Ətraflı axtarış
Baxanların
7039
İnternetə qoyma tarixi: 2010/06/13
Sualın xülasəsi
Аллаһдан гејрисиндән, мәсәлән, Пејғәмбәр (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә мәсум Имамлардан (әлјеһимуссалам) һаҹәт истәмәк ширкдирми? Чүнки, һаҹәтләри верән Аллаһдыр.?
Sual
Аллаһдан гејрисиндән, мәсәлән, Пејғәмбәр (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә мәсум Имамлардан (әлјеһимуссалам) һаҹәт истәмәк ширкдирми? Чүнки, һаҹәтләри верән Аллаһдыр.
Qısa cavab

Пејғәмбәр (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә мәсум Имамлара (әлејһимуссалам) еһтирам, мүраҹиәт, тәвәссүл вә һаҹәт истәмәк бу нијјәтлә олса ки, онлар Аллаһ-таала илә јанашы киминсә һаҹәтләрини верә биләр вә Аллаһ-тааланын пак затындан еһтијаҹсыз олуб мүстәгилдирләр, онда белә нијјәт вә тәфәккүр ширк сајылыр. Бу да Аллаһ-тааланын бүтүн ишләрдә јеҝанә олмасы (јәни, Аллаһ-тааланын ишләрдә һеч бир варлыға мөһтаҹ олмамасы вә бүтүн варлыгларын өз ишләриндә Она мөһтаҹ олмасы), бүтүн ишләрдә јеҝанә тәдбир төкән вә Рәбб олуб, Ондан гејри бүтүн варлыгларын о ҹүмләдән, мәләк, пејғәмбәр вә саир тәбии амилләрин јалныз илаһи мәмурлар олмасы фикри илә ујғун ҝәлмир вә буна дини бахымдан Аллаһын ишләриндә (төвһиди әфали) вә ја Рәббин төвһидлијиндә (төвһиди рүбубијјәт) ширк дејилир. Амма, бүтүн бу мүраҹиәт, тәвәссүл вә еһтирамлар нечә ҹәһәтдән олса манеәси јохдур:

 а) Илаһи әмрләрә итаәт;

 б) Онларын бизим бојнумуздакы әсл јарадылыш (тәквиндә) вә шәри ҹәһәтдән васитә фејзи борҹуну вермәкдән өтрү.

 г) Тәвәссүл О бөјүкләри өзүмүзә нүмунә вә мејар билмәклә, мәхсус көмәкләрини нәзәрә алмагла, онлары Аллаһ-тааланын көмәјиндән мүстәгил билмәмәклә јанашы олмалыдыр. Белә тәвәссүл, Аллаһ-тааланын ишләриндә, јарадылышда вә һаҹәтләри вермәкдә јеҝанәлији илә һеч бир зиддијјәти олмаз. Чүнки, Аллаһ-таала тәрәфиндән бәндәләрә верилмиш фәалијјәт вә тәдбирләр әслиндә аләмин Пәрвәрдиҝарынын рүбубијјәти вә һаҹәтләри вермәсинин һөкмү алтында гәрар тутур вә бәндәләр һеч бир ишдә мүстәгил дејилләр. Бу да ширк һесаб олунмур.

    Беләликлә, Аллаһдан гејрисиндән һаҹәт истәмәкдә ширкин мејары инсанын нијјәтидир. Әҝәр тәвәссүл олунан шәхси Аллаһ-тааладан еһтијаҹсыз билиб, она илаһијјәт, ја рүбубијјәт мәгамы верилсә, белә тәвәссүл едәнинин әгидәси ширк сајылыр. Амма, әҝәр Аллаһа итаәт вә о бөјүкләрин Аллаһ-тааланын дәрҝаһында еһтирамларыны горумаг нијјәти илә олса, јәни, һаҹәт истәјән нијјәтиндә тутса ки, онун һаҹәти Аллаһ-тааланын изни илә тәвәссүл олунана верилир, белә тәвәссүлүн манеәси јохдур. Белә әмәл ширк олмамагла јанашы, бәлкә дә илаһи ҝөстәришә әмәл олундуғуна ҝөрә инсана саваб да верилир.

