Ətraflı axtarış
Baxanların
5664
İnternetə qoyma tarixi: 2007/10/29
Sualın xülasəsi
Allah zalımların zülmünün həqiqi (gerçək) faili deyil?
Sual
Nə üçün bu dünyada biri İmam Xumeyni olur, biri Səddam? Biri Buş olur, biri Əhmədi nəjad? Bu Allahın iradəsinin icrasının bir hissəsi deyil? Bütün bu işlər və əməllər (Allaha pənah aparırıq) Allah zülmünün əlaməti deyil? Hansı cavabınız var?
Qısa cavab

            Bu sualın cavabında bir neçə nöqtəni yada salmaq lazımdır:

  1. Bütün zalımların zülmünün kölgəsi dörd şeydə xülasələşir: 1. Cəhalət. 2: Ehtiyac. 3: Çirkin əxlaq. 4: Acizlik. Amma Allah bütün bu işlərdən pak və uzaqdır. Heç bir zülm onun zatına yol tapa bilməz. Buna əsasən nə inki adildir ki, ədalətin özüdür (eynidiy): Bu hökümə əsasən ki, Allah hikmətli və ədalətlidir, işlərini ədalətin ölşüsüylə edir.
  2. Allah bütün insanları bir yaradıb və hidayət yolunu onlara göstərib, hamıya ixtiyar və seçim hüququ veribdir. Amma bir dəstə öz iradəsi və ixtiyarıyla yuxarıda qeyd olunan bir ya neçə amilə (səbəbə) əsasən azqınlıq və zülm yolunu seçibdir. Başqa bir dəstə özlərində zülmün kökləriylə mübarizə edərək hidayət və ədalət yolunu seçib xoşbəxt olurlar.

Hər hansı halda sualın əsil kökü insana cəbri baxışdır. Bir haldakı cəbrilərin dəlilləri qəbul olası deyil. Biz Əhli- beytin (ə) məktəbi və sözlərinə əsasən əmr beynələmreynə etiqadlıyıq; yəni eyni halda ki, insanın bütün işləri Allahın təkvini iradəsi əsasında olur, Amma çünki insanın iradəsidə işlərinin həyata keçməsində səbəbin bir hissəsidir, insan etdiklərinə cavabdehdir.

Bu işlər təşrii iradə nəzərindən Allahı qəzəbləndirir.

Ətreaflı cavab

Bu sualın cavabında bir neçə nöqtəni yada salmalıyıq:

  1. Zülm pisdir və hikmətli Allah heç vaxt pis iş görməz; çünki zülmün amilləri neçə şeydir ki, Allah onlardan pakdır. Zülmün amilləri və kökləri aşağıdakılardan ibarətdir:

1: Ehtiyac: Zülm edən kəs bir sıra işlərə yetişmək üçün ehtiyaclıdır və zülm yoluyla onlara yetişə bilər.

2: Cəhalət və nadanlıq: Zülm edən zülmün pisliyin və çirkinliyin bilmir.

3: Çirkin əxlaq: Zülm edənin varlığında kin, ədavət, həsəd, özün istəmək, istəklərinə qul olmaq var.

4: Acizlik: Zülm edən kəs özündən zərəri və xətəri uzaqlaşdırmaqda acizdir. Hədəfinə çatmaq üçün zülmdən başqa yolu yoxdur.

Dünyada baş verən hər bir zülm bu amillərin nəticəsidir. Əgər bu amillər olmasaydı heç yerdə heç bir zülm olmazdı. Bu amillərin heç biri Allahın müqəddəs zatına yol tapa bilməz;

Çünki Allah:

A: Mütləq şəkildə ehtiyacsızdır.

B: Elmi sonsuz və qeyri məhduddur.

C: Bütün kamal simalara malikdir və bütün eyiblərdən münəzzəhdir.

D: Hədsiz və sonsuz qüdrətə sahibdir. O ədalətlidir və onun barəsində zülmün mənası yoxdur.

Bu cəhətdən deyil ki, pis olduğu üçün Allah etmir bəlkə ona görədir ki, Allahın vücudunda zülmün amillərinin heç biri yoxdur.

Digər tərəfdən Allah bütün insanları bir yaradıb və hamıya nisbət mehribandır. Ona görə insanlara saysız nemət bağışlayıbdır.

O nemətlərdən biri mehriban və ürək yanan Peyğəmbərlərin göndərilməsidir ki, açıq və aşkar dəlillərlə habelə kitab və qanunla birgə gəliblər. Hidayət yolunu Allaha hamıya göstərib və hamıya ixtiyar və seçim haqqı veribdir ki, camaat öz ixtiyarıyla ədalətli olsunlar.[1] Amma bir dəstə öz iradəsi və ixtiyarıyla yuxarıda qeyd olan bir ya neçə amilə (səbəbə) əsasən azğınlıq və zülm yolun seçiblər. Başqa bir dəstə öz varlığında zülmün kökləriylə mübarizə edərək hidayət və ədalət yolun seçib xoşbəxt olurlar.

