Bəşəriyyət cəmiyyətinə hakim olan fikiri məktəblər məzhəblər və dinlər, insanın ehtiyaclarını təmin etmək üçün və onun səadətinə zəmanət vermək üçün göstərişlər verirlər və nüsxələr hazırlayırlar.

Maddi məktəblər və cərəyanlar tamamiylə mənəvi ehtiyacları nəzərə almırlar və əsasən onlara etiqadları yoxdur və bəşərin səadətini maddi ləzzətlərdən hər nə qədər çox bəhrələnməkdə bilirlər. Onun qarşısında digər məzhəblərdən və cərəyanlardan bəzisi əsas işi insanın canın və ruhun qüvvətlənməsinə və bəslənməsinə qərar verdilər, nə təkcə maddi ehtiyacların təmin olunmasına diqqətləri yoxdur bəlkə bəşərin səadətini maddi ləzzətlərdən uzaqlaşdırıb çəkinməkdə bilirlər və insanı həmişə dünyanı tərk etməyə çağırır və maddiyata bağlanmamağa dəvət edirlər. Əlbəttə bəşərin səadət məfhumundan bu cür nəticə almaq bu məktəbin dünya görüşünə dünyanı və insanı necə təfsir etməsinə bağlıdır.

Bu barədə demək olar ki, həddindən artıq maddiyyata diqqət etmək və qeydsiz şərtsiz cürbə- cür ləzzətlərdən istifadə etmək, bu günkü maddi dünyada məxsusən qərb cəmiyyətində şəhvəti və hissləri təmin etmək üçün heç bir məhdudiyyətə qail olmamaq ki, adiləşibdir, indiyə qədər məzhəb adıyla maddi ləzzətlərdən istifadə etməkdə məhdudiyyətlərin qarşısında tünd rəftar olubdur. İslam mənəvi məsələlərəı diqqət etməyi dünyadan və İlahi nemətlərdən istifadə etməkdən ayrı bilmir: Bu cəhətdən dini təlimatlarda rahiblik və Allahın nemətlərindən istifadə etməmək qadağan olubdur, İmam Sadiq (ə) buyurur: "Allah Taala Muhəmmədə (s) Nuhun, İbrahimin, Musanın və İsanın şəriətlərini bağışladı... asan tutan fitri din ki, nə rahiblikdir və nə səyahət (sufilər kimi səhralara düşmək), bəlkə bu dində pakları halal etdi və çirkinlikləri haram və xalqın çiyinlərinə də olan zəncirləri götürdü.[1]

Əziz Peyğəmbər (s) və din rəhbərləri, rahiblikdən uzaq olmağı öz ümmətinə xəbərdarlıq ediblər o cümlədən:

Əmirəl- mömininin dostlarından biri o həzrətin huzuruna yetişdi və qardaşından ki, dünyadan təcrid olanlardan olmuşdu və Allahın nemətlərindən ət, münasib geyim, evlilik kimi məsələlərdən istifadə etmirdi- şikayət etdi: İmam buyurdu onu çağırın. Asim gələn vaxt həzrət əsəbi və narahat üzlə ona baxıb buyurdu: Vay olsun sənə ey Asim elə fikirləşirsən ki, Allah ləzzətləri və nemətləri sənə mübah edib, amma istəmir ki, sən onlardan bəhrələnəsən? Sən Allahın nəzərində bundan kiçiksən ki, (özündən belə rəy verəsən) yoldaşıva və övladıva rəhmin gəlmir? Fikirləşirsən ki, o Allah ki, pak şeyləri sənə haram edib, xoşu gəlmir ki, onlardan bəhrələnəsən"?[2]

Əlbəttə o məsələ ki, ondan xəbərsiz qalmaq olmaz budur ki, dünyanın pislənməsindən məqsəd ona bağlanmaqdır, bir cürə ki, insana yaranmışlara və Allaha qarşı vəzifələrini unutdura və səbəb ola ki, insan qürurlansın, axirəti unudsun, başqalarına qarşı fəxr etsin, israf etsin, na şükürlük etsin və... qeyri halda əgər dünyanı axirət aləmi və qurbi İlahiyə yetişmək üçün bir körpü bilsək pislənməyib və bu barədə din rəhbərlərindən bir çox rəvayətlər yetişibdir.

Nümunə olaraq mövzuyla əlaqədar iki rəvayətə işarə edirik:

1.             Əmirəl- möminin (ə) hüzurunda bir nəfər dünyanı pisləyirdi, həzrət onu danlayıb buyurdu: Dünya doğru danışanlar üçün doğruluq aləmi, dünya insanlar üçün sağlamlıq evi, azuqə yığanlar üçün ehtiyacsızlıq evi, nəsihət örgənənlər üçün nəsihət evidir. Dünya Allah dostlarının səcdəgahı, Allah mələklərinin müsəllası, vəhyin nazil olduğu yer və Allah dostlarının ticarət yeridir ki, orada Allahın rəhmətini ələ gətirib və behişti xeyr edərlər.[3]

2.             İbni Əbu Yəfur deyir: İmam Sadiq (ə)- a ərz etdim biz dünyanı sevirik mənə buyurdular dünyadan məqsədin nədir? Dedim: İstəyirəm evlənəm, Həccə gedəm ailəmə kömək edəm, qardaşlarıma bəxşiş edəm və sədəqə verəm, İmam buyurdu: Bunlar dünya məsələlərindən deyillər, bu cür əməllər axirətlə əlaqəlidirlər.

Əlaqədar göstəricilər:

Dünyada və axirətdə rifah və asayiş, 2902 (sayt: 3112)

Dünya ya axirət üçün çalışmaq, 1821 (sayt: 2130)