Ətreaflı cavab

Инсан ики ҹәһәтли варлыгдыр. Јәни, мүгәддәс руһдан вә мадди ҹисмдән ибарәтдир вә инсан башдан-баша фәгр вә еһтијаҹ ичиндәдир. Сағлам галмасы вә һәр ики ҹәһәтдән еһтијаҹларыны өдәмәкдән өтрү һеч бир ифрат вә тәфритә вармадан чалышмалыдыр. Бунунла да һәјатда јашајыб илаһи хәлифәлик мәгамына чатмаг вә тәрәгги едәрәк һәгиги сәадәт гүлләсинә јетишмәлидир.

    Инсанын јарадылышында мүәјјән һәдәфи олан һикмәт саһиби Аллаһ-таала инсанын бүтүн еһтијаҹларындан хәбәрдар олмагла јанашы, илк јарадылышда, јахуд, инсаны јарадан вахтда онун еһтијаҹларыны өдәјәҹәк шејләри дә һазыр етмишдир. Илаһи истәк дә беләдир ки, инсан өзүнүн руһи, ҹисми, сағламлыг вә сәадәтләри јолунда еһтиајҹларыны ондан өтрү һазырланмыш тәбии јолларла әлә ҝәтирсин. Јохса, инсаны әввәлдән руһи вә ҹисми ҹәһәтдән камил вә еһтијаҹсыз хәлг етмәјә Аллаһ-тааланын гүдрәти вар. Неҹә ки, јер вә ҝөјләрин јаранышы беләдир. Инсаны да әввәлдән руһи ҹәһәтдән камил јаратмаг оларды ки, ибадәт вә итаәт ҹәһәтдән мүгәддәс аләмә дахил олмагдан өтрү һеч бир чатышмамазлығы олмасын. Мәләкләрин јаранышы буна ашкар мисалдыр. Лакин, инсанын диҝәр варлыглара үстүнлүјү дә ондадыр ки, ҹисми вә руһи еһтиајҹлары олан һалда мәләкләрдән үстүн мәгама галхсын. Бу мухтар инсан өз ҹисми еһтиајҹларыны өдәјиб сағлам галмагдан өтрү јер вә ҝөјләрдә олан сонсуз илаһи немәтләрдән истифадә етмәлидир. Һәмчинин, руһи еһтијаҹларыны өдәјиб ону мәләкләр аләминә бағламагдан өтрү шәриәт немәтиндән истифадә етмәлидир.

     Инсанын ҹисми еһтијаҹларыны өдәмәкдә ҝеҹә ҝүндүз кәвини (даими вә дәјишмәз) амилләрдән истифадәсиндә һеч бир шәкк-шүбһә јохдур. Чүнки, инсан доғулдуғу ҝүндән бу амилләрлә бағлы олмушдур. Һалбуки, һеч бир диндара ирад тутулмамышдыр ки, инсанын өз ҹисми еһтијаҹларыны өдәмәкдән өтрү истифадә етдији бүтүн бу кәвини (сабит) амилләр вә сәбәбләр (бирбаша Аллаһ тәрәфиндән олмамасындан өтрү) бир нөв ширк вә ја Аллаһын мүлкүндә Ондан иҹазәсиз истифадә сајылыр.

Һикмәт саһиби Аллаһ-таала инсанын руһи еһтијаҹларыны өдәмәкдән өтрү дә шәриәт вә дин аләминдә Өз сүфрәсини ҝениш ачмышдыр: инсанларын өз арасындан сечдији пејғәмбәр вә онларын ҹаишинләри (әлејһимуссалам) васитәси илә сағлам әгидә, ибадәт, әхлаг вә тәрбијә гидаларыны онларын ихтијарында гојмушдур. Бу ҹәһәтдән онларын һамысына шәри фејз васитәси ады вермәк олар. Һалбуки, илаһи пејғәмбәрләр дә бүтүн бу шәриәт һүдуд вә тәклифләрини риајәт етмәклә онлардан бәһрәләнмәлидирләр. Бу јолла өз руһи еһтијаҹларыны өдәмиш олур вә мәнәви вә мәләкләр аләминә һәрәкәт етмәклә мәгам газанырлар. Ҝеҹә-ҝүндүз мүәјјән вахтларда (ҝүндәлик ибадәт вә саир васитәси илә) о мүгәддәс аләмлә әлагәдә олурлар. Бу арада бәзиләри әксәријјәтдән габаға дүшмүш вә илаһи шәриәт сүфрәсиндән бәһрәләнмәклә чох јүксәк сәвијјәдә вә мөһкәм шәкилдә бу аләмә јетишмишләр. Санки, тәбиәт аләминдән ајрылмыш вә мәләкләр аләминә говушмушлар. Јенә дә белә инсанларын арасындан кимләрсә даһа өнә кечмиш вә јер үзүндә Илаһи хәлифә мәгамына чатмышлар. Онлар, Аллаһ-таалынын ишчиләринә чеврилмиш вә бәзән тәквини (сабит) аләмдә илаһи фејзләрдә васитә кими ролуну ојнајырлар. Јәни, о аләмә доғру һәрәкәтдән дала галмыш вә бу јолда зәиф һәрәкәт едән шәхсләр арасында васитә ролуну ојнајырлар. Она ҝөрә дә белә ҝеридә галанлар, мәна аләминдәки васитәләрдән истифадә етмәклә өз руһи еһтијаҹларыны өдәјирләр.

