İlahi din; sabit ve değişken olmak üzere iki çeşit unsurdan oluşur. Bu iki çeşit unsur arasındaki irtibat çok önemlidir ki bu meselinin izahı din ve bilim arasındaki irtibatı çözmemizi sağlayacaktır. Meseleyi kısaca şöyle açıklayabiliriz:

Biz dindeki sabit unsurları arıyoruz ve şuna inanıyoruz ki son din bütün toplumsal sahalarda gerekli olan bütün sabit unsurları sistematik bir şekilde sunmuştur. Bu sistematik düşünce kalıpları islami kaynaklardan Ehl-i Beytin (as) temellerini attığı yöntemlere dayanarak elde edilir. İnsan hüviyetinin sabit yönü ve dinin sabit unsurları elde edilirken dini olmayan ilimler, fakihin yolunu aydınlatıcı bir rol oynasalar da hiç şüpesiz fakihe köklü bir faydası olmaz. Yani hiç bir zaman dini olmayan ilimlerdeki sabit unsurlardan birisi fakihin delilinin metninde yer almaz.

Ancak değişken unsurlarla ilgili bölüm tamamen modern ilimlerle alakalıdır. Çünkü değişken unsurlarla ilgili alanda; karar verme, yol tayini ve yol göstermek için durum ve şartların tanınması gerekir. İster bu şartlar iktisatla ister eğitimle ister kültürle ve isterse siyasetle ilgili olsun fark etmez. İşte bu aşamada dini olmayan ilimler dini bir oluşum ve sürecin hizmetine alınırlar. Şöyleki fakih sabit unsurlar ve uzmanların; özelliklede sosyal ve davranış bilimler uzmanlarının yardımıyla değişken unsurları teorize edebilir. Elbette değişken unsurlar bu şekilde teorize edilirken uyulamsı gereken mantık ve izlenilmesi gereken yolun belirlenmesinin kendisinin geniş açıklamalara ihtiyacı var ki “İslam ve sistematik düşünce teorisi” adı altında ona şahit olacağız.