Nəzr, əhd və and içmək, ona əməl edilməsi (hər biri üçün qərar verilən şərtləri nəzərə almaqla) lazım olan, Allahla bağlanmış bir əhd və peymandır.

Ona görə də, bu cəhətdən bir- birinə oxşayırlar. Aşağıda əvvəlcə hər birinin tərifi, sonra fərqləri açıqlanacaq.

1. "Fiqh terminində" nəzir; yəni insanın Allaha xatir yaxşı işi görməyə ya Allaha xatir edilməməsi yaxşı olan bir işi tərk etməyə özünü vadar etməsi.[1]

Nəzrin düzgün olmasının şərtlərindən biri[2] budur: İnsanın nəzr etdiyi işə, nəzr edən şəxsin onu yerinə yetirməyə gücü çatmalı və müqəddəs İslamın şəriəti nəzərindən bəyənilən olmalıdır. Məsələn vacib və müstəhəbbi yerinə yetirmək ya haram və məkruhu tərk etmək və ya bir cəhətdən yaxşı olub və nəzr edənin də həmin cəhəti qəsd edərək nəzr etdiyi mübah işi yerinə yetirmək.[3]

2. Əhd budur ki, insan Allahla bir işi görməyə ya tərk etməyə peyman etsin.[4] Bir işi yerinə yetirməyə əhd edən şəxs üçün, o işin şəriətdə daha yaxşı olması lazım deyil. Onun mübah olması və onu etməyin onun üçün din ya dünyada məsləhətli olması kifayət edər.[5]
3. Yəmin (and): Gələcəkdə yerinə yetirmək ya tərk etmək qəsdi olan işi, təkid üçün, insan Allah Taalanın adlarından birinə and içir və o işi etməyi ya etməməyi özünə vacib edir. O iş mübah da olsa[6], lakin yerinə yetirilməsinə and içilən iş, haram və məkruh olmaz. Onu etməməyə and içilən iş, vacib və müstəhəb olmaz. Əgər mübah bir işi etməyə ya ondan uzaq olmaya and içsə, o işi etmək ya ondan çəkinməyin hətta dünyəvi də olsa ağıla uyğun bir məsləhəti olsa, onun adı düzdür və ona uyğun əməl etməlidir.[7]
4. Hər birinin tərifinə diqqət edərkən, nəzr və əhd arasında yalnız deyilişdə fərqin olmasını anlayırıq. Məsələn, əgər bir nəfər, "Allahla hər gecə, gecə namazı qılmağına ya mənim xəstəm sağalsa min tümən sədəqə verməyimə, əhd edərəm"- deyə buna əhd deyirlər. Əgər "Allaha xatir hər gecə, gecə namazı qılacam ya səfərdə olanım qayıtsa, fılan yaxşı işi görəcəm"- deyə buna nəzr deyirlər. Nəzrdə deyilən bütün məsələlər və şərtlər, əhddə də, var.

Nəzrdə deyilən məsələ və şərtlərin hamısı, andda da var, yalnız bu fərqlə ki, nəzr və əhddə raceh olmalı (vacib ya müstəhəbbi yerinə yetirmək və ya haram və məkruhu tərk etmək), lakin andda işin üstün olması lazım deyil. Amma mərcuh (faydasız və mənasız) da olmamalıdır. Yəni and vacib ya müstəhəbbi tərk etməyə və ya haram ya məkruhu yerinə yetirməyə aid olmamalıdır.

Qeyd etməliyik ki, əhdin kəffarəsi, nəzrin kəffarəsi kimidir. Yəni altmış fəqiri doyurmaq, ya ardıcıl iki ay oruc tutmaq, ya da bir qul azad etmək.[8] Amma anda əməl etməməyin kəffarəsi belədir: Bir qul azad etməli, ya on fəqiri doyurmalı, ya onları geyindirməli və əgər bunları edə bilməsə, üç gün oruc tutmalıdır.[9]

5. Nəzr, əhd və anda əməl etməyin kəffarəsi barəsində, aşağıdakı göstəricilərə baxın:

"Əhdə əməl etməməyin kəffarəsi, sual 661

"Andın sınması", sual 6846