Ətraflı axtarış
Baxanların
5032
İnternetə qoyma tarixi: 2010/11/10
Sualın xülasəsi
İlahi kitabda hər rətb və yabis var, kitabdan məqsəd, mövcud Quandırmı? Rətb və yabisdən məqsəd nədir? Onlar necə varlıqdır?
Sual
İlahi kitabda hər rətb və yabis var, kitabdan məqsəd, mövcud Quandırmı? Rətb və yabisdən məqsəd nədir? Onlar necə varlıqdır?
Qısa cavab

Bəzi ayələrdə "kitabi mubin" qeyd olunub və ondan məqsəd Qurani kərim olmasına baxmayaraq, amma bu ayə və buna oxşar ayələrdə ki, ilahi elmin sənədini açıqlayırlar, "kitabi mubindən" məqsəd, varlıqlar yaranmamışdan qabaq, ilahi elmin mərhələsidir ki, onun özü digər kitab və lövhələrə şamildir, onun keyfiyyət və miqdarı, bizə məlum deyil.

"Rətb və yabis" bu ayələrdə hər bir şeyə işarədir. Və xüsusi bir şeyə işarə deyil. Ətraflı cümlədən sonra gələn qısa cümlə növündəndir. Yəni buyurur: Qeybin açarları yalnız onun yanındadır. Və (heç kəsin onlardan məlumat yoxdur, məgər onlar ki, Allah özü onları ondan xəbərdar edir) və həmçinin dənizdə və Quruda olanların hamısından xəbərdardır. Hətta düşən hər bir yarpağa da Allahın elmi var. bunu buyurandan sonra, digər kiçik misallar vurmur və deyir (xülasə) hər yaş və quru kitabi mubində yazılıb və biz ondan xəbərdarıq.

Ətreaflı cavab

Quran ayələri, rəvayət, filosof, kəlam alimləri və təfsirçilərin açıqlamalarından bu istifadə olur ki, ilahi elm üç cür araşdırılır:[1]

a). Allahın öz zat və sifətinə elmi və Allahın öz zatının tələb etdiyi şeylərə elmi. Bu mərhələyə "elmi zati" deyilir. Bu elm Allahın zatı və zatı sifətlərinə nisbət, dəyişilən deyilir və burda ayənin məqsədi deyil.

b). Məxluqat yaranandan sonra, Allahın məxluqata olan elmi varlıqlar yaranandan sonra, onların kiçik hadisələrinə olan elmi, bu iki tərəfin müqayisəsindən alınan elimdir. Yəni Allah alim və hadisələr məlumdur. İki tərəfli olduğuna görə, bu elm varlıqların dəyişilməsi və müxalifliyinə görə, çoxlu və dəyişilən olur və onların zamana aid olduğuna görə, zamanlıdırlar. Bu elmə "feli elm" deyilir və feli sifətlərdən sayılır. Amma bu müqayisə də burada qəsd olunmur.

c). Varlıqlara və onların kiçik hadisələrinə olan elm, yaranmamışdan öncə. Yəni Allah səma, yer və onların varlıqlarının yaranmasından və hadisələrin yaranmasından qabaq, onların bütün mərhələlərinə və onların necə yaranması və hadisələrinə elmi var.

bu elm ümumi varlıqlardan yuxarı olan bir varlıqda təcəlli ta pıbdır ki, ona "kitabi mubin" ya ummul- kitab deyir və "lövhi məfhuz" və isbat və məhv lövhünə şamil olur. Deməli bu elmin iki hissəsi var. Qeyb hissəsi bə bir hissə zaman keçdikcə hamıya məlum olur. bir hissəsi sabit və dəyişməzdir, o biri hissə is isbat və məhv ola bilər.

deməli kitabi mubundən məqsəd, bu qism[2] ayələrdə, Allahın bütün varlıqlara olan elmidir, onların yaranmasından və onların fəaliyyətindən qabaq. Ənam surəsinin 59- cu ayəsində rətb və yabisdən (hər yaş və quru) məqsəd, bütün o varlıqlardır ki, bir cürə və bir şərtlə, bunların ikisindən birinin qisminə aid olurlar.

Rətb və yabis bir- birinə ziddir. Yəni bütün varlıqlar bunların ikisindən birinin qisminə aid olur. nə bunların ikisinə də və ya heç birinə heç bir varlıq şamil ola bilməz.

