Ətraflı axtarış
Baxanların
15059
İnternetə qoyma tarixi: 2011/06/14
Sualın xülasəsi
Kim və necə teyyul ərz edə bilər?
Sual
Hansı kəslər və hansı yollarla teyyul ərz edirlər?
Qısa cavab

"Teyyul- ərz" termini "bir anda dünyanın hər yerinə getmək" mənasındadır. O, adi insanların qüdrətindən xaric olan bir əməldir. İnsan bu məqama yetişmək üçün gərək təbiətin bəzi silsiləvi qanunlarını keçsin və onu öz qüdrətinin müstəmləkəsi etsin. Bunun ümdə şərti insanın nəfsin mərifətini əldə etməsidir. Yəni insan şəri və düzgün yollarla İlahi sifətlərin təcəllası olmalıdır. Bu məqama yetişməyin ümdə yolu nəfsin saflaşdırılması və onu hər növ çirkinlikdən qorumaqdır.

"Qərb nəvafil" hədisinə əsasən insan elə bir məqama yetişə bilər ki, "İlahinin gözü, qulağı və dili" ola bilər. Yəni onun bütün işlərində İlahi təcəllanın zühurunu görmək olar. Əlbəttə suluk yolunda Əhli- beytin (ə) göstərişlərindən və bu yolu getmiş ustadın əmirlərindən xaric olmaq olmaz. Şair bu barədə deyir. (məzmun).

Bu mərhələni ustadsız getməkdən çəkin. Çünki bu yolda qaranlıqlar və xətərlər var.

Ətreaflı cavab

Teyyul- ərz mövzusunu və hətta onun anlamını bu bir neçə vərəqdə olduğu kimi tanıtdırmaq mümkün deyil. Amma bir neçə mətləbi bu barədə aşağıda qeyd etməyi lazım bilirik:

1). "Teyyul- ərz" anlamı adi insanın qüvvəsindən xaricdən bir xariqül- adə bir əməldir.[1] Bu anlam irfan terminində "bir anda hər yerdə olmaq" mənasını verir.[2] Bu əməlin sahibi təbii qüdrətlər silsiləsini keçməli və təbii qüdrətləri öz müstəmləkəsi etməlidir.[3]

2). Təbii qüdrətlərin hasilindən əsas məqsəd bütün kainatın maddi qüvvələrini ələ gətirmək deməkdir. Bu anlamı ələ gətirmək üçün ilkin surətdə nəfsi tanımaq və onu bütün çirkinlikdən saflaşdırmaq lazımdır. Yəni elə bir elmi dərkə yiyələnə ki, bunları bilə bilsin: Onun nəfsi Allahdan savayı heç bir şeyə diqqət yetirmir və maddiyyatın onun üçün heç bir əhəmiyyəti yoxdur. O tamam vücudu ilə yalnız və yalnız Allahı düşünür. Əgər belə bir şeyi düşünürsə o düşüncə Allahın razılığı və ya onun iznilə olmalıdır. Belə ki, onun batini və zahiri Allah üçün yaşamalı və dərk etməlidir.

İkincisi: İnsanın nəfsinin özü- özlüyündə dəyərsiz olmasına baxmayaraq, İlahi sifətlərin onda təcəlla etmə istedadına malikdir. Amma Allahın iradəsi və izni bu anlamda əsas şərtlərin biridir. Əgər belə izn və iradə baş verərsə insan İlahi şifətlərin təcəllasını özündə əks etdirə bilər.

3). İnsanda olan "İlahi sifətlərin təcəlla məqamının istedadının fəaliyyətə düşməsi üçün ümdə şərt nəfsin saflaşdırılması və onu hər bir daxili və zahiri çirkinlikdən qorumaqdır. Yəni batil xəyallar, düşüncələr və pis əməllər buna maneədir. Amma əksinə nəfsin saflaşdırılması, gözəl xəyal və düşüncələr bu məsələnin ilkin qədəmləridir. Belə ki, insan gərək öz qəlbini və ruhunu İlahi sifətlərlə gözəlləşdirməli, həmçinin bütün daxili və zahiri vücudunu onun üçün hazırlamalıdır. Əgər insan bütün əməllərini İlahi gözəlliklərə uyğun yerinə yetirsə müqəddəs ruha yetişəcəkdir. Yəni Allaha yaxınlaşacaqdır. Bu yaxınlıqla Allahın "İsmi əzəmi"[4] əldə edəcəkdir və təkvini vilayətə əl qoyacaqdır. Əgər bu mərhələlər qeyd etdiyimiz kimi həqiqətə çevrilərsə insan bütün maddi kainatın qüvvəsini öz müstəmləkəsi edəcək və bütün təbii ünsürlərdən üstün olacaqdır. Belə ki, təbiət aləmi onun qarşısında təslim olacaqdır. Teyyul- ərz anlamı onun müqəddəs ruhunu və nəfsini qüdrətindən doğan amillərdən birinə çevriləcəkdir.[5]

4). İnsanın çirkin əməllərdən nəfsini saflaşdırması və gözəl əməllərə qədəm qoyması İlahinin insanlar üçün vacib etdiyi şərii əhkamdan başlayır. Belə ki, Peyğəmbərin və İmamların bizə əmr etdiyi əməlləri tərk etməmək şərti ilə biz bu nailiyyəti qazana bilərik. Bu da müqəddəs İslam dininin göstərişlərindən savayı bir şey deyildir. İslam dini Allah tərəfindən və Peyğəmbərin (s) vasitəsi ilə insanların səadəti üçün bəşəriyyətə hədiyyə olunmuşdur.

5). İlahi şəriət qanunları ümimi insanlar üçün olmasına baxmayaraq əsas yol ondan başlayır. Çünki onun zahiri təsirindən savayı batini təsirləri də vardır. Belə ki, öncüllərin hamısı bu yolu dəf edərək müəyyən məqam əldə etmişlər. həmçinin İlahi şəriət qanunlarının bu yolda təsirli olmasını Peyğəmbərimiz dəfələrlə

Təkid etmişdir. Bu barədə Peyğəmbərlərimizin buyurduqlarından aşağıda qısa olaraq qeyd edib mövzunu tamamlayırıq.

Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: "Allah- Taala buyurdu: Bəndə həm ona vacib etdiklərimi əməl etməklə mənə öz dostluğunu izhar edir. O, (insan) ona vacib buyurduqlarımı yerinə yetirməklə mənim məhəbbətimi qazanır. Mən belə olan halda onu çox istəyirəm. Elə ki, onu sevdim, onun eşidən qulağı oluram, o mənimlə eşitdikdə onun görən gözü oluram, o mənimlə gördükdə onun danışan dili oluram, o mənimlə danışdıqda onun mən onun əli oluram. Onunla vurduqda onun gəzən ayağı oluram. Elə ki, yol gedir mənim dərgahıma dua edir və mən də onu qəbul edirəm. Məsələn hər nə istəsə ona verirəm."[6]

6). Teyyul- ərz etmək və bu yolda müvəffəq olmaq Əhli- beytsiz (ə) mümkün deyil. Çünki onlar (ə) İlahi feyzin insana yetişməsində vasitədirlər. Onlar əsil ariflər silsiləsidirlər.

Necə ki, Came kəbirə duasında oxuyuruq: Allah Taala sizə aləmlərin qapısını açdı və sizdə sonuncu kitabı, (Quranı) bağladı.[7]

7). Bu yolun xətəri və çətinliyi çox olduğundan bu yolun yolçusu gərək hər hansı bir təcrübəli arifin nəzarətində olmalıdır. Arif ona Peyğəmbərin (s) və İmamların (ə) göstərişi ilə bu yolda köməkçi olmalıdır.[8] Şair deyir: (Məzmun).

Bu yolu tək getməkdən çəkin.

Bu yolda zülmətlər və xətərlər vardır.

Qocasız getmə (arifsiz) bu yolu.

Sanma ki, zəmanənin isgəndərisən.



[1] - Hüseyni Tehrani, Seyyid Məhəmməd Hüseyn, Mehritaban, səh 182- 183.

[2] - Rah Rövşən, cild 1, səh 32, (Məhəccətül- bəyzanın tərcüməsi).

[3] - Mehr Taban, 182- 183, Əlavə məlumat üçün göstərici: Teyyul- ərzin həqiqətinə müraciət et.

[4] - İsmi- əzəm Allahın sirli adlarına deyirlər ki, onu hər kəs bilmir. (Mütərcim).

[5] - İbrahimiyan, Seyyid Yusif, Ərməğani asan, Həsənzadə Amilinin ürfü irfan kitabının şərhi. Səh 526- 534

[6] - Məhasini bərqi, cild 1, səh 291, Üsuli Kafi, cild 2, səh 352.

[7] - Məfatihul- cinan, Camiə kəbirə duası.

«بکم فتح الله و بکم یختم»

