Ətraflı axtarış
Baxanların
6343
İnternetə qoyma tarixi: 2010/02/06
Sualın xülasəsi
Әҝәр вилајәти-фәгиһ бәһсиндә тәјин етмәк нәзәријјәсини гәбул етсәк онда ҹәмијјәтин ролу нәдән ибарәтдир?
Sual
Әҝәр вилајәти-фәгиһ бәһсиндә тәјин етмәк нәзәријјәсини гәбул етсәк онда ҹәмијјәтин ролу нәдән ибарәтдир?
Qısa cavab

Вилајәт-фәгиһ бәһсиндә тәјин етмәк мәсәләсини гәбул етмәјимизлә јанашы, әҝәр истәсәк ислам ҹәмијјәтиндә һеч бир заман вә мәкана мәхсус олмајан һәр һансы гануну гәрар верәк ҹәмијјәтин сечим ихтијарыны гәбул етмәкдән башга јолумуз јохдур.

Мүәјјән олунмуш шәраитә малик олан фәгиһи танымагдан өтрү ики јол вар:

  1. Бирбаша сечмәк

  2. Васитә илә сечмәк.

Васитә илә сечмәјин бирбаша сечмәкдән үстүнлүјү вар.

Һәр һалда, вилајәти-фәгиһин мәсум Имам (әлејһиссалам) вә шәриәт тәрәфиндән тәјин олунма нәзәријјәсини гәбул етсәк вә бу мәнсәбин јалыз шәриәт тәрәфиндән тәјин олунмасы илә јанашы рәһбәрин сечилмәсиндә ҹәмијјәтин дә ролу мүһүмдүр. Ҹәмијјәтин ролу тәкҹә, ислам һөкумәтинин һакимијјәтә ҝәлмәси вә рәһбәрлијин һәдәфләринин иҹрасында хүласәләшмир. Бундан әлавә, үмуми шәраитә малик вилајәти-фәгиһин бирбаша вә ја васитә илә сечилмәсиндә ҹәмијјәтин ролу мүһүмдүр. Һәмчинин, она вәзифәсини иҹра етмәкдән өтрү бүтүн шәраити јарадан мәһз ҹәмијјәтдир.

Ətreaflı cavab

Беләликлә, вилајәти-фәгиһин мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрәфиндән тәјин олунма гануну илә рәһбәрлијә чатмасы мәсәләси, рәвајәт вә дәлилләрин заһиринә ујғун олараг, ајәтуллаһ Хомејни һәзрәтләринин бујурдуғу кими исбат ва сүбут ҹәһәтдән гәбулунда һеч бир шәкк-шүбһә јохдур. Бунунла белә, әҝәр истәсәк ислам ҹәмијјәтиндә һеч бир заман вә мәкана мәхсус олмајан һәр һансы гануну гәрар верәк, ҹәмијјәтин сечим ихтијарыны гәбул етмәкдән башга јолумуз јохдур.[1]

Мәсәләнин изаһы беләдир: доғрудур ки рәвајәт вә дәлилләрин заһири ҝөстәрир ки, бүтүн шәраитә малик олан адил фәгиһләрин вилајәти-фәгиһ мәнсәбинә тәјин олунмасы мәсәләсиндә чәтинлик јохдур. Фәрди мөвзуларда һәр кәс мүәјјән олунмуш шәраитә малик адил фәгиһә мүраҹиәт едә биләр вә рәһбәрлик (шәриәт) мәсәләләриндә ондан көмәк истәјә биләр.[2] Лакин, әҝәр истәсәк ки, бу мәсәләјә иҹтимаи вәзифә вә ја ҹәмијјәтә рәһбәрлик ҹәһәтдән бахаг, “тәјин олунмаг нәзәријјәсинин” сәһиһлијини тәсдиг етмәклә јанашы мүәјјән бир ганун гәбул етмәк лазымдыр. Бу вахт “сечмәк ганунуну” ирәли сүрмәкдән башга јолумуз јохдур. Әлбәттә, бу анда сечмәклик јалныз, “шәраитә малик олан фәгиһин” алимләр тәрәфиндән сечилмәси нәзәрдә тутулур. Лакин, фәгиһин рәһбәр кими тәјин олунмасы јалныз, мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрәфиндәндир. Јәни, мүсәлманлар фәгиһләрә вилајәт мәгамыны јох, онларын арасындан рәһбәрлијә сәлаһијјәти оланы сечиб иш башына ҝәтирирләр.