Deməi bunların ikisinin birlikdə bir ayədə qeyd olması, varlıq aləminin bütün məxluqlarına işarədir. Ona görə də bunlar üçün xüsusi bir məna təyin olmur, baxmayaraq ki, bəzi rəvayətlərdə[3] bunun üçün misallarda tapılır, məsələn düşmüş uşaq əkin, yabis üçün və hələ götürülməyən isə rətb üçün misal vurulublar, amma onlar nümunə olaraq gətiriliblər.

Amma digər ayələrdə[4] kitabi mubin Quranın özüdür. Allahın varlıqların yaranmasından qabaq onlara olan xüsusi elminin təcəllisi məqsəd deyil. Ayələrin məna və məqsədini müəyyənləşdirmək üçün, qabaqkı və sonrakı ayələrə diqqət etmək lazımdır. Məsələn birinci qisimdə Allahın elminin genişliyinə işarə edir, amma ikinci qisimdə vəhy və ayə nazil etmək və sarlə birgədir.

Amma onların hər ikisində kitabi mubinin lüğəvi mənası eynidir. Yəni aşkar və işıqlı bir kitab ki, onda heç bir xəta və naməlumsuzluq yoxdur.

Mənbələr:

  1. Qurani kərim.

  2. Misbah Yəzdi, Məhəmməd Təqi, maarifi Quran, cild 1- 3, səh 182- 194

  3. Təbatəbayi, Məhəmməd Hüseyn, Əl- mizanın tərcüməsi, sild 7, səh 176- 184- 211- 212- 119- 150- 417

  4. Qumi Məşhədi Məhəmməd ibni Məhəmməd Rza, Kənzud- dəqayiq, cild 4, səh 342- 344

  5. Təbərisi, Əbu Əli Fəzl ibni Həsən, Məcməul- bəyan, cild 2, səh 311

  6. Məkarim Şirazi, Nasir, Təfsiri nümunə, cild 8, 9, 15, 18

  7. Təyyib, Seyyid Əbdül- Hüseyn, Ətyəbul- bəyan, səh 91- 92

 



[1] - Müraciət edin: Məarifi Quran, cild 1- 3, səh 186- 194

[2] - Ənam surəsi, ayə 6, Səba surəsi, ayə 3, Nəml surəsi, ayə 75, Hud surəsi, ayə 6, Yunis surəsi, ayə 61

[3] - Müraciət edin: Əl- mizanın tərcüməsi, cild 7, səh 212, Kənzüd- dəqayiq, cild 7, səh 342- 344

[4] - Qisəs surəsi, ayə 2, Nəml surəsi, ayə 1, Şüəra surəsi, ayə 2, Hicr surəsi, ayə 1, Yusif surəsi, ayə 1, Maidə surəsi, ayə 15