[8] - Qeysərinin müqəddiməsinin şərhi, səh 594- 595.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Şirkətlərin və idarələrin personelinə (işçilərinə) girov adıyla ödənilən məbləğə xüms gəlir?
    5095 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/10/30
    İmam Xumeyni və Məqami müəzzəm Rəhbərin fətvasına uyğun olaraq o pul ki, idarələr şirkətlər və fabriklərdən fəhlə işçi və personelinə girov adıyla verilir o puldan hər nə qədər xüms ilindən artıq qalarsa onun xümsu ödənilməlidir.[1]
  • Qissə bəyan etməkdə Quranın hədəfi nədir?
    6198 Quran elmləri 2012/07/22
    Əhvalatların bəyanında aşağıdakı halları Quranın hədəfləri hesab etmək olar: 1. Təfəkkür, 2. İbrət almaq, 3. Qissələrin inhirafa düşməsinin, əsl məqsəddən azmasının qarşısını almaq, 4. İxtilafları aradan qaldırmaq, 5. Yaxşı və pis işlər görmək müqabilində camaatı ilahi sünnətlərdən agah etmək. ...
  • Quranın müqəttiə hərflərinin mənası nədir?
    14251 Quran elmləri 2011/11/17
    Müqəttiə hərfləri o hərflərdir ki, bəzi surələrin əvvəlində gəlir və müstəqil mənaları yoxdur. Bu hərflərin təfsirində müxtəlif nəzərlər və rəylər deyilibdir ki, ən doğru nəzər budur ki, bu hərflər rəmzdirlər Peyğəmbər və övliyalar ondan xəbərdardırlar. «صراط علی حق نمسکه» Cümləsi bəzi mühəqqiqlərin sözüdür və rəvayətlərdə kökü yoxdur. ...
  • Su borularından gələn su şlanqın, su borusunun, yaxud krantın və ya duşun xarici tərəfində olan nəcisə toxunmaqla nəcis (murdar) olurmu?
    5026 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/09/12
    Krantdan, şlanqdan və ya borudan axan su əgər kürrə birləşmiş olsa, cari (axar) su hökmündədir və nəcis şeyə toxunduqda nəcis (murdar) olmur.Misal üçün, əgər krantın ağzı nəcis olsa və su ondan axanda nəcisə toxunsa, onu (su axmağa davam edən müddətdə) təmizləyib aradan apardıqdan ...
  • Təvəllüs bayramı keçirmək haramdırmı?
    5997 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/15
    Təvəllüd bayramı İslami sünnətlərdən deyil. Və İslami təlimatlarda sifariş olunmayıb ki, insan öz doğum gününü bayram etsin. Biz bu təzə sünnnəti məhkum etmək istəmirik, baxmayaraq ki, əcnəbilərin kor- koranə daxil olan (adət) sünnətlərini bəyənmirik; çünki etqadımız var ki, sünnətlərin gərək xalqın zehnində dərin kökləri olsun. Amma belədir (adət) ...
  • İslamın elmi mirasında “islami tibb” adlı müstəqil bir elm vardırmı? Yeni tibb elmi ilə rəvayətlərdə (təbabətə dair) mövcud olan tövsiyələr arasında ziddiyyət yaranan zaman çıxış yolu nədir?
    8614 Qədim kəlam 2012/06/23
    Allah-taala peyğəmbərlərin göndərilməsinin əsas hədəfini insanların mənəvi və ruhi saflaşdırılması, onlara din və hikmətin öyrədilməsi kimi bəyan edir. İslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alih) özünün besətdən olan hədəfini “bəşər cəmiyyətlərində gözəl əxlaqların təkmilləşdirməsi” kimi elan edir. Hal-hazırda bəşər elmlərinin, o cümlədən təbabət, sənaye və s. sayı-hesabı yoxdur. ...
  • İmam Əli (əleyhis-salam) sübh namazında zərbətlənən zaman İmam Həsənlə Hüseyn orada idilərmi?
    8891 تاريخ بزرگان 2012/03/14
    Əli (əleyhis-salam) zərbətləndiyi zaman Həsənlə Hüseyn (əleyhiməs-salam)-ın onun yanında olması ilə əlaqədar çoxlu rəvayət gəlmişdir. Buna görə də bu bəhsdə bir neçə ehtimal verilir: 1. İmam Əli (əleyhis-salam)-a məsciddən kənarda zərbə vurulmuşdur. Bu ehtimala əsasən demək olar ki, həmin anda Həsənlə Hüseynin Əli (əleyhis-salam)-ın yanında ...
  • Фәна вә фәна мәгамыны изаһ един!
    6352 Nəzəri irfan 2010/04/24
    Фәна, лүғәтдә мәһв олмаг вә јохлугдур. Бу сөзүн зидди исә бәга вә галмагдыр. Мәсәлән, Аллаһ һаггында бәга вә галмаг, диҝәр мөвҹудатлар һаггында исә фәна вә арадан ҝетмәклик ифадәләрини ишләтмәк дүзҝүндүр. Үмуми мәнасы исә инсанын өзүнү ҝөрмәмәси вә тапмамасы демәкдир. Әлбәттә, о мәнада јох ки, инсан тамамилә ...
  • Rükunun müstəhəb və məkruhlarının adlarını çəkin?
    4727 Ruku 2015/04/16
    A: Namaz qılan şəxsə rüku halında aşağıdakı əməllər müstəbdir: Rükuya əyilən halda “Allahu Əkbər” demək. Rüku halında dizlərini arxaya aparsın və önə gətirməsin. Öz arxasını düz saxlasın. Elə şəkildə olsun ki, əgər bir damla su tökülərsə, öz yerində qalsın. (axmasın)
  • Hansı şərtlər daxilində dua mütləq qəbul olunur?
    25295 Əməli əxlaq 2011/03/06
    “Dua” kəlməsi çağırmaq, hacət istəmək, kömək diləmək mənasınadır və bəzən ümumi şəkildə “çağırmaq” nəzərdə tutulur. Termində isə, dua Allah-taaladan hacət istəmək mənasınadır. Quranda “dua” və bu kökdən alınan kəlmələr təqribən 13 mənada işlədilmişdir.Dua bir növ ibadət olduğundan, sair ibadətlər ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163050 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155514 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117951 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110023 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    99619 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91562 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53503 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    45842 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43941 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43143 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...