      Бу мәгамда, бу әзәмәтли шәхсләр тәвәссүл вә онлардан һаҹәт истәмәк Аллаһын бүтүн ишләрдә јеҝанә олмасыны вә рүбубијјәтиндә (јеҝанә Пәрвәрдиҝар олмасында) шүбһә гаршыја чыхардыр. Лакин, гејд етдик ки, мадди васитәләрдән истифадә етмәклә ҹисмани еһтијаҹлары өдәмәк ширк дејил; чүнки, Аллаһ-таала бүтүн бу немәтләри Өзү јаратмыш вә бәшәрин ихтијарында гојмуш[1] вә онларын (шәриәт јолуна ријаәт етмәклә) тәквини истифадәсинә иҹазә вермишдир. Ваһид Аллаһы гәбул едән инсан гәбул едир ки, ихтијарында олан бүтүн бу немәтләр Аллаһ-таала тәрәфиндән јарадылмыш вә һәдијјә олараг онун ихтијарында гојулмушдур вә бу немәтләрин һеч биринин өз-өзлүјүндә мүстәгиллији јохдур. Пејғәмбәр (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) вә Имамлардан (әлејһимуссалам) мүхтәлиф чәтинликләрин һәллиндә һаҹәт истәмәк вә онлара тәвәссүл етмәјин дә Аллаһ-тааланын бүтүн ишләрдә јеҝанә олмасы (төвһиди әфали), јеҝанә Пәрвәрдиҝар олмасы (төвһид рүбубијјәт), һаҹәтләри верән олмасы илә һеч бир зидијјәти јохдур; она ҝөрә ки, бу тәвәссүлләр вә һаҹәтләри истәмәк о әзизләри мүстәгил шәкилдә Аллаһ-таалынын јанында фәрз етмәк демәк дејилдир. Бәлкә дә аҝаһ инсан о әзизләрин вә бөјүкләрин ишләрини Аллаһ-тааланын ишләринин чәрчивәсиндә ҝөрүр, онларын варлыгларыны да диҝәр варлыглар кими Аллаһ-таалаја там шәкилдә еһтијаҹлы билир. Һаҹәтләринин гәбул олунмасында онлары јалныз илаһи фејз вә васитә билмәклә јанашы онлары өз ишләриндә һеч вахт мүстәгил һесаб етмирләр. Бу ҹәһәтдән, онларын һаҹәт вермәләри Аллаһ-тааланын ишләринин чәрчивәсиндә вә Онун изни илә олмасы етигады һеч вахт ширкә ҝәтириб чыхармыр.[2] Амма, нәјә ҝөрә Аллаһ-таала бизи онлара мүраҹиәт етмәји әмр едир? Онлардан бир фејз васитәси кими бәһрә алыб, мәләкут аләминә јахынлашмаг үчүн истифадә етмәјимизә иҹазә верилмәсинин бир нечә сәбәби вардыр:

1.Бу шәхсләр, бәндәләрә “илаһи фејз васитәләри” вә диҝәр аләмин мөвҹудатларына илаһи рәһмәт кими хәлг олунмушлар. Белә ки, әҝәр бу мүгәддәс варлыглар олмасајды, јер вә ҝөјләр вә онларын арасында олан варлыглар диггәт мәркәзиндә олмазды. Бу ҹәһәтдән Һәдиси Гүдсдә охујуруг: “Әҝәр сән пејғәмбәр олмасајдын, һеч вахт фәләкләри јаратмаздым. Әҝәр Әли олмасајды, сәни јаратмаздым. Әҝәр Фатимә олмасајды, сизин һәр икинизи јаратмаздым. Чүнки, сиз үч нәфәрин вүҹуду бир-бирини тамамлајыб, јарадылыша сәбәб олду.”[3]

