Ətraflı axtarış
Baxanların
6293
İnternetə qoyma tarixi: 2012/01/12
Sualın xülasəsi
İdmanda əxlaqın yeri necədir?
Sual
İdmanda Əxlaqın yeri nercədir?
Qısa cavab

İslam dini həmişə kamil və dünyəvi din olaraqbir sağlam həyatın bütün hissələrini fikirləşir və dünya – axirət səadətinə qovuşan bütün uolları saymışdır. İslam nəzərində cismi sağlamlığın dəyəri heç kəsə gizli deyil. Təbii olaraq insanın sağlamlığında xeyirli olan idmanlar İslam dinində də təyid olunur. O şeylər ki ümumi əxlaqda var və idman meydanlarında icra olmağa münasibdir, gərək əməl olunsun. Bir idmançının idman meydanlarında əməl etməsi lazım olan əxlaqı fəzilətlərdən və rəzilətlərdən bəzisi aşağıdakılardan ibarətdir:

Əmmarə nəfsi iləmübarizə, güzəşt, sağlam və mərdanə rəqabət ...

Ətreaflı cavab

Cismin və ruhun sağlamlığı, o işlərdəndir ki, insan həmişə onun arxasınca olub və halhazırda da onun arxasıncadır. İslam dini həmişə dünya səviyyəli və kamil bir din olaraq bir saqlam həyatın bütün sahələrini fikirləşir və dünya – axirət xoşbəxtliyinə qovuşan bütün yolları sayıbdır. Sağlamlığın dəyərini bəyan etmişdir. Təmizliyi qorumağı lazım bilir və təbii olaraq idmanda sağlamlığa gərək olduğu üçün islam tərəfindən təyid olunur. Bu gün idman dünya xalqlarının yaşayışında mühümrol oynayır. Milyonlarla insan idmanla məşğul olur, onlardan neçə bərabər çox tamaşaçı müxtəlif idman proqramlarının tərəfdarlarıdırlar. İdman bir sıra yerlərdə milli vəhdətin və cəmiyyətin ictimayi möhkəmliyinə səbəb olur və onda yayılmış gözəlliklər və çirkinliklər o idmana hakim olan cəmiyyətin gözəlliyini və çirkinliyinigöstərir.[1]

İdman əxlaqı əxlaqın çox işlənən mövzularından biridir ki, əməli əxlaq məqsədləri ölçmək üçün və məsələlərlə üzləşəndə əxlaqı siyasətlər və rəftarlar, sənətlərdə texnologiyada, hökumətdə və qeyrilərində istifadəsi vardır.[2]

Bəziləri idmanı adi cismani məharətlərdən ya fəaliyyətlərdən bilirlər ki, bir sıra hamı tərəfindən qəbul olunan qanunlar əsasındadır ki, istirahət, yarış və şəxsi əyləncə məqsədi ilə pöxtələşməyə , məharətə, və yaxut bu hədəflərə qarışmış işlərə əl atılır. Burada hədəf əsasında olan idmandan tərif olubdurş İdman əxlaqı ilə bağlı ən mühüm mövzular və mehvərlərdən bəzisi bunlardan ibarətdir:

İdmanda dəyərlər, cavanmərdlik, rəqabət və həçkarlıq, insafla oynamaq, qanun pozmaq, qüvvələndiricimaddələr, tamaşaçılıq və azərkeşlik əxlaqı, baş məşkçiylə idmançılar arasında əxlaqı rabitələr və...[3] Əxlaqı dəyərlər maddi dəyərlərdən yeksəkdir. Bir formada ki, hər insan onun qarşısında ehtiram edir, baxmayaraq ki, özü onlara əməl edə bilməsə belə, həmin səbəbə görə bütün ümumi əxlaqda olan şeylər ki, idman meydanlarında icra olunmağa münasibdir, gərək əməl olunsun. Başqa sözlə desək, bir idmançı cismindən əlavə ruhuna da diqqət etsin. Çünki ruhla bədən arasında yaxın rabitə vardır. Buna görə İslamda təkcə cismin tərbiyəsinə və bəslənməsinə diqət olmayıb, bəlkə cisimlə yanaşı ruha da diqqət olub və onun tərbiyəsi və güclənməsi barədə bir çox göstərişlər gəlibdir oruc namaz dua vəsair kimi. Əks halda təkcə cisimlə məşğul olmağın insanı dəyəri yoxdur və insani heyvanlıq çərçivəsindən xaric etmir. İmam Xumeyni (rh) bu iki əsas qanuna təkid edərək idmançılarla görüşündə buyurubdur: İdmançılar necəki cismi və fiziki idmanla məşğuldurlar, ruhi idmanlada məşğul olmalıdırlar. Qədimdən İran idmançıları Allahı və Əli (ə)ı yad ediblər və bu onların üstün xüsusiyyətlərindən idi.[4] Burada mühüm məsələ budur ki, idmnaçılar və idman təşkilatlarının hər birisi gərək öz əxlaqı vəzifələri ilə tanışolub və idman meydanları ilə münasib istifadə etsinlər, çünki əgər bir idman təşkilatı əxlaqı qanunlara sahib olmasa, bir idmançıda öz vəzifəsi ilə tanış ola bilməz və özünü idmandaəxlaqlı apara bilməz. Bu yazı da əxlaqı fəzilətlərdən və rəzilətlərdən bəzilərinə ki, bir idmanşı idman meydanlarında gərək əməl etsin, işarə olunur:

