Ətraflı axtarış
Baxanların
8503
İnternetə qoyma tarixi: 2011/11/17
Sualın xülasəsi
Əgər namaz dinin sütunudur, onda niyə füruddindən biridir?
Sual
Əgər namaz dinin sütunudur, onda niyə füruddindən biridir?
Qısa cavab

Üsuliddin o şeylərə deyilir ki, insan öz ağıl və düşüncəsi ilə onları qəbul edib, müsəlman olur. İslamı qəbul edəndən sonra, onda fərdi və ictimai vəzifə və təkliflər vacib olur ki, onun ən mühümlərindən biri, namazdır. Buna əsasən, namaz hökmlərin içində daha çox əhəmiyyətə malik olduğu üçün, ona dinin sütunu deyilir. Amma etiqadi əsaslardan sayılmadığına görə, onu üsuli- dindən saymaq olmaz.

Ətreaflı cavab

"Din" ərəb kəlməsidir ki, elmi termində "dünya və insan üçün yaradanın olmasına etiqad və bu əqidələrə uyğun əməli göstərişlərdir."[1] Bu tərifə və dinin elmi izahına diqqət etdikdə, hər bir dinin iki hissədən təşkil olunduğu məlum olur:

1.             Onun kök, sütun və əsası hökmündə olan əqidə ya əqidələr.

2.             Etiqadi əsas ya əsaslara uyğun ya onlardan yaranmış əməli göstərişlər.[2]

"Üsuliddin" kəlməsi birinci bölümə (əqidələr) və "furu- din" ikinci bölümə (əməli hökmlər) deyilir.[3] Üsuliddin ona görə əsl adlanır ki, fikir və əqidə çərçivəsindədir. Yəni dinin əsas və kökü olan bir şeydir və hər bir insanın furu- dinə olan diqqətinin keyfiyyət və miqdarı, onun üsuliddinə olan əqidələrinin miqdarına bağlıdır.[4] Üsulidinin iki ümumi və xüsusi elmi termini var. Din hökmləri qarşısında olan üsulidinə, ümumi mənada olan Üsuliddin və xüsusi bir məzhəbin xüsusiyyətlərinə malik olan (ümumi mənada olan üsuliddindən əlavə) bir ya neçə etqadi əsasa şamil olan üsuliddinə, xüsusi mənada olan üsulidin deyilir.[5]

İslamın üsulidini (ümumi mənada) tövhid, nübüvvət və məada şamil olur. Xüsusi mənada olan üsulidin (məzhəb usuli) tövhid, nübüvvət və məaddan əlavə ədalət və imamətə də şamil olur.

Bu izahlarla üsuliddinin mənası və hansı şeylərə deyildiyi məlum oldu. Həmçinin furu- dindən məqsəd islamın əməli hökmləri olmasını bildik. Elm qismindən olan üsulidinin rütbəsi, əməl qismindən olan furu- dindən qabaqdadır. Yəni elm və etiqad olmayan yerdə əməlin mənası yoxdur. Əlbəttə etiqadi usulda elm, sırf elm deyil, əksinə yəqinlə olan elm ya həmin elmul- yəqindir.

Mərhum Feyz Kaşani (rh) bu barədə buyurur: "Bunların ikisinin (elm və əməl) arasında ən üstün olan elmdir. Elm ağac misalında və ibadət onun meyvəsi misalındadır."[6]

