"Ovəymər bin Malik" Peyğəmbər 9s) səhabəsi və Xəzrəcin nəvələrindən[1] olub və daha çox öz künyəsi, "Əbu Dərda" ilə adlanır.[2]

O, Xəzrəc qəbiləsinin camaatından biri olaraq Mədinədə yaşayırdı və İslama üz tutdu. O, belə müsəlman oldu: Onun qardaş deyərək səslədiyi Abdulla bin Rəvahə" bir gün Əbu Dərdanın evinə gəldi və balta götürüb Əbu Dərdanın bütünü əzməyə və vurmağa və bu beyti oxumağa başladı. "Şeytanların hamısının adından uzaq ol. Allahla yanaşı, ibadət olunan hər şey, azmışlıqdır. "Əbu Dərda evə qayıdan zaman, həyat yoldaşı onu Abdullanın işindən xəbərdar etdi. Əbu Dərda bir az düşündü və sonra dedi: Bu bütün bir faydası olsaydı, özünü nüdafiə edə bilərdi. Sonda Əbu Dərda Abdulla bin Rəvahə ilə birlikdə, Peyğəmbərin (s)- in hüzuruna gəlib və müsəlman oldu.[3] Əlbəttə, Peyğəmbər (s)- in Mədinədəki ilk aylarında Əbu Dərda müsəlman olmadı, əksinə neçə ay keçəndən sonra, O, Peyğəmbər (s)- in yanına gəlib və müsəlman oldu. Onun gec müsəlman olması elə olub ki, hətta tarixçilərin bəzisi, onun hüzurunu xəndək döyüşündə və ondan sonrada qeyd ediblər. Onlar deyiblər: Xəndəkdən qabaqkı müharibələrdə o hələ müsəlman olmamışdı.[4]

Peyğəmbər (s) döyüşlərin birində Əbu Dərdaya baxıb və vuyurdu: "Bu Ovəymər necə yüngül qalxan gözəl süvaridir".[5]

Əhli- sünnə bu nəqldən əlavə, onun tərifində Peyğəmbərdən (s) digər rəvayətlər də nəql ediblər. O cümlədən, Peyğəmbərə nisbət verirlər ki, o həzrət Əbu Dərdanı ümmətin həkimi bilibdir.[6]

Həmçinin nəql olubdur ki, Peyğəmbər (s) bu Dərda və Salman Farsi arasında qardaşlıq əhdi icra etdi və bu iki nəfər, bir- birinin dini qardaşı sayılırdılar.[7] Onunla Salman arasındakı əlaqə, sonralar da davam etdi. Belə ki, Əbu Dərda Şama səfər etdikdən donra, İraqda olan Salmanla məktublaşıb və onun üçün yazdı: Allah burada mənə mal və övlad bağışlayıb və mən müqəddəs yerdə yaşayıram. Salman da cavabında yazdı: Mənim üçün yazıbsan ki, mal və övlad sahibiyəm. Bil ki, xoşbəxtlik mal və övladın çoxluğu ilə deyil.[8]

Əbu Dərda ikinci xəlifənin zamanına qədər Mədinədə idi ki, xəlifənin əmri ilə Mədinədən xaric olub və Şama getdi. İkinci xəlifə, Şamda namaz və məhkəmə işinin rəhbərliyini Əbu Dərdaya tapşırdı. [9]

Əbu Dərda məhkəmə işinə təyin olunan zaman, camaat ona şad ol deyirdilər. O dedi: Məhkəmə işi üçün mənə şad ol deyirsiz, halbu ki, mən elə bir uçurum başında dayanmışam ki, onun dərinliyi burdan Ədən Əbin[10] şəhərinə qədərdən daha çoxdur. Əgər camaat onun bəyənilmədiyinə görə, məhkəmədə hansı çətinliklərin olduğunu bilsələr, onu əl- əl ötürərlər (özlərindən uzaqlaşdırarlar). Əgər azan deməkdə ona meylə görə hansı savabın olduğunu bilsələr, onu bir- birinin əlindən oğurlayarlar.[11]

İmam Əli (ə)- ın Müaviyədən üstün olmasına inan Əbu Dərda, Əbu Hüreyrə ilə birlikdə Müaviyənin yanına gedib və onu Əli (ə)- a itaət etməyə dəvət etdilər. Amma Müaviyə Osmanın ölümünü bəhanə edib və Osmanın qatillərini Əli (ə)- dan istəyən zaman, Osmanın qatillərini o həzrətdən istəmək üçün, Əbu Dərda və Əbu Hüreyrəni Əli (ə)- ın yanına göndərdi ki, bu işlə bu müharibə sona çatsın. İ iki nəfər də, bu işi gördülər. Onlar Əli (ə)- ın yanına gəldilər. Malik Əştər onlarla qarşılaşdı və onları çox danladı və onlar Əli (ə)- ı görməkdən üz döndərdilər. İkinci gün bu istəyi İmam Əli (ə)- a dedikdə, on min nəfərlə qarşılaşdılar ki, özlərini Osmanın qatillərindən sayırdılar. Ona görə, naümid olub, öz şəhərinə qayıtdılar və Əbdür- rəhman bin Osman onları danladı.[12] Əlbəttə, bu əhvalat, Əbu Dərdanın ölümünü Siffeyndən sonra bildiyimiz nəzərə əsasəndir.

Amma əgər digər tarixçilərin nəzərinə əsasən, onun ölümünü Əmirəl- möminin (ə) hökumətindən qabaq bilsək, daha bu əhvalatı qəbul etmək olmaz.

Hər halda, haqq hökumət barəsində onun mövqeyi haqqında deyə bilərik ki, onu İmam Əli (ə)- ın bəzi insanlar barəsində buyurduğu şəxslərdən bilmək olar: "Nə haqqa kömək etdilər, nə də batili zəlil etdilər."[13]

Əbu Dərda Əhli- sünnə arasında, Peyğəmbərin böyük səhabəlrindən biri kimi tanınıb və onun böyük mövqeyi olmasına inanırlar. Ona görə, ondan rəvayətlər də nəql ediblər.

Həmçinin şiənin hədis mənbələrində Əbu Dərdadan məhdud rəvayətlər nəql olubdur. Nümunə olaraq, Şeyx Tusi "xilaf" kitabında ondan fətva və rəvayətlər nəql edibdir.[14]

Əbu Dərdanın ölümü barəsində fikirlər müxtəlifdir. Tarixçilərin bəzisi, Siffeyndən sonra biliblər.[15] Bəzisi isə deyiblər ki, Əbu Dərda Osmanın ölümündən iki il qabaq ölübdür.[16]