    Беләликлә, фејз вә сәхавәт дәрјасына јетишмәкдән өтрү она өз мәҹрасындан дахил олмаг лазымдыр ки, Һаггын хүсуси мәрһәмәт вә көмәјиндән мәһрум олмајаг. Она ҝөрә дә “Нүдбә” дуасында охујуруг: “Аллаһ-тааланын астанасы һардадыр ки, ордан дахил олаг?”

 2. Илаһи дәрҝаһа јахын олан бу пак инсанлар өзләрини илаһи сифәтләрлә зинәтләндирдикләринә ҝөрә онлара нәзәр вә диггәт бир нөв Аллаһ-таалаја диггәтдир. Чүнки, чәтинликләрдә дә олса, онларла үнс тапмаг инсанын јадына Аллаһы вә илаһи ајәләри салыр. Бу ҹәһәтдән “Нүдбә” дуасында охујуруг: “О илаһи сифәт һардадыр ки, өвлијалар она нәзәр едәр!”

 3. Илаһи дәрҝаһа јахын олдугларына ҝөрә фејз васитәләридир. Онларын дуалары рәдд олмур вә гәбул олур. Шәфаәтләри дә Аллаһ дәрҝаһында гәбулдур. Нүдбә дуасынын давамында охујуруг: “Һардадыр о чарәсиз ки, һәр вахт дуа еләсә гәбул олар?” Кәрим олдугларына ҝөрә һеч бир дуа едәни ҹавабсыз гојмурлар. Әҝәр дуа едәнин мәсләһәтинә олса ону әлибош гајтармырлар. Бу әмәл, мүасир заманымызда да о бөјүкләрин зәвварлары тәрәфиндән дәфәләрлә тәҹрүбәдән кечирилмиш бир ишдир. Она ҝөрә дә онлара хитабән дејилир: “Адәтиниз јахшылыг, јолунуз кәрамәт, шәниниз һагг, сәдагәт вә меһрибанчылыгдыр.”[4]

 4. Камал мәрһәләләрини там шәкилдә кечмәјән инсанларын гејб аләми илә бирбаша әлагәси мүмкүн дејил. Она ҝөрә дә бу васитә вә јоллардан бәһрәләнмәк лазымдыр. О ҹәһәтдән Аллаһ-таала ҝөстәриш верир: “Еј имaн ҝəтирəнлəр! Аллaһдaн гoрxун, Oнa (Oнун рəһмəтинə вə лүтфүнə гoвушмaг үчүн) вəсилə (јoл) axтaрын.”[5]   Чохлу рәвајәтләрдә вар Әһли-Бејт (әлејһимуссалам) јер үзүндә “ вәсилә” вә “мөһкәм илаһи иман” үнваны илә танытдырылыр вә һәр бир мөмин онлары таныјыб бәһрәләнмәјә дәвәт олунур.[6] Јенә дә Нүдбә дуасында охујуруг: “ Јерлә ҝөјләрин бирләшмәсинә сәбәб олан вәсилә һардадыр?”

5. Онлара мүраҹиәт, тәвәссүл вә онлары танымаг, һаҹәтләрин гәбул олмасы әслиндә о бөјүкләрә мәһәббәт вә достлуға сәбәб олур вә бу мәһәббәт дә фәрдин илаһи һидајәт вә тәрбијәсинә сәбәб олур. Һалбуки, о бөјүкләрин пак мәгамларынын белә дуа вә онлара мүраҹиәтә һеч бир еһтиајҹлары јохдур. Чүнки, онлар илаһи мәрһәмәтлә артыг өз мәгсәдләринә чатыблар.

