Ətraflı axtarış
Baxanların
11750
İnternetə qoyma tarixi: 2007/06/30
Sualın xülasəsi
Şəriyət baxımından bank xidmətlərindən və ya borc verən bank müəssisələrindən borc almağın hökmü nədir?
Sual
Banklar tərəfindən əhalinin ixtiyarında qoyulan kreditlər və ya borcların şəriyət cəhətdən hökmü nədir?
Qısa cavab

Bank xidmətlərində və borc verən müəssisələrindən alınmış borc əgər sələm kimi (faizlə) qiymətləndirilməsə və banklarda verilən şərtlərin əsasında xərclənərlsə heç bir iradı yoxdur. Aşağıda banklardan borc alarkən bir neçə zəruri məsələnin diqqətdə olmasını nəzərə çatdırırıq:

1.Bank kreditinin götürülməsi əvvəlcən orda borc (kredit) dərftərçəsinin açılması ilə şərtlənmiş olmasın. Ayətullah üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

" Əgər bankın borc dəftərçəsindən istifadə etmək bu şəraitlə olsa ki, bir müddətdən sonra bankda borc dəftərçəsi olan fərd bankdan kredit götürə bilər yaxud, bank kredit xidmətlərinə görə belə bir şərt qoysa ki, kredit götürmək istəyən fərd əvvəlcə, bankda bir miqdar pul saxlamalı (kredit dəftərçəsi ünvanı ilə) daha sonra bank ona borc verər – bu şərtlərin hamısı haram və riba (sələm) hökmündədir. Amma, əsl pul və borc hər iki tərəf üçün düzgündür."[1]

Əlbəttə, bankda üzv olmaq yaxud, bank olan məhəllədə yaşamaq, həmçinin, bankın kredit götürməkdən ötrü qoyduğu bəzi məhdudiyyətlərin heç bir iradı yoxdur. Həmçinin, bankda fərdlərə borc verməyin bəzi şərtlərlə məhdudiyyəti  o cümlədən, kredit verməyin bankda əvvəlcədən kiminsə üzv olması və kredit dəftərçəsinin sırf üzviyyət ünvanı ilə şərtlənməsi, bankdan borcları verilməsinə şəriyət cəhətdən heç bir mane sayılmır.  Amma, bankın kredit şərti  bu ünvanla olsa ki,  kredit götürmək istəyən fərd əvvəlcə, bankda bir miqdar pul saxlamalı (kredit dəftərçəsi ünvanı ilə) daha sonra bank ona borc verər – bu şərt haram və riba (sələm) hökmündədir.[2]

2.Banklardan və ya kredit verilən müəssisələrdən borc verdikdə və ya borc aldıqda borc müqabilində sud və ya faiz nəzərdə tutulmamalıdır. Banka borc verməyin hökmü, bankdan borc almağın hökmü kimidir. Kreditin verilməsində sud və ya faiz şərt olunarsa haramdır. Bu məsələdə, pul sahibinin banka qoyduğu pulun istifadəsiz və sabit qalmasını qəbul etməli və ya müəyyən bir qərardad əsasında, pul sahibi müəyyən müddətdə öz pulundan istifadə edə bilməsin, yaxud belə şərt olunsun ki, pul bankda qalan müddətdə pul sahibi hər zaman istəsə pulundun müəyyən miqdarda istifadə edə bilsin,  hər hansı halda haramdır. Amma, əgər əvvəlcədən şərt olunmasa, pul sahibi pulu banka sud və ya mənfəət üçün qoymursa, bu niyyətlə hətta, bank ona sud və mənfəət verməsə də bankdan bir şey tələb etməyəcək. Bu halda, banka pul qoymağın heç bir iradı yoxdur.[3]

3.Bankada hansısa müamilədə şərik olmaq və ya alverdə iştirak etmək ünvanı ilə kredit götürməyin heç bir şəri iradı yoxdur və düzgündür.[4]

Ayətulla üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

" Bankadan hansısa işdə şərik olmaq və ya alverdə iştirak etmək ünvanı ilə kredit götürmək düzgündün və bu mövzu bankadan kredit götürmək və ya borc vermək hökmündə deyildir. Belə şəri yollarla bankalara gələn mənfəət və faizlərin heç bir iradı yoxdur və sələm sayılmır. Nəticədə, bankdan ev tikmək, bir şey almaq və ondan istifadə etməyin heç bir iradı yoxdur. Əgər bankdan borc götürülsə və bank borc gütürülməsində bir miqdar artıq pul verməsini tələb etsə, belə kreditin və ya borcun sələmli və belə bir əməlin şəri təklif cəhətdən haram olmasına baxmayaraq, əsl borc və pulun özü borc götürənə halaldır və ondan istifadə etməyin heç bir iradı yoxdur.[5]

Banklardan götürülmüş hər bir borc və kredit əgər artıq qaytarılarlsa, o zaman halal sayılır ki, şəri yolla götütülsün və sələm şəraiti onda olmasın.

Sonda bir məsələni də qeyd etmək lazımdır ki, bu mövzuda əgər kimsə zərurət üzündən kredit götürməyə məcbür olsa, elə şəraitdə sələmin haram olması hökmü aradan götürülür və istifadə halal sayılır.

Ayətulla üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

"Sələm vermək haramdır. Yəni, bankdan artıq qaytırması şərti ilə kredit götürmək haramdır. Yalınz, zərurət qarşıya çıxarsa, haram hökmü aradan götürülür. Amma, kredit götürənin harama düşməməsindən ötrü pul götürən fərd banka arıq pul qaytarmasını bilməsinə baxmayaraq, qaytarmağı niyyətində tutumasın."[6]

Çox xoşhal olduq ki, sizin suallarınızı cavablandırırıq və bu mövzuda sizlərə lazım olan məlumatları çatdırırıq.

 


[1]  Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyəsi) c.2;səh.405, s.1786

[2]  Şəri suallara cavablar (farsca), səh.423, sual.1787

[3]  Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyə) c.2;səh.906, ayətullah Behcətin əlavələrindən

[4] Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyə), c.2; bankların hökümü, səh.935, Böyük İnqilab Rəhbəri ayətullah Xamneyi

[5] Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyəs), c.2; bankların hökümü, səh.915, ayətullah Məkarim Şirazinin əlavələrindən

[6]  Mərace təqlidlərin risaləsi, c.2; səh.935, sual 1911. 608-i sualdan götürülüb.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    152221 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    125831 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    105334 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    99234 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    82344 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    68125 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    48911 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    37085 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    36459 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    35501 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...