Buna görə Allah ədalətinə əsasən yaxşı insanların işlərinə savab və zalımların işlərinə cəza verir. Necə ki, Quran buyurur: Ədalət tərəzilərin Qiyamət günündə qoyarıq və heç bir kəsə heç bir zülm olmayacaq və əgər xerdel dənəsi qədər də iş görmüş olsa onu gətirərik və hesablayarıq bu bəsdir ki, biz hesablayanıq.[2]

Həqiqətdə hər cəzası və müküfatı öz əməlinin nəticəsidir və həmin şeydir ki, özü öz əməliylə qazanıbdır.

Deyilənlərə əsasən baxmayaraq ki, Allah bəndələri bütün əməllərindən amma heç vaxt istəmir (iradə etmir) ki, bəndə zülm və sitə etsin. Bəndələrin hər biri öz əməllərini öz istəyi ilə edirlər.

B: Amma başqa məsələ budur ki, hazırkı quruluş (nizam) İslam nəzərindən ən gözəl quruluşdur və bundan gözəl olması mümkün deyil.[3]

Çünki insanın həqiqi təkamülü onu tələb edir ki, insan bütün mərhələləri öz ixtiyarı və iradəsiylə seçsin. Bütün insanların ixtiyar sahibi olması bu deməkdir ki, onların hamısının seçimi bir olmasın. Əgər Allah bütün insanları yaxşı işlərə məcbur etsə artıq ən gözəl quruluşun (nizam egsənin) mənası  olmayacaq.

Digər tərəfdən ən gözəl quruluşun (nizamı- əhsənin) tələblərindən biri budur ki, bir tərəfdən pisliyə və ədalətsizliyə cazibələr olmalıdır. Digər tərəfdən haqqdan, ədalətdən və təmizlikdən müdafiə etməkdə çətinliklər olmalıdır. Nəticədə haqqdan, ədalətdən və təmizlikdən həqiqi müdafiə edənlərlə yalançı müdafiəçilər açıq aşkar seçilsinlər. Buna görə həyarda yaxşı və pis insanlar olur.

Əlbəttə bu ən gözəl quruluşda (nizam ehsən) zülmlər, ədalətsizliklər və münasibətlər, zalimlərin dünya və axirətdə tənbihi və yaxşı insanların mükafatlandırılması kimi başqa yollarla ödənilir.

Hər hansı halda bu sualın əsil kökü insana cəbri baxışdır. Bir halda ki, cəbrlərin dəlilləri qəbul olunması deyil.[4] Biz Əhli- beytin (ə) məktəbi və sözlərinə əsasən əmr beynə- əmreynə etiqadlıyıq; yəni eyni halda ki, insanın bütün işləri Allahın təkvini iradəsi əsasında olur, amma çünki insanın iradəsidə işlərinin həyata keçməsində səbəbin bir hissəsidir, insan etdiklərinə cavabdehdir.

Bu işlər təşrii iradə nəzərindən Allahı qəzəbləndirir.[5]

 


[1] - Hədid Surəsi, ayə 25.

[2] - Ənbiya surəsi, ayə 47.

[3] - Ədl İlahi, Şəhid Mütəhhəri, səh 141- 142.

[4] - Müraciət edin: Sual 528 (sayt: 576).

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Aya doğrudur ki, həzrət Peyğəmbərin sübh namazı bir dəfə qəza olmuşdur?
    7316 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/15
    Bu fiqh məsələlərindən biridir və etiqadi bəhslərə ehtiyacı vardır; əlbəttə ki, bu mövzuda bir neçə rəvayət də bizə çatmışdır. Amma fiqh alimləri bunu bir mənalı olaraq qəbul etməmişdirlər, bəziləri bunu digər dəlillərlə qarşı- qarşıya gəlməsi və Peyğəmbərin (s) ismətiylə uyğun olmadığını bu cür rəvayətləri qəbul ...
  • "Əl- mulqən" və "Əl- mutlə" adları kamiliyyə sifətlərindədir yoxsa camaliyə?
    5489 Qədim kəlam 2012/04/18
    Kəlam elmindəki məşhur terminə əsasən, Allah üçün bir sifət isbat edən, Allahın bütün sübut sifətləri, həm Allahın lütfünə şamil olan sifətlər, həm onun qəzəbinə şamil olan və... hamısı camal sifətlər sayılırlar. Bu cəhətdən onların arasında heç bir fərq yoxdur. O cümlədən, sualda olan mulqən və mutlə sifətləri ...
  • Mümkündürsə, yeddilik təşkil edən behiştlər barədə izah verin.
    7186 Qədim kəlam 2012/07/22
    Rəvayət və təfsir mənbələrində Darus-səlam, Darul-cəlal, Cənnətul-mə’va, Cənnətul-xuld, Cənnətu-ədn, Cənnətu-firdovs, Cənnətu-nəim behişt üçün qeyd olunan yeddi addır. Əlbəttə, bəzi alimlər inanır ki, bu adların hamısı elə bir dənə behiştə aid edilir və bu adların hər biri behiştin mərtəbələrindən birini göstərir. Çünki Cənnəti-ədn dedikdə məqsəd daimi iqamətgah olan ...
  • Фәна вә фәна мәгамыны изаһ един!
    6377 Nəzəri irfan 2010/04/24
    Фәна, лүғәтдә мәһв олмаг вә јохлугдур. Бу сөзүн зидди исә бәга вә галмагдыр. Мәсәлән, Аллаһ һаггында бәга вә галмаг, диҝәр мөвҹудатлар һаггында исә фәна вә арадан ҝетмәклик ифадәләрини ишләтмәк дүзҝүндүр. Үмуми мәнасы исә инсанын өзүнү ҝөрмәмәси вә тапмамасы демәкдир. Әлбәттә, о мәнада јох ки, инсан тамамилә ...
  • İslamda faizsiz borc verməyin və borc almağın qaydaları nədir?
    9541 Əməli əxlaq 2012/03/14
    Dini təlimlərimizdə mömin qardaşlara borc verməyin xüsusi qayda-qanunların və şərtləri vardır ki, onların bəzilərini qeyd edirik: 1. Borc vermək ixlsala yanaşı olsun; 2. Tam razılıq üzündən və ürəkdən verilmiş olsun; 3. Borc halal maldan verilsin; 4. Borc verilən zaman ...
  • Niyə İmam Hüseyn (ə) müaviyə zamanında qiyam etmədi?
    7364 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2010/06/15
    İmam Hüseyn (ə) ın müaviyə zamanında qiyam etməməsinin səbəbinin cavabında aşağıdakı məsələlərə işarə etmək olar: 1-     İmam (ə)ın imamı və qardaşının əhd- peymanına ehtiramı. İmam Həsən(ə) öz həyatı zamanında müaviyəilə əhd bağlamışdı. ...
  • Allahdan qeyrisindən kömək istəmək tövhid ruhu ilə uyğundurmu?
    14951 Təfsir 2011/11/24
    Əgər Allahdan qeyrisindən – ilahi övliyalardan kömək istəmək hacəti rəva qılmaqda o böyük şəxsiyyətlərin və ilahi övliyaların birbaşa təsirli olmasına və Allaha ehtiyaclı olmamasına etiqad əsasında olsa, bu, tam mənada şirk, tövhidlə zidd əqidədir və bu iş caiz deyildir. Lakin əgər bu böyük şəxsiyyətlərin insanın hacətini Allahın ...
  • Torpağa səcdənin fəlsəfəsi nədir?
    17496 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/07/22
    Səcdənin həqiqəti (Allah qarşısında) xüzu, zillət və bəndəlik izhar etməkdir. Səcdə vacib əməllərdən biridir. Çünki Allahın kəlamında deyilir: “Ey iman gətirənlər! Rüku edin və səcdə yerinə yetirin!” Bimək zəruridir ki, şiələr “torpaq üçün” deyil, “torpağın üzərinə” səcdə edirlər. Çünki Allahdan başqası üçün səcdə etmək bütün ...
  • Ayağın üstünə məsh çəkmək üçün söykənəcəyə söykənmək şərtdirmi?
    5742 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/06/27
    Başa və ayağa məsh çəkmək, söykənəcəyə söykənmək ya söykənməmək şərt olunmayıbdır. Əksinə meyar budur ki, baş və ayaq hərəkətsiz saxlanılıb və onların üstünə əl şəkilməlidir. Ayağın söykənəcəyə söykənməsinin deyilməsi, onun hərəkətsiz qalması üçündür. Həzrət İmam Xumeyni (rh) bu barədə buyurubdur: "Başa və ayağın üstünə məsh çəkəndə əli onların üstünə ...
  • İslam nəzərindən təbliğ üslubu nədən ibarətdir?
    8087 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2012/02/13
    “Təbliğ” hər hansı bir xəbəri çatdırmaq mənasınadır. İlahi peyğəmbərlərin, xüsusilə həzrət Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in ilahi risalət vəzifəsi insanların zülmətlərdən nura doğru hidayətindən ibarət idi. Buna görə də İslamda təbliğ Allahın sözünü bəndələrinə çatdırmaq ünvanı ilə çox böyük əhəmiyyət daşıyır. İslamda təbliğ üslublarını üç qismə: kəlami (şifahi), yazılı və ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163163 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155831 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118021 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110200 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100150 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91648 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53598 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46145 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44039 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43278 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...