6. Инсанларын өвлијауллаһлара мүраҹиәти әслиндә Аллаһ-таала тәрәфиндән онлара зәһмәтләри мүгабилиндә верилән дәјәрдир. Неҹә ки Гуран Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) хитабән бујурур: “(Јa Рəсулум!) Ҝeҹəнин бир вaxты дуруб, aнҹaг сəнə xaс oлaн əлaвə (тəһəҹҹүд) нaмaзы гыл. Oлa билсин ки, Рəббин сəни (Гијaмəт ҝүнү һaмы тəрəфиндəн) бəјəнилиб тə’рифлəнəн бир мəгaмa (axирəтдə əн бөјүк шəфaəт мəгaмынa) наил етсин! “[7]

 7. Пак мәгама малик өвлијалара мүраҹиәт етмәк диҝәрләр инсанлары онларын јолларыны ҝетмәјә тәшфиг едир, диҝәр тәрәфдән исә илаһи сејр јолуну ҝедәнләрин, заһидләрин, абидләрин вә нәфсләринин ислаһы илә мәшғул оланларын вә саирләрин бу јолда тәкәббүр вә гүрурларынын гаршысыны алыр вә өзләри үчүн дүкан ачыб ријакарҹасына әмәл етмәләриндән чәкиндирир.

 8. Камил инсанын мәгамы мәләкдән дәфәләрлә јүксәкдир. Чүнки:

1) Мәләк дүнја вә ахирәтдә салеһ бәндәнин хидмәтиндә олар; 2) Мәләјин әмәлләри иҹбари олуб, онун үчүн һеч бир үстүнлүк сајылмыр; 3) Мераҹ ҝеҹәсиндә Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Ҹәбраил Әминдән дә јүксәјә ҝедир. Һалбуки, мәләкләр чох ишләрин тәдбир (Аллаһын изни илә) төкәнләридир. Әбәттә, өзләрини ислаһ етмәклә камала чатдыран инсанларын белә бир мәгама лајиг ҝөрүлмәси һеч дә тәҹҹүблү дејил.

9. Даһиләрин вә һикмәт саһибләринин адәтләриндән бири будур ки, бәзи ишләрини әлалтындакы ишчиләринә тапшырыб онларын өһдәсинә гојарлар. Бунунла, һәм мүраиҹәт едәнләр тәрбијә олунур, һәм дә кечмиш әмәлләринә вә зәһмәтләринә ҝөрә мүкафатланырлар. Беләликлә, диҝәрләри дә о әзәмәтли шәхсләрин мәгамларыны таныјырлар вә онларла раһат шәкилдә әлагә вә үнсијјәт јарадырлар. Әлбәттә, мүраҹәт едәнләр билирләр ки, бу васитәләрин һеч вахт әсас башчы илә бир сәвијјәдә вә мүстәгил олмаг имканлары јохдур вә јалныз, онун иҹазәси вә ирадәси илә бир иш ҝөрә биләрләр.

Сөзүн әсли будур ки, гејб аләминә вармаг, илаһи ҝөстәришләри әлә ҝәтирмәк, тәрбијә вә тәрәггијә чатмаг, дүнја вә Ахирәт һаҹәтләринә јетишмәк, мәнәви вә ҹисми еһтијаҹларымызы таныјыб она ҹаваб вермәкдән өтрү Мәсумлара (әлејһиуссаллам) мүраҹиәт, тәвәссүл вә мәһәббәт ҝөстәрмәк лазымдыр. Онлара тәвәссүл мөһкәм Илаһи васитәјә вә Пәрвәрдиҝарын дәрҝаһына әл атмагдыр. Елә васитәләр ки, өз варлыгларыны тамамилә Аллаһ-таалаја бағлы ҝөрүр, бүтүн ишләрини исә там шәкилдә һаҹәтләри верән Аллаһ-тааланын ишләри чәрчивәсиндә билирләр. Әлбәттә, белә васитәләрә мүраҹиәт ширк һесаб олунмур. Чүнки, бүтүн һаҹәтләри мүстәгил шәкилдә верән јалныз, Аллаһ-тааладыр.

  

   Даһа чох мүталиә үчүн бах:

1.     Мусәви Исфаһани, Сејјид Мәһәммәд Тәги, Микјал Мәкарим, 1-2-ҹи ҹилд, тәрҹүмә Сејјид Мәһди Һаири Гәзвини,

2.     Мисбаһ Јәзди, Мәһәммәд Тәги, Амузеш әгаид, (Теолоҝија дәрси) 1-3-ҹү ҹилд.

3.     Мисбаһ Јәзди, Мәһәммәд Тәги, Маариф Гуран, 1-3-ҹи ҹилд.