Мүәјјән олунмуш шәраитә малик олан фәгиһи танымагдан өтрү ики јол вар:

1.Бирбаша сечмәк: Бу гајдаја әсасән, өзләрини бу мәнсәбә лајиг билән фәгиһ, јахуд әтрафдакылары ону рәһбәрлијә сәлаһијјәтли биләндән сонра фәгиһ, әввәлҹә бу мәгама ҝәлмәкдән өтрү гејдијјјатдан кечир. Сонра бир дәстә мүтәхәссис шәриәт алимләри онларын бу мәгама сәлаһијјәтли олмасыны тәсдиг едирләр. Бу заман ҹәмијјәт онларын арасындан бирини сечир.

2. Васитә илә сечмәк.  Бу гајдада ҹәмијјәт, рәһбәрлијә сәлаһијјәти вә шәраити олан рәһбәри онларын әвәзиндән сечмәкдән өтрү әввәлҹә, бир дәстә мүтәхәссис алими сечир сонра онлар ҹәмијјәтин әвәзиндән үмуми шәраити олан вилајәти-фәгиһи сечирләр.

Диггәт олунса ҝөрүнәр ки, һәр ики гајдада вилајәти-фәгиһин шәраитини дәгиг танымагдан өтрү мүтәхәссләрин сөзү мүһүмдүр. “Фәгиһлик” елә бир мәгамдыр ки, онун һансы шәхсдә  олдуғуну јалныз, бу саһәдәки мүтәхәссләр тәјин едә биләрләр. Нүмунә үчүн, әҝәр бир һәкими јахшы танымаг истәјириксә мүтүхәссис һәким мәсләһәтинә еһтијаҹымыз вар.

Бу ики јолда фәрг бундан ибарәтдир ки   биринҹи јолда вилајәти-фәгиһин тимсалыны ҹәмијјәтдә мүтәхәссис вә хубрәган тәсдиг едирләр. Сөз јох ки, бу мәгамда ән аз шәраитә малик олмаг рәһбәрлијә намизәд олмаг үчүн кифајәт едир. Һалбуки, икинҹи гајдада онлар, бу мәгама сәлаһијјәтләри оланларын ичиндән ән чох үстүнлүјү оланы сечмәлидирләр. Она ҝөрә дә икинҹи јол биринҹидән үстүн вә сечимлидир. Јәни, ҹәмијјәт тәрәфиндән әввәлҹә мүтәхәссис бир дәстә сечилир, сонра бу мүтәхәссисләр вилајәти-фәгиһ мәгамына сәлаһијјәтләри олан онларҹа фәгиһин ичиндән бирини рәһбәрлијә сечирләр. Һәмин мәсәлә Иран Ислам Ҹумһуријјәтинин әсас ганунунда да нәзәрдә тутулмушдур. Белә ки, тәјин олмаг нәзәријјәсини гәбул етмәклә јанашы, вилајәти-фәгиһ бир дәстә мүтәхәссис алимләрин мәшвәрәт вә сечими илә дә сечилир. Бу да о демәкдир ки, васитә илә сечим даһа үсүтүнлүк тәшкил едир.