1-     Nəfsi əmmarə ilə cihad: Yəni, İnsanı günaha tərəf çəkən şeytani həvəslərlə mübarizə. Bir idmançı gərək başqa hər insan kimi şeytanı həvəslərlə mübarizə edib onlara qalib gəlsin. Bu barədə məsumlar bir çox hədislər daxil olub ki, nümunə olaraq, onlardan bəzisinə işarə edirik:

1)- Əziz Peyğəmbər (s) buyurub: Güclü və qəhrəman o kəs deyil ki, güləşdə öz rəqibini yerə vursun, bəlkə güclü o kəsdir ki, qəzəblənən vaxt nəfsinə malik olsun.[5]

2)- Əziz İslam Peyğəmbəri (s) bir cəmiyyətin kənarından keçirdi ki, onların arasında bir güclü və qüdrətli kişi var idi böyük bir daşı yerdən qaldırırdı. Cəmiyyət o daşı güclülər daşı yəni qəhrəmanların ağır çəkisi adlandırırdılar və hamı o güclü idmançının işindən təəccüblənirdilər. Əziz Peyğəmbər (s) soruşdu: Bu camaat nə üçün yığışıblar: Camaat o qəhrəmanın ağır çəki qaldırmasını dedilər. O həzrət buyurdu: İstəyirsiz sizə deyim bu kişidən güclü kimdir? Bundan güclü o şəxsdir ki, onu söysünlər və o dözsün və məğrur intiqam olan nəfsinə qalib gəlsin. Öz şeytanına və söyüş söyənin şeytanına qalib gəlsin.[6]

3)- İmam Əli (ə) buyurur: Nəfsinin istəkləri sənin ən pis düşmənlərindir. Çalış ona qalib gələsən yoxsa səni həlak edəcək.[7]

4)- İmam Museyi kazim (ə) buyurur: Əziz İslam Peyğəmbəri (s) döyüş cəbhəsindən qayıdan əsgərlərə buyurdu: Rəhmət olsun onlara ki, kiçik cihadı yerinə yetiriblər amma böyük cihad onların boynundan qalıbdır. Ərz oldu ey Allahın rəsulu böyük cihad hansıdır, buyurudu: Nəfs ilə cihad.[8]

2-     Güzəşt və bağıçlamaq: Bir idmançı gərək güzəşt və bağışlamaq ruhiyyəsinə sahib olsun. Qüdrətin zirvəsində olduğu vaxt və rəqibə qalib olduğu zaman , ona çətin tutmasın və intiqam alıb ona zərər vurmasın. O gərək əfv edib bağışlamağı qələbəsinin şükrü qərar versin. İmam Əli (ə) bu barədə buyurur: qəzəbini yatızdır və qadir olduğun vaxt cəzalandırma, tünd xasiyyətli olan vaxt səbirli ol. Bacardığın vaxt intiqam almaqdan uzaq ol ki, sənin üçün savab və yaxşı sonluq olsun.[9]

