Ətraflı axtarış
Baxanların
13145
İnternetə qoyma tarixi: 2007/06/30
Sualın xülasəsi
Şəriyət baxımından bank xidmətlərindən və ya borc verən bank müəssisələrindən borc almağın hökmü nədir?
Sual
Banklar tərəfindən əhalinin ixtiyarında qoyulan kreditlər və ya borcların şəriyət cəhətdən hökmü nədir?
Qısa cavab

Bank xidmətlərində və borc verən müəssisələrindən alınmış borc əgər sələm kimi (faizlə) qiymətləndirilməsə və banklarda verilən şərtlərin əsasında xərclənərlsə heç bir iradı yoxdur. Aşağıda banklardan borc alarkən bir neçə zəruri məsələnin diqqətdə olmasını nəzərə çatdırırıq:

1.Bank kreditinin götürülməsi əvvəlcən orda borc (kredit) dərftərçəsinin açılması ilə şərtlənmiş olmasın. Ayətullah üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

" Əgər bankın borc dəftərçəsindən istifadə etmək bu şəraitlə olsa ki, bir müddətdən sonra bankda borc dəftərçəsi olan fərd bankdan kredit götürə bilər yaxud, bank kredit xidmətlərinə görə belə bir şərt qoysa ki, kredit götürmək istəyən fərd əvvəlcə, bankda bir miqdar pul saxlamalı (kredit dəftərçəsi ünvanı ilə) daha sonra bank ona borc verər – bu şərtlərin hamısı haram və riba (sələm) hökmündədir. Amma, əsl pul və borc hər iki tərəf üçün düzgündür."[1]

Əlbəttə, bankda üzv olmaq yaxud, bank olan məhəllədə yaşamaq, həmçinin, bankın kredit götürməkdən ötrü qoyduğu bəzi məhdudiyyətlərin heç bir iradı yoxdur. Həmçinin, bankda fərdlərə borc verməyin bəzi şərtlərlə məhdudiyyəti  o cümlədən, kredit verməyin bankda əvvəlcədən kiminsə üzv olması və kredit dəftərçəsinin sırf üzviyyət ünvanı ilə şərtlənməsi, bankdan borcları verilməsinə şəriyət cəhətdən heç bir mane sayılmır.  Amma, bankın kredit şərti  bu ünvanla olsa ki,  kredit götürmək istəyən fərd əvvəlcə, bankda bir miqdar pul saxlamalı (kredit dəftərçəsi ünvanı ilə) daha sonra bank ona borc verər – bu şərt haram və riba (sələm) hökmündədir.[2]

2.Banklardan və ya kredit verilən müəssisələrdən borc verdikdə və ya borc aldıqda borc müqabilində sud və ya faiz nəzərdə tutulmamalıdır. Banka borc verməyin hökmü, bankdan borc almağın hökmü kimidir. Kreditin verilməsində sud və ya faiz şərt olunarsa haramdır. Bu məsələdə, pul sahibinin banka qoyduğu pulun istifadəsiz və sabit qalmasını qəbul etməli və ya müəyyən bir qərardad əsasında, pul sahibi müəyyən müddətdə öz pulundan istifadə edə bilməsin, yaxud belə şərt olunsun ki, pul bankda qalan müddətdə pul sahibi hər zaman istəsə pulundun müəyyən miqdarda istifadə edə bilsin,  hər hansı halda haramdır. Amma, əgər əvvəlcədən şərt olunmasa, pul sahibi pulu banka sud və ya mənfəət üçün qoymursa, bu niyyətlə hətta, bank ona sud və mənfəət verməsə də bankdan bir şey tələb etməyəcək. Bu halda, banka pul qoymağın heç bir iradı yoxdur.[3]

3.Bankada hansısa müamilədə şərik olmaq və ya alverdə iştirak etmək ünvanı ilə kredit götürməyin heç bir şəri iradı yoxdur və düzgündür.[4]

Ayətulla üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

" Bankadan hansısa işdə şərik olmaq və ya alverdə iştirak etmək ünvanı ilə kredit götürmək düzgündün və bu mövzu bankadan kredit götürmək və ya borc vermək hökmündə deyildir. Belə şəri yollarla bankalara gələn mənfəət və faizlərin heç bir iradı yoxdur və sələm sayılmır. Nəticədə, bankdan ev tikmək, bir şey almaq və ondan istifadə etməyin heç bir iradı yoxdur. Əgər bankdan borc götürülsə və bank borc gütürülməsində bir miqdar artıq pul verməsini tələb etsə, belə kreditin və ya borcun sələmli və belə bir əməlin şəri təklif cəhətdən haram olmasına baxmayaraq, əsl borc və pulun özü borc götürənə halaldır və ondan istifadə etməyin heç bir iradı yoxdur.[5]

Banklardan götürülmüş hər bir borc və kredit əgər artıq qaytarılarlsa, o zaman halal sayılır ki, şəri yolla götütülsün və sələm şəraiti onda olmasın.

Sonda bir məsələni də qeyd etmək lazımdır ki, bu mövzuda əgər kimsə zərurət üzündən kredit götürməyə məcbür olsa, elə şəraitdə sələmin haram olması hökmü aradan götürülür və istifadə halal sayılır.

Ayətulla üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

"Sələm vermək haramdır. Yəni, bankdan artıq qaytırması şərti ilə kredit götürmək haramdır. Yalınz, zərurət qarşıya çıxarsa, haram hökmü aradan götürülür. Amma, kredit götürənin harama düşməməsindən ötrü pul götürən fərd banka arıq pul qaytarmasını bilməsinə baxmayaraq, qaytarmağı niyyətində tutumasın."[6]

Çox xoşhal olduq ki, sizin suallarınızı cavablandırırıq və bu mövzuda sizlərə lazım olan məlumatları çatdırırıq.

 


[1]  Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyəsi) c.2;səh.405, s.1786

[2]  Şəri suallara cavablar (farsca), səh.423, sual.1787

[3]  Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyə) c.2;səh.906, ayətullah Behcətin əlavələrindən

[4] Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyə), c.2; bankların hökümü, səh.935, Böyük İnqilab Rəhbəri ayətullah Xamneyi

[5] Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyəs), c.2; bankların hökümü, səh.915, ayətullah Məkarim Şirazinin əlavələrindən