Беләликлә, истәр бирбаша сечими гәбул едәк, истәрсә дә васитә илә сечими,  һәр һалда, вилајәти-фәгиһин мәсум Имам (әлејһиссалам) вә шәриәт тәрәфиндән тәјин олунма нәзәријјәсини гәбул етсәк вә бу мәнсәбин јалыз шәриәт тәрәфәндән тәјин олунмасы илә јанашы рәһбәрин сечилмәсиндә ҹәмијјәтин дә ролу мүһүмдүр. Ҹәмијјәтин ролу тәкҹә, ислам һөкумәтинин һакимијјәтә ҝәлмәси вә рәһбәрлијин һәдәфләринин иҹрасында хүласәләшмир.[3] Бундан әлавә, үмуми шәраитә малик вилајәти-фәгиһин бирбаша вә ја васитә илә сечилмәсиндә ҹәмијјәтин ролу мүһүмдүр. Һәмчинин, она вәзифәсини иҹра етмәкдән өтрү бүтүн шәраити јарадан мәһз ҹәмијјәтдир.

 

Даһа чох мәлумат үчүн бах:

Мәһди Һадәви Теһрани, вилајәт вә дәјанәт, муәссисеји фәрһәнҝи ханеји хирәд, Гум, икинҹи чап, 1380ҹи шәмси или.



[1][1] Бу сәбәбәдән иран исләм ҹумһуријјәтиндә сечиҹи алимләр (хубрәган) нүмајәндәләри вилајәти-фәгиһ һаггында “әсл тәјин олунмаг” ганунуну тәсдиг етмәклә јанашы, ҹәмијјәтин бу мәсәләдә сечим һаггынын олмасыны да гәбул едибләр.

[2] Неҹә ки әввәлдән бу ҝүнә гәдәр һәр бир мүсәлман шәри мәсәләләрдә мүҹтеһидә мүраҹиәт едир.