4.     Ширвани, Әли, Маариф ислами дар асар шәһид Мүтәһһәри, (Шәһид Мүтәһһәринин әсәрләриндә Ислам маарифи) (маариф мүәллимләри), сәһ-90, 110, 250, 251

Һәмчинин, калами мөвзуда олан китаблара, шәфаәт, әмәли төвһид вә имамәт бәһсләринә мүраҹиә олунсун.



[1] Ҹасијә сурәи, 12-13, Лоғман сурәси, 20 вә саир..

[2] Мөвзулар: Илаһи истәк вә инсанын һаҹәти, 95-ҹи суал; инсанын ихтијары, 51 вә 217-ҹи суаллар; мүмкүнүл вүҹудун ваҹибул вүҹудун јанында тәсәввүр олунмасы, 80-ҹи суал.

[3] Бәрнас Сумиә Сараји, Мәһди, Шәби Гәдир чист? (Гәдр ҝеҹәси нәдир?) Көвсәри Гәдир нәшријјаты, 2-ҹи ҹилд, сәһ-71-81. (Һәдсин изаһы: Гејд олунана һәдисдә үч әзәмәтли шәхсијјәтин бир-биринә бағлылығы вә Аллаһ-таала дәрҝаһында нә гәдәр әһәмијјәтә вә мәгама малик олмалары ајдын шәкилдә нәзәрә чарпыр. Аллаһ-таала, инсаны бәндәчилик мәгамына чатдырмагла камала чатмаға дәвәт едир вә Гуранда бујурур: “Мән ҹинләри вә инсанлары јалныз, Мәнә ибадәт етмәк үчүн јаратдым!” (Заријат сурәси, 56) Јәни, инсан тәкҹә заһири ибадәтлә јох, бүтүн батини нәфсә бағлылыгларындан азад олмагла вә тәкҹә Аллаһ-таалаја бәндәчиликлә камала чата биләр. Бу һәдәфә јетишмәк исә јалныз, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) һидајәти јәни, ҝәтирдији дин, әмәл, сөз вә гунунлары илә һәјата кечә биләр. Она ҝөрә дә һәдис Гүдсүнүн әввәлиндә Аллаһ-таала бујурур: “Ја Мәһәммәд! Әҝәр сән олмасајдын аләми хәлг етмәздим!” 

     Һәдисин ардында, Аллаһ-таала әмирәл-мөминин Әлинин (әлејһиссалам) вә Фатимәнин (саламуллаһи әләјһа) адыны гејд едир. Әввәла, диггәт етмәк лазымдыр ки, һәдисдә әмирәл-мөминин Әлинин (әлејһиссалам) вә Фатимәнин (саламуллаһи әләјһа) мүбарәк адларынын Ислам Пејғәмбәринин (са) мүбарәк адындан сонра ҝәтирилмәси о мәнада дејил ки, онларын мәгамлары Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) әзәмәтли мәгамындан үстүндүр. Әксинә, онларын өзләринин играрына ҝөрә һәр икиси, Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) вә Онун һәдәфинин јолунда фәдадырлар. Неҹә ки, әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) һәдисләрдән бириндә бујурур: “Мән Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) гулларынын гулујам!” (Кулејни, Усул-Кафи, 1-ҹи ҹилд, сәһ-89, бабул-ковну вәл-мәкан). Мәсәлә будур ки, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) јаранышынын сон вә әсл һәдәфи инсанларын һидајәтидир вә әҝәр О Һәзрәтин мүгәддәс вүҹудундан сонра “вилајәт вә имамәт” мәсәләси олмазса, (әслиндә) бу һидајәт давам етмәз. Она ҝөрә дә һәдисин давамында Аллаһ-таала бујурур: “Әҝәр Әли олмасајды, сәни хәлг етмәздим!”.

[4] Зијарәти Ҹамеји Кәбир.

5] Маидә сурәси, 35, Али Имран сурәси, 103, Исра сурәси, 57.

[6] Һаири, сејјид Мәһди, Тәрҹүмә, Микјал Мәкарим, 1-ҹи ҹилд, сәһ-625-629,

[7] Исра сурәси, 79.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Quslun fəlsəfəsi nədir?
    8452 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2012/04/17
    Cənabət quslunun səbəbi, nəfsin onun çirkinliklərindən təmizlənməsi və bədəni çirkinliklərdən pak etməkdir. Çünki, cənabət bədənin hamısından xaric olur. Ona görə də, insana bədənin hər yerini paklamaq vacibdir. Alimlərin insanın bədənində apardıqları araşