Ətraflı axtarış
Baxanların
6299
İnternetə qoyma tarixi: 2011/11/19
Sualın xülasəsi
Rəvayətlərə əsasən qeyri müsəlmanlar ilə necə davranmalıyıq?
Sual
İslam rəvayətləri baxımından müsəlmanların qeyri müsəlmanlar ilə rəftarı necədir?
Qısa cavab

İslam, insanlığın pak fitrət və sevgi- məhəbbət dinidir və bütün bəşəriyyətin hidayəti və səadəti üçün gəlmişdir. Dini seçmək ixtiyari bir iş olduğu üçün həmişə İslam cəmniyətində az- çox qeyri müsəlman şəxslər tapılmış olur. İslam dininin bütün insanlar, məxsusən başqa dinlərin ardıcılları ilə göstərişi hüquqların riayət olunması, xoş rəftarlıq və dinc yanaşı yaşamadır. İstər İslam cəmiyyətində və İslam hökumətinin nəzarəti altında yaşasınlar. (əhli zimmə), istərsə də qeyri İslami cəmiyyətdə olsunlar. Əhli zimmə olan kafirlər qarşılıqlı olaraq gərək "zimmə" şərtlərini riayət edələr və əgər "zimmə" şərtlərini riayət etməyələr yaxud onlardan xəyanət baş verə, İslam qanunlarına uyğun olaraq cəzalandırılarlar.

Ətreaflı cavab

İslam, insanlığın pak fitrət və sevgi- məhəbbət dinidir və bütün bəşəriyyətin hidayəti və səadəti üçün gəlibdir. Rəvayətlərdə və hədislərdə dinə yanaşı yaşama və qeyri müsəlmanların insanlıq hüquqlarının riayət olunması israr olunubdur və İslamın rəhbərləri həmişə müsəlmanları başqa məzhəblərin ardıcıllarının hüquqlarını riayət etməyə, onlarla ədalətli olmağa və onları əziyyət etməkdən çəkinməyə tövsiyə ediblər ki, neçə nümunəyə işarə edirik:

Əziz İslam Peyğəmbəri (s) buyurur: "Hər kəs İslamla müqavilə bağlayanlardan biri ilə qəddarlıqla davrana və onun qüvvəsindən artıq ona təklif qəbul etdirsə, qiyamət günündə mən özüm onun düşməni olacağam".[1]

Həmçinin buyurur: "Hər kəs əhli zimməni (İslamın pənahında olan yəhudi və zərdüştlər) əziyət edə, məni əziyyət edibdir".[2]

İmam Əli (ə) buyurub: "Hər kəs əhli zimməni əziyyət edə, sanki mənə əziyyət edibdir".[3]

İslamın böyük rəhbərləri qeyri müsəlmanların yaşayışının necəliyi qarşısında özlərini məsul biliblər.

İbni Abbas əziz Peyğəmbərin (s) belə söylədiyini rəvayət edir: "Bütün İlahi dinlərin fəqirlərinə sədəqə verin".[4]

İmam Əli (ə) Malik Əştərə ünvanladığı məktubunun bir bölməsində buyurur: "Ey Malik, mehriban ol və camaata mehribanlıq gözü ilə və məhəbbətlə dolmuş sinə ilə bax; yırtıcı kimi onların canı və malını qarət etməyə çalışma. Ey Malik, əlinin altında olanlar iki dəstədən ibarətdir: Ya müsəlmanlardır və sənin din qardaşlarındır və yaxud başqa məzhəblərin ardıcıllarıdırlar.

Bu halda da sənin kimi insandırlar".[5]

Gərək diqqət oluna ki, həzrət Əmirəl- mömininin (ə) Malik Əştərə buyurduqları Misr ölkəsində müsəlmanların sayının az olan vaxtı baş verib və İslam qoşunun əli ilə Misrin alınmasından bir neçə il keçməmiş idi. Təbii olaraq bu neçə ildə İslamı qəbul edənlərin sayı az idi və camaatın əksəriyyəti hələ də məsihi (xristian) idilər.[6]

İmam Sadiq (ə) əhli zimmənin hüquqları barədə belə buyurub: "Müsəlmanların pənahında olan şəxslərin həqqi budur ki, Allah- Taalanın onlardan qəbul etdiklərini qəbul edəsən və nə qədər ki, Allah- Taalanın əhdinə vəfadardırlar onlara zülm etməyəsən".[7]

Həmçinin İslam Peyğəmbəri (s) və İslam rəhbərlərindən başqa məzhəblərin ardıcılları ilə dinc yanaşı yaşama barəsində təkidli sifarişlər yetişibdir ki, həqiqətdə Quranın da tövsiyə etdiyi dinc yanaşı yaşamadır.

Bunlar göstərir ki, İslamı heç bir qeyri müsəlman ilə düşmənçiliyi yoxdur və o mövqedə deyil.

İmam Əli (ə) Malik Əştərə ünvanladığı məktubunun başqa bir yerində buyurur: "Əgər düşməninlə sənin aranda müqavilə bağlana yaxud onlara pənah verməyi öhdənə götürəsən, öz əhdinə vəfa elə, öz öhdəçilərinə hörmətlə yanaş və öz canını öz öhdəçiliklərin üçün sipər et; çünki əhdə vəfa etmək o İlahi vaciblərdəndir ki, bütün insanlar çoxlu ixtiyarlarla birgə bu məsələdə fikirləri birdir. Hətta cahiliyyət dövrünün müşrikləri də müsəlmanlardan əlavə bunu riayət edirdilər. Çünki əhdə vəfa etməyin nəticəsini təcrübə etmişdilər. Buna əsasən heç vaxt əhdini sındırma, öz əhdinə xəyanət etmə və düşmənini aldatma; çünki cahil və bədbəxtdən başqa heç kəs Allaha qarşı həyasızlığı qəbul etmir. Allah- Taala, onun adı ilə bağlanmış əhd- peymanı öz rəhməti ilə bəndələrinin rahatlıq səbəbi və əmin- amanlıq yeri qərar verib ki, ona pənah aparalar".[8]

Bu nəticəyə gəlmək olar ki, qeyri müsəlmanlarla bağlı İslam rəhbərlərinin tövsiyəsi ədalət, insaf, hüquqları riayət etmək və başqa məzhəblərin ardıcıllarını əziyyət etməkdən çəkindirməkdir. Amma əgər onlar əhd- peymanı sındıralar və xəyanət edələr, bu halda İslam kəskin şəkildə fitnələri sakitləşdirmək və qarşısını almaq üçün Quranın göstərişlərinə əməl edir ki, buyurub: "De, Ey kitab əhli! (haqqa) şahid olduğunuz halda, nə üçün iman gətirən şəxsləri Allahın yolundan geri döndərməyə çalışaraq onlar üçün əyri yol axtarırsınız? Halbu ki, Allah sizin etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir".[9]



[1] - Müraciət edin: Sədruddin Bəlaği, İslamda ədalət və qəza, səh 57; Zeynəl- Abidin, Qurbani, İslam və bəşərin hüquqları, səh 397.

«"من ظلم معاهداً و کلفه فوق طاقته فانا خصمه یوم القیامة"»

[2] - Sədruddin Bəlaği, Həmin mənbə, səh 57.

«من آذی ذمیاً فقد آذانی»

[3] - İbni əbil Hədid, Nəhcül- bəlağənin şərhi, cild 20, səh 253, hədis 578.

«من آدی ذمیاً آذانی»

[4] - Əfif əbdul- fəttah Təbarə, Ruhud- dinil- İslami, səh 276.

«تصدقوا علی اهل الادیان کلها»

[5] - Nəhcül- bəlağə, məktub 53.

«واشعر قلبک الرحمة للرعیة و المحبة لهم، و اللطف بهم، و لا تکونن علیهم سبعاً ضاریا تغتنم أکلهم، فانهم صنفان: اما اخ لک فی الدین، او نظیر لک فی الخلق ...»

[6] - İslam məktəbi jurnalı, nömrə 5, səh 49.

[7] - Vəsailüş- şiə, cild 15, səh 177, bab (bölmə) 3.

«و حق اهل الذمة ان تقبل ما قبل الله عز و جل و لا تظلمهم ما وفوا لله عزوجل بعهده»

[8] - Nəhcül- bəlağə, məktub 53.

«ان عقدت بینک و بین عدوک عقدة او البسته منک ذمة فحط عهدک بالوفاء و ارع ذمتک بالامانة،‌ و اجعل نفسک جنة دون ما أعطیت فانه لیس من فرائض الله شیء الناس اشدّ علیه اجتماعاً ، مع تفرق اهوائهم،‌ و تشتّت آرائهم، من تعظیم الوفاء بالعهود»

[9] - Ali- imran surəsi, ayə 99.

«قُلْ یا أَهْلَ الْکِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبیلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَ أَنْتُمْ شُهَداءُ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُون»

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Quslun fəlsəfəsi nədir?
    8452 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2012/04/17
    Cənabət quslunun səbəbi, nəfsin onun çirkinliklərindən təmizlənməsi və bədəni çirkinliklərdən pak etməkdir. Çünki, cənabət bədənin hamısından xaric olur. Ona görə də, insana bədənin hər yerini paklamaq vacibdir. Alimlərin insanın bədənində apardıqları araşdırmalara əsasən, bədənin bütün fəaliyyətlərini idarə edən iki qism köklü əsəb sistemi var. bəzən bədəndə bəzi ...
  • İslamda faizsiz borc verməyin və borc almağın qaydaları nədir?
    9541 Əməli əxlaq 2012/03/14
    Dini təlimlərimizdə mömin qardaşlara borc verməyin xüsusi qayda-qanunların və şərtləri vardır ki, onların bəzilərini qeyd edirik: 1. Borc vermək ixlsala yanaşı olsun; 2. Tam razılıq üzündən və ürəkdən verilmiş olsun; 3. Borc halal maldan verilsin; 4. Borc verilən zaman ...
  • Airobika idman növünün hökmü nədir?
    6128 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/04/18
    Həzrət Ayətullah uzma Xameneinin dəftrəi: Ümumiyyətlə ləhvi musiqi yaxud da günah məclislərinin musiqisinə uyğun yaxud da şəhvəti təhrik edən yaxud da haram işlə olarsa və ya fəsad olarsa, caiz deyil. Həzrət Ayətullah uzma Sistaninin dəftəri: Əgər musiqi ləhvo ləb məclislərinin musiqisi ...
  • Bir Avropalı üçün İslam və şiəni olduğu kimi tanıtdırın.
    6507 Qədim kəlam 2011/05/15
    İslam lüğətdə təslim olmaq və boyun əymək deməkdir. Bunun üçün də İslam dinini, İslam adlandırmışdırlar ki, onun bütün göstərişləri aləmlərin Rəbbi olan Allahın qarşısında təslim olmaqdır ki, insan yeganə Allahdan başqasına itaət etməsin və yalnız o Allahın əmrlərini yerinə yetirsin. Həqiqətdə İslam dini bütün keçmiş ...
  • Şiənin etiqadı var ki, bütün məxluqatın hesabı, şiə İmamlarının əlində olacaq?
    5429 Qədim kəlam 2012/09/01
    Əgər bir kəsin etiqadı ola ki, bir dəstə müstəqil şəkildə və Allahın icazəsi olmadan, məxluqatın hesabına yetişə bilər və onlar üçün mükafat və cəza təyin edə bilər. Aydındır ki, bu etiqad dini təlimatlarla uyğun deyil. Bundan əlavə Allahın faili tohidiylə də ziddiyyəti vardır, amma əgər bir kəsin ...
  • Nə üçün hələ də xanım Zəhranın (s) qəbri gizlin qalmışdır? Amma imam Əlinin (ə) qəbri sonralarda olsa aşkarlandı?
    10667 Qədim kəlam 2011/03/06
    İlk növbədə bunu diqqət yetirməliyik ki, imam Əlinin (ə) və xanım Zəhranın (s) qəbrlərinin gizli qalmaq səbəbləri eyni deyildir. İmam Əlinin (ə) qəbrinin uzun illər gizli qalmaq səbəbi bu idi ki, cahil və ağılsız düşmənlər o həzrətin qəbrinə ehtiramsızlıq edə bilərdilər. amma uzun illər keçdikcə nəzərdə tutulan ...
  • Quran-Kərimdə və rəvayətlərdə acizlər haqqında nümunələr varmı? Bu nümunələrin qeyd olunmasının dəlili nədir?
    4873 Təfsir 2015/05/25
    Quran ayələrindən müstəzəf kəlməsi öz oxşar kəlmələri ilə istifadə olunub və əksər yerlərdə "zəiflənmişlər və ya aciz mənasındadır. Bu sözün özünün çoxlu mənaları vardır. O cümlədən, əqidədə acizlik, maddi acizlik, cismi acizlik, əqli acizlik və s.. Acizliyin başqa mənası acizlik halına gətirilmişdir. Yəni, bu cür insanlar əslində ...
  • Aya məsum olmayan Müctəhiddən itaət etməyə dəlalət dən ayə və rəvayətə işarə edə bilərsinizmi?
    5957 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qurani- kərim buyurur: Və yaxşı deyildir müsəlmanlar hamısı (cihad üçün) hərəkət etsinlər. Bəs nə üçün o dəstələrdən bir hissəsi köçmürlər ki, (bir hissəsi qalsın və) dində məlumat əldə etsinlər və öz qövmlərini ki, onlara doğru qayıtdılar, qorxutsunlar ki, onlar (İlahi əzabdan) qorxsunlar.[1] Quran, bu ayədə ...
  • İslam hökumətində mədəni quruluşların yeri nədir?
    5249 Nizamlar (Qurluşlar) 2012/06/13
    Cəmiyyətdə mövcud olan təşəkküllər və icmaları hökumətlə vətəndaşlar arasındadırlar, mədəni quruluşlar deyildir. Kənd və şəhər birləşdirilmişləri sinf birləşmələri, idman kulubları, yerli cəmiyyətlər və peşəkar biliklər (tərbiyəçilər birliyi kimi)... və mədəni təşkilatlardan sayılırlar. Xalq hakimiyyətinin əsas üstünlüklərindən biri bu cür quruluşlarda mədəni təşkilatların olmasıdır. cəmiyyətdə olan bütün ...
  • Peyğəmbərin besəti və meracı bir gündə (rəcəbin 27-də) baş vermişdirmi?
    8282 تاريخ بزرگان 2012/04/10
    Cavabı bəyan etmək üçün Peyğəmbərin besəti və meracı ilə əlaqədar məsələni təfsir kitablarından araşdırırıq. 1. Besətin tarixi ilə əlaqədar müsəlman alimləri arasında iki nəzəriyyə vardır: Birincisi şiələrin nəzəriyyəsidir. Onlar rəcəb ayının 27-ci gününü Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in besət günü hesab edirlər. İkinci nəzər isə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163155 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155814 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118014 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110179 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100100 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91644 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53593 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46121 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44029 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43269 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...