Həmçinin elm və iman (yəqin) arasındakı nisbət barəsində buyururlar: İmanın mənbəyi də elmdir. Çünki, iman bir şeyi təsdiq etməkdir və o şeyi təsəvvür etməlidir ki, o da rlmdir. İman həmin elmin miqdarındadır.[7] Deməli, üsuliddindən məqsəd, o üsuliddindir ki, insan islama daxil olmaq üçün, əvvəlcə ona elm və yəqin tapmalı, sonra İslamın əməli əmrləri ilə qarşılaşır.[8] "Elmi əldə etmək ibadətdən irəli olduğuna[9] görə, elmin şərəfi də əməldən irəlidir. Bu şeylərə usul deyilibdir. İnsan İslama daxil olandan sonra bir dəstə ibadətlərlə (namaz, oruc, zəkat və... kimi zahiri ibadətdir və təvəkkül, təqva, şükr və... kimi batini ibadətlər)[10] qarşılaşır ki, onlara furu- din deyilir. Amma məlum olduğu kimi, furu termininin bir ibadət ya ibadətlərin İslam dininin sutunundan biri olması ilə heç bir ziddiyyəti yoxdur. Əgər İslamı bir ev kimi təsəvvür etsək, usul- bu evə daxil olmaq üçün bir açar kimidir. Amma bu evin onun üstündə möhkəm dayandığı sütunlara malik olmalıdır. Belə cümlələr bəzi ibadətlər barəsində əhli- beyt (ə)- dan bizə yetişibdir. İmam Baqir (ə) buyurur: İslam beş sütun üzərində qurulubdur: Namaz, zəkat, həcc, oruc və vilayət. Zürarənin cavabında buyurdu: Vilayət bu beş şeyin ən üstünüdür.[11] Bu beş ibadət və digər ibadətlər, insan İslamı qəbul- etdikdə məna tapır. İmam Sadiq (ə)- da rəvayətlərin birində, elm və mərifət sonra da əməlin mövqeyinə işarə edir. O həzrət buyurur: "Bəndəni Allaha yaxınlaşdıran ən üstün şey, mərifət və ondan sonra namazdır".[12]

Bəli namazın çox böyük əhəmiyyəti var, belə ki, ona dinin sütunu[13] deyilibdir. İmam Baqir (ə) buyurur: Əgər (qiyamətdə) insanın namazı qəbul olsa,[14] onun digər əməlləri də qəbul olar. Yox əgər qəbul olmasa, insanın digər əməlləri də qəbul olmaz.[15]

Amma bununla belə, belə inanılmaz əhəmiyyətə malik olmağın, namazın dinin furusundan olması ilə heç bir ziddiyyəti yoxdur.



[1] - Əqidə usullarının təlimi, Ayətullah Misbah Yəzdi, səh 11.

[2] - Həmin, səh 12.

[3] - Həmin.

[4] - Etiqadlar usuli, Şeyx Əli Əsgər Qaimi, səh 5.

[5] - Əqidə usullarının təlimi, dəyişiklik və xülasə ilə.

[6] - Elmul- yəqin fi üsuliddin, Molla Möhsin Feyz Kaşani, cild 1, səh 504, Bidar nəşriyyatı.

[7] - Həmin, səh 6- 8.

[8] - Əqidə usullarında imamiyyənin məsləki, seyyid Mahmud Mərəşi Şuştəri, səh 11, Müdərrisin cəmiyyəti nəşriyyatı.

[9] - Elmul- yəqin fi üsuliddin, səh 12.

[10] - Həmin.

[11] - Səfinətul- bəhar, Şeyx Abbas Qummi, cild 3, səh 109.

[12] - Həmin.

[13] - Vəsailüş- şiə, cild 5, səh 27.

«عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ الصَّلَاةُ عَمُودُ الدِّینِ.»

[14] - Rəvayətdə işarə olunan İslamın digər sutunlarını qəbul etmədikdə, namazın qəbul olmasının çətin olacağı məlumdur. Məsələn rəvayətlərdə namazın qəbul olunmasında, vilayəti qəbul etmək şərt sayılıbdır. "Əməllərin qəbul olunmasında, vilayət şərtdir". Baxın: Mənaqibi Xarəzmi, 19 və 252.