[6]  Mərace təqlidlərin risaləsi, c.2; səh.935, sual 1911. 608-i sualdan götürülüb.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bizim salavat göndərməyimiz Peyğəmbərin (s) məqamının yüksələməsinə səbəb olur?
    6018 Qədim kəlam 2012/09/01
    Peyğəmbərə salavat göndərməyin bir neçə müxtəlif cəhətləri vardır ki, bunların bəzilərinə işarə edirik: Salavat Allahın Quranda qeyd edilən əmridir. Buyurur: «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليما» ”Həqiqətən ...
  • Habil və Qabil kim ilə evlənmişdi?
    22072 Təfsir 2011/05/17
    Tarix və rəvayət mənbələrinə əsasən, hazırkı insan nəsli nə Habildən, nə də Qabildən davam etməmişdir. Əksinə, həzrət Adəmin Şeys (Hibətullah) kimi digər övladlarından davam etmişdir. İslam alimləri arasında Adəm (əleyhis-salam)-ın övladlarının kim ilə evlənməsi ilə əlaqədar iki nəzəriyyə mövcuddur və hər bir dəstə ...
  • Donuz fermenti ilə düzəldilmiş çipsinin yeyilməsi caizdirmi?
    5529 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/05/19
    Böyük Mərcə təqlidləri bu suala belə cavab verirlər: Həzrət ayətullah ul üzma Xamenei: Suala uyğun olaraq caiz deyil. Həzrət ayətullah ul üzma Məkarim Şirazi: Caiz deyil. Həzrət ayətullah ul üzma Safi Gülpayiqani: Nəcis bir şeyin ...
  • Fədəyin qəsb edilməsi həzrət Zəhranın (sa) evinin yandırılmasından sonra olmuşdur ya öncə?
    6858 تاريخ بزرگان 2012/09/01
    Həzrət Zəhranın (sa) evinin ömər tərəfindən yandırılması və fədəyin Əbubəkr tərəfindən qəsb olunması peyğəmbərin (s) vəfatından çox az müddət sonra baş vermişdir. Amma bunların hansı birinin daha tez olması barəsində onu qeyd etmək istəyrəm ki, həzrət Zəharın (sa) evinin Ömər tərəfindən atəşə verilməsi əhli- sünnət tarix kitablarında ...
  • Ölkədən xaricdə qeyri İslami mühitdə necə iman saxlamaq olar?
    5629 Əməli əxlaq 2012/06/13
    İnsanı və İslami əxlaqı qorumaq və dini göstərişlərə əməl etmək, habelə dini dəyərləri qoruyub saxlamaq dünya həyatının xoşbəxtçiliyində bir başa təsirlidir. Bunlara riayət etmək xəbis, səviyyəsis və heyvani yaşayışı, pak və bərəkətli həyata çevirir. Dini göstərişlərə doğru, xorafatsız, ifratsız və təfritsiz əməl edən insan öz yaşayışından ...
  • “Rəbbin və mələklər səf-səf gələrlər” ayəsində “səf”in mənası nədir?
    7069 Təfsir 2012/02/13
    Bu kəlmə və ondan alınan başqa kəlmələrdən digər ayələrdə də istifadə olunmuşdur.[1] Səf kəlməsinin mənası əşyaların düz xətt üzərinə olmasıdır. İnsanların və ya ağacların səflərə düzülməsi kimi.[2] Ayədəki “səffən” kəlməsi sintaktik təhlil baxımından məlaikələr üçün haldır. Məna nəzərindən isə Quran ...
  • İnsi- şeytan nədir?
    9203 Qədim kəlam 2011/01/02
    "Şeytan" sözü lüğətdə, fitnəkar, hərifləyən, yoldan çıxaran və haqdan boyun qaçıran mənasında olub, ümumilik daşıyan ismlərdəndir. Yəni, Qurani- kərim və başqa ədəbiyyatlarda "şeytan" sözü xüsusi bir varlıqdan xəbər vermir. Əksinə, insana və digər (heyvana) yaranmışlara da şeytan demək olur. HəmçininQurani- kərimdə şərr və fitnəkar insanlar barəsində "şeytan" sözündən istifadə olunmuşdur. ...
  • Dini və qeyri-dini məktəblər arasında nə kimi fərqlər vardır?
    8300 Nəzəri əxlaq 2012/04/19
    Əvvəldə xatırlatmaq lazımdır ki, islam dini ilə təhrif olunmamış digər dinlər arasında əsas oxşarlıq və müştərək cəhət – yer üzündə tövhid və Allaha pərəstişin bərqərar edilməsi, insanların Allahdan başqasına pərəstiş və bəndəlikdən xilas olmasıdır. Quranda buyurulur: “Biz hər bir ümmətdə bir peyğəmbər göndərdik ki, (camaata) “Yeganə Allaha ...
  • Аллаһы севмәк јахуд, Ондан горхмаг лазымдыр?
    6915 Nəzəri əxlaq 2010/03/11
    Инсанын Аллаһ мәһәббәти вә горхусунун ејни вахтда олмасы һеч бир тәәҹҹүб доғурмур. Чүнки, бу ҹүр һаләтләр бизим һәјатымызы башдан баша бүрүмүшдүр. Лакин, бу һаләтин биздә шиддәтлә олдуғундан ондан гафилик. Диггәт етмәк лазымдыр ки, һәтта бизим јол ҝетмәјимиз дә горху, үмид вә мәһәббәтин нәтиҹәсидир. ...
  • Bizim niyə yalnız on iki imamımız olmalıdır? Qeybdə olan imamın zamanında necə nicat tapa bilərik?
    9487 Qədim kəlam 2011/10/03
    İlahi bir məqam və mənsəb olduğuna görə, İmamı və İmamların sayını təyin etmək Allahın əlindədir. Bizim bundan xəbərdar olmağımızın yeganı yolu, Peyğəmbər (s)- in dediyi sözlərdir. Peyğəmbər (s) müxtəlif yerlərdə İmamların kimliyini və sayını bəyan etmişdir. O cümlədən sünnilərin böyük alimlərinin nəql etdiyi rəvayətdir ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: On iki ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163005 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155380 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117898 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    109924 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    99397 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91501 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53459 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    45680 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43887 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43080 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...