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Ayə və rəvayətlərə diqqət yetirməklə buyurun görək, imamların şən və fəziləti üstündür, yoxsa Quranın?
    5297 Qədim kəlam
    Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in buyurduğu müxtəlif rəvayətlərdə, o cümlədən “Səqəleyn” hədisində İtrət (Əhli-beyt) Quranın bərabəri kimi bəyan edilir. Bu hədisin bəzi nəqllərində olduğu kimi, Quran “böyük siql”, İtrət isə “kiçik siql” kimi təqdim olunur.İtrətin nə üçün “kiçik siql” və Quranın “böyük siql” adlandırılmasına gəldikdə isə, demək lazımdır: Quran ...
  • İmam Zamanın (ə) qeyb əsrində olmasının nə kimi faydası vardır və bunun fəlsəfəsini açıqlayın.
    7107 Qədim kəlam
    İmamın insanlar arasında yaşamasının və olmasının çoxlu faydası vardır. Ən azından Allah- Taala onların ehtiramına bərəkət nazil edir. Həmçinin İmamın gözlərdən qeybdə yaşamasının da faydası belədir. Bu faydalardan bir neçəsini aşağıda qeyd edirik: 1)             Yer üzərində İlahi feyzin vasitəçisidir.
  • “Silsilətuz-zəhəb” hədisində imamətlə tövhidin əlaqəsi nədir?
    6575 Qədim kəlam
    Bu rəvayətdən məlum olur ki, tövhid məqamına nail olmaq insanı ismət (toxunulmazlıq) məqamına daxil edir. Bu məqama daxil olmaq da “Allahın güzgüsü (göstəricisi)” mənasına olan vilayətə (daxil olub ondan) keçmədən mümkün deyildir.Bu məsələni dərindən dərk etmək üçün bir neçə məsələni araşdırmaq lazımdır:1. Əgər “vilayət yalnız Allaha məxsusdur” deyilsə, ...
  • Şirk nədir?
    11543 Qədim kəlam
    "Şirk" lüğətdə nisbət (pay) qərar vermək və Quran terminində isə şirkdən məqsəd, şərik, oxşar və Allah- Taalaya onun kimi başqa bir varlığı qərar verməkdir və bunun qarşılığında isə "Hənəfiyyət"- dir. "Hənif" yəni bərabərliyə meyilli olmaq, odur ki, tövhid yolunun davamçıları şirkdən üz çevirərək, əsl mənbəyə üz tutmuşdurlar və bunlara hənif ...
  • Hansı hallarda təyəmmüm almaq olar?
    4583 شرایط انتقال به تیمم
    İnsan yalnız cənabət qüslü ilə cənabəti özündən götürə bilər. Əlbəttə bəzi hallarda qüslü təyəmmümlə əvəz etmək olar.[1] O hallar aşağıdakılardan ibarətdir: Şəxsin imkanında su olmadıqda. Qüsl üçün kifayət vaxtı olmadıqda, Qüsl almaq onun namazının qəzaya getməsinə səbəb olduqda.
  • Təzə qızılı (işlənmiş) bir miqdar çox köhnə qızıl ilə dəyişməyin düzgün olmamasının səbəbi nədir?
    5510 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi
    Sələdə ayə və rəvayətlərdə qəti şəkildə pislənib və haram edilmiş və onun haram olmasının bəzi hikmətlərinə də işarə olubdur. Cəmiyyətdə borc almağa meylin aradan getməsi, sələmənin zalım hərəkət olması və cəmiyyətin ehtiyacı olan ticarətlərə camaatın meylinin aradan getməsi kimi şeylər, sələmənin haram olması hikməti kimi açıqlanıbdır. Amma diqqət etmək ...
  • Səbəb-nəticə qanununun qaçılmaz və istisnasız bir qanun olduğuna diqqət yetirməklə Allahın bağışlamasına ümid necə mümkün ola bilər? Məqsəd budur ki, insan yolunu səhv getdikdə onu necə bərpa etmək olar?
    8256 Qədim kəlam
    Bildiyimiz kimi, bu dünya səbəb-nəticə aləmidir. Yəni hər səbəbin ardınca ona mütənasib olan xüsusi bir nəticə gəlir. Bu eynilə riyaziyyatdakı 2x2 hasilinin nəticəsinə oxşayır ki, avtomatik şəkildə dördə bərabərdir. Bu qanunda heç bir istisna halı yoxdur. İnsanın şəriət və əxlaqa zidd olan əməlləri onun həyat və əxlaqında ...
  • Xatəm dinin kamil olmasını necə isbat etmək olar?
    5167 Qədim kəlam
    Əvvəla, “kamil” kəlməsinin mənasını izah etməyi lazım bilirik. “Kamil” “naqis”in (nöqsanlının) müqabil nöqtəsi və antonimidir. Ümumiyyətlə, islamın kamil bir din olduğunu dediyimiz zaman məqsədimiz budur ki, onda heç bir nöqsan yoxdur. Daha aydın desək, bu din dünya və axirətdə səadətli həyatın tələb etdiyi hər ...
  • Ananın razılığı olmadan, qeyri müsəlman qadınla evlənməyin hökmü nədir?
    5437 Dində iştiraklıq
    İslam məktəbi insanların fəsada düşmələrinin qarşısını almaq üçün və əxlaqi fəsadlardan yaranan problemlərin aşkar olmasından fərd və cəmiyyəti qorumaq üçün, həmçinin ailə ocağını möhkəmləndirmək üçün və... evlənməyə çox tövsiyə edibdir. Həyatı və gələcəyi üçün qərar verə bilən inkişaf həddinə yetişən bir cavanın işinə İslam ...
  • Belə bir hədis nəql olunur ki, "Peyğəmbərimiz şeytanın başını kəsmişdir". Əgər belədirsə vəsvəsə məsələsi nə dərəcədə düzdür?
    6934 Qədim kəlam
    Sualda qeyd edilən hədis bizim bəzi hədis kitablarımızda nəql olunmuşdur. Bu hədisin adı "yəvmu məlumdur" (məlum günü).İlkin surətdə buna belə açıqlama veririk ki, müqəddəs Qurani kərimdə İblis Allahın dərgahından qovularkən Allahdan müəyyən bir vaxtda kimi yaşamağı istəmiş və Allah Taalada ona bunu nəsib etmişdir. Yəni məlum bir ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    150391 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    121720 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    103071 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    97680 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    80594 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    64359 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    47951 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    36183 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    35414 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    35047 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...