[15] - Səfinətul- bihar, Şeyx Abbas Qummi, cild 3, səh 109.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Heyz məsələsində Qüreyş nəslindən olan qadınların hökmləri ilə digər qadınların hökmləri nə üçün fərqlidir?
    6405 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2011/06/18
    Бу суалын изаһлы ҹавабы јохдур. ...
  • Dinlə mədəniyyətin əlaqəsi nədir?
    8491 Təzə kəlam 2010/11/10
    “Din” lüğətdə “itaət etmək”, “tabe olmaq”, “təslim olmaq” və “cəza” mənasınadır. Termində isə, “cəmiyyəti idarə etmək və insanlara təlim-tərbiyə vermək üçün mövcud olan əqidə, əxlaq və qanunlar məcmusu”ndan ibarətdir. Din bəzən haqq, bəzən batil, bəzən də haqq ilə batilin qarışığından ibarət ola bilər.
  • Bəhaiyyət və onların tarixi barəsində izah verin?
    6425 Qədim kəlam 2010/11/10
    Bəhaiyyət firqəsinin yaradanı, Mirzə Hüseyn Əli Nuridir. Əli Məhəmməd babın zühurundan sonra, Molla Hüseyn Bəşrəviyyənin təbliği nəticəsində babi oldu və onun iddialarına iman gətirdi. Babın ölümündən və babın yerinə seçilən qardaşı "Sübhi əzəl"ə itaətsizlikdən sonra, iddia etdi ki, o babın zühur vədəsi verdiyi şəxsdir. (mən yəzhərəhullah). Belə iddialar hər gün ...
  • Allah insan beyni ilə tanınmağa qabil olmadığından, necə Onun barəsində mərifət əldə edə bilərik ki, şirkə səbəb olmasın?
    5664 Qədim kəlam 2012/04/18
    Allahı tanımaq üçün bənzətmə rəvayətlərdə rədd edilmişdir. Daha çox məlumat üçün ətraflı cavaba müraciət edin. ...
  • Yer kürəsindən xaricdə, məsələn Ayda vəfat edən insanın məhşərə gəlməsi necə olacaqdır?
    5893 Qədim kəlam 2012/01/18
    Yer kürəsindən xaricdə dünyadan gedən şəxs barəsində verilən sualın cavabında diqqət yetirmək lazımdır ki, məhşər səhnəsi (yeri) bizim Yer kürəsindən təsəvvür etdiyimizdən əsaslı və köklü fərqlərə malikdir. Qiyamətin əvvəlində Yer kürəsi hazırkı şəklindən tam başqa formaya düşəcək, onda və bütün varlıq aləmində böyük, əsaslı dəyişikliklər baş verəcəkdir. Nəticədə məhşər səhrasının ...
  • Zirar məscidi hansı mənadadır? Və onun tikilmə dastanı nədir?
    8733 Məlanların tarixi 2012/02/09
    Ərəb qramatikasında: "Zirar" mufaələ babındandır. Lüğətdə ziyan vurmaq[1] (bilərəkdən[2]) mənasında işlədilmişdir. Quranın Tövbə surəsində bu məsələyə işarə olunmuşdur.Zirar məscidinin bu cür adlandırılmasının illəti; bu cəhətdən olmuşdur ki, münafiqlərdən bir dəstəsi öz çirkin hiylələrini İslam və ...
  • Quran surələrinin adını Allah seçmişdir, yoxsa Peyğəmbər?
    6762 Quran elmləri 2012/03/14
    İslami mənbələrə (Quran və rəvayətlərə) diqqət yetirməklə qəti şəkildə demək olar ki, Quranın surələrə bölgüsü Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in dövründə baş vermişdir. Peyğəmbərdən də nəql olunan hədislərə diqqət yetirməklə aydın olur ki, surələrdən bir çoxuna Peyğəmbərin öz dövründə və o həzrətin vasitəsi ilə ad seçilmişdir.
  • İkinci iş barəsinə fətva vardırmı? Ümumiyyətlə ikinci işin olması dünyapərəstlikdir?
    6268 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/01/16
    Şəriət baxımından ikinci iş (vəzifə) üçün heç bir maneə (qadağa) yoxdur. İslam dini və müqəddəs şəriət tərəfindən məzəmmət olunan dünyapərəstlik, dünyaya bağlılıq, mənəviyyat və axirətdən uzaqlıqdır. Belə bir şeyin bir işdə tapılması mümkündür. Bəzən bir iş və az gəliri olan insanlararast gəlinir ki, dünyaya daha çox bağlı olurlar. Bir halda ...
  • Динин мүхтәлиф сәтһ вә мәрһәләләри һансылардыр?
    11117 Quran 2009/06/15
    Динин әсас мәрһәләләри бунлардан ибарәтдир:а) Өз-өзүнәоландин: Илаһибиргүввәвәирадәиләинсанын
  • Tələsmənin aradan qaldırılması üçün nə etmək lazımdır?
    5922 Nəzəri əxlaq 2012/04/17
    Tələsmə (təlskənlik), dini təlimlərdə qadağan olunmuş işlərdəndir. Onun mənası isə işləri yerinə yetirməkdə tez addım atmaqdır. "Tələsmənin", "sürət" və "yerində addım atmaqla" fərqi vardır. Sürətin mənası budur ki, insan, lazım olan şərait və hazırlıq işlərindən sonra fürsəti əldən verməyə və işi yerinə yetirmək üçün qədəm götürə (addım ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163341 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    156455 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118191 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110588 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    101439 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91873 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53710 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46773 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44229 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43544 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...