[3] Бәзиләри бу мәсәләдә “Томаз Һабезин вәзифә нәзәријјәси” кими сијаси мәктәбләри мејар гәрар вермәклә вилајти-фәгиһ мәсәләсиндә мәсум Имам (әлејһиссалам) тәрәфиндән тәјин олнума назәријјәсини зәифләтсинләр вә ҹәмијјәтин ролуну бу мәсәләдә даһа долғун вә үсүтүн кими ҹилвәләндирсинләр. Бу исә ислам руһијјәси вә вилајәт-фәгиһ принсипләри илә чох да ујғун дејил.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Yuxu ilə huşdan geymə vəziyyətində ruhun fəaliyyətlərinin fərqi nədir?
    10127 İslam fəlsəfəsi 2011/11/24
    Ruhun ayıqlıqda bədənlə əlaqəsi və idarəsi onun yuxudakı əlaqə və idarəsi ilə tamamilə fərqlidir. Buna görə də islam təlimlərində yuxu bir növ “ölümün qardaşı” hesab olunmuşdur.Təcrübi elmlərin yuxu zamanı ruhun bədənlə əlaqəsinin necəliyi barədə agahlığı olmasa da, yuxu zamanı baş verən fiziki dəyişikliklərə ...
  • Əhli- beytin hədəf və rolu nədir?
    8391 Qədim kəlam 2011/06/28
    Peyğəmbər (s)- in Əhli- brytinin fəziləti (ki, həmin beş ali- əbadır, yəni həzrət Məhəmməd (s), Əli, Fatimə, Həsən və Hüseyn (ə) ) Şiə və sünnidən olan çoxlu rəvayətlərdə nəql olunmuşdur. Peyğəmbər (s)- in bu şəxslərin məqam və mövqeyinə təkid etməsinin səbəbi, qohumluq əlaqələrinə görə olmamışdır. Əksinə onların fikir, düşüncə, əməl, ...
  • Sehrə baxmaq və onun barəsində kitab oxumaq haramdırmı?
    8390 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/05
    İslamda sehr əməli, öyrənməsi, öyrətməsi və onu yerinə yetirməyə görə pul almaq qadağan və haramdır. Amma əgər onu başqasının sehrini batil rtmək üçün öyrənsə haram deyil. Deməli sehrbazların işinə baxmaq və onların etdiklərinə filmdə tamaşa etmək və sehr və cadigərlik barəsində kitab və jurnal oxumaq, əgər öyrənmək üçün olmasa, iradı ...
  • Мөҹүзәни неҹә тәриф вә исбат етмәк олар?
    7991 Quran elmləri 2010/07/18
       Мөҹүзә гејри ади бир әмәл олуб, мүбаризә илә јанашыдыр вә диҝәр тәрәфдән, мөҹүзә ҝөстәрән тәрәфидән иддиа да олмалыдыр. Гејри-ади иш тәбиәт ганунуна мүвафиг олмадан баш верир.   Мөҹүзәнин гејри-ади бир әмәл олмасы сәбәбијјәт ганунунун ...
  • Dünya sevgisindən yaxa qurtarmağın yolu nədir?
    5973 Əməli əxlaq 2011/11/06
    Dünya "ədna", "dənaə" və "dənaət" maddəsindən alınıb ən alçaq, ən puç (axirət aləmi ilə müqayisədə) və ya "dunuv" maddəsindən olub ən yaxın (axirətlə müqayisədə) mənasındadır.Quran və hədislərin bəyanı ilə desək dünya iki qisimdir: məzəmmət edilən və mədh edilən dünya. Məsumların (ə) kəlamlarında dünyadan söz gedəndə, onun hiyləsindən söhbət açılanda ...
  • Heyz məsələsində Qüreyş nəslindən olan qadınların hökmləri ilə digər qadınların hökmləri nə üçün fərqlidir?
    6416 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2011/06/18
    Бу суалын изаһлы ҹавабы јохдур. ...
  • Ümumiyyətlə mələklər İmamların nurundan yaranıblar və aya onların vəzifəsi İmam Hüseynə ağlamaqdır?
    6951 Qədim kəlam 2011/12/25
    1.             Mələklərin nurdan xəlq olması hədislərdə nəql olunub və şiə və əhli sünnə mənbələrində şəkk olunmayan bir hökmdür. Bəzi şiə rəvayətlərində mövcudatın məxsusən mələklərin Peyğəmbərin (s), İmamların (ə) nuru və başqa nurlardan xəlq olunmasına işarə olunubdur. Həmçinin əhli sünnə mənbələri arasında rəvayətlər vardır ki, birinci xəlifənin və... Peyğəmbərin ...
  • İslam dininin sülh və barışıq və ya döyüş və narahatlıq dini olmasını açıqlayın.
    12718 Təzə kəlam 2011/06/21
    İslam dini barışıq, sülh və əmin- amanlıq dini olmasını təsdiq edərək buyurur: "Ey iman gətirənlər! Hamınız sülhə və barışığa tərəf gəlin. Şeytanın addımlarından uzaq olun. Oizin açıq aşkar düşməninizdir".Amma bunu da diqqət yetirmək lazımdır ki, bəziləri şeytanın yolunu gedərək özü zülm etməklə bərabər başqalarını da bu yola ...
  • Nə üçün qədr gecəsində bədənə zəfəran sürtmək qadağan edilmişdir?
    8052 Əməli əxlaq 2011/04/16
    1). Zəfəranın üç əsas xüsusiyyəti vardır: Yemək ədviyası, dərman və gözəllik kimi istifadə olunması. 2). Zəfəranı bədənə sürtmək haram deyildir. Amma bu hədisə əsasən qədr gecəsi bədənə çox zəfəran sürtmək mələklərin ona salam verməməsinə səbəb olur. bunun əsas səbəbi bu ola bilər ki, bədənə çox zəfəran sürtmək, onun iyinin ...
  • шиә етигадында виләјәти-фәгиһин һансы мәгамы вар?
    5761 Təzə kəlam 2009/11/10
    Шиә әгидәсинә ҝөрә гејбәт әсриндә вилајәти-фәгиһ мәсум Имамларын (ә) вилајәтинин давамыдыр. Онларын вилајәти, мәсум Имамларын (ә) вилајәтинин Пејғәмбәрин (с) вилајәтинин давамы олдуғу кимидир. ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163372 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    156557 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118210 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110675 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    101683 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91901 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53726 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46894 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44265 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43595 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...