3-     Təkəbbürdən çəkinmək: İdmançı nə qədər qüvvəli olsa da gərək qüdrəti , qüvvəsi tutduğu məqamla məğrur olmasın və başqalarına təkəbbür etməsin. O gərək bilsin ki, bütün qüvvələr və qüdrətlər qadir Allah tərəfindəndir. Bu cəhətdəndir ki, namazda qalxan vaxt deyirik: بحول الله و قوّته اقوم واقعد İmam Hüseyn (ə) düşməni çox saylı qoşununa hucum edən vaxt buyurdu: لاحول و لا قوّة الا بالله [10] Allah taala Quranda həmin bu mətləbi xatırlatyaraq buyurur: ...أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمیعاً... [11] Bütün qüdrət və qüvvə Allaha məxsusdur heç bir dəlil yoxdur ki, qüvvəli şəxslər və idmançılar öz qüvvəsi və qüdrəti ilə təkəbbür edib qürurlansınlar və Allahı unudsunlar və Allahın verdiyi qüvvədən doğru olmayan yollarda istifadə etsinlər. Məğrur opmağın sonu məğlubiyyətdir. Məğrur və təkəbbürlü adam, rəqibi zəif sayıb, ehtiyatı əldən verir və nəticədə məğlub olur. Necə ki, imam Əli (ə) buyurub: şücaətli insanın zəif nöqtəsi uzaq görənliyi zay etməsidir.[12] Və habelə qüvvəli və qüdrətlinin zəif nöqtəsi düşməni zəif saymasıdır.[13]

4-     Şərəfli və centilmen bir şəxs kimi rəqabət: Bəzi idmanların əsas xüsusiyyətlərindən biri rəqabətdir. Əxlaqı məsələlərdə fərdin fərdə rəqabətidir ki, əhəmiyyəti vardır. Həmin bu rəqabətdir ki, cismi və ruhi məharətlər qüdrətlər biri dugərini başa düşmək birləşir və bir idmançının cismi və ryhi inkişafına səbəb olur. İdmanın ideal şəkili bu məsələni ki, hansı rəqabət dostluqla qurtarır, yaxşı nümayış etdirir. Əgər bir idmançı öz rəqibinə təkcə bir dost kimi baxsa, ki onu xarab etmək qəsdi yoxdur və öz düşməni bilmir bəlkə onu özü kimi oxşar fəzilətlərə və qüdrətə sahib bir şəxs bilsə, belə bir rəqabət dostluqla bitir. Hər qiymətə qalib gəlmək hətta aldadmaqla beləolsa, onların arasında istifadə olunmur.

 



[1] - Bax: Yazıçılardan bir dəstə, İstifadə olunan əxlaq, səh 429. Pejuheşgahe ulum və fərhənge islami nəşriyyatı, ikinci çap, 1388 hicri qəməri tarixi ilə

[2] - Həmin, səj 23

[3] - BaxI həmin , səh 80 və 417- 420

[4] - İmamın səhifəsi, cild 18, səh 151

[5] - Məclisi, məhəmməd Baqir, Bəharul- Ənvar, cild 74, səh 153, vəfa müəssiəsi, Beyrut, 1404 hicri qəməri, Hərani Həsən ibn şöbə, Töhəful uqul, səh 47, camiə müdərrisin nəşriyyatı, Qum, 1404 hicri qəməri, əbi furas, Vərram, Vərram məcmuəsi, cild 1, səh 122, məktəbətul fəqih nəşriyyatı, Qum

[6] - Vərram məcmuəsi, cild 2, səh 10

[7] - Təmimi amədi, Əbdul vahid ibn Muhəmməd, Ğurərul hikəm və durərul hikəm, səh 306, İslami təbiğat ofisinin nəşriyyatı, Qum, 1366 hicri şəmsi tarixi ilə

[8] - Ameli, Şeyx Hürr, Vəsailuş- şiə, cild 15, səh 161, Alul beyt müəsiəsi, Qum, 1409 Hicri qəməri tarixi ilə

[9] - Nəhcul bəlağə, səh 459, Darul hücrə nəşriyyatı, Qum şəhəri

[10] - Seyyid ibn Tavus, Əl- luhuf əla qətlitufuf, səh 119, cahan nəşri, Tehran, birinci çap, 1348 hicri qəməri

[11] - Bəqərə surəsi, ayə 165

[12] - Ğorərul hikəm və dürərul kəlam, səh 259

[13] - Həmin, cəh 347

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    150148 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    121461 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    102830 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    97532 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    80423 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    63999 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    47907 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    36118 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    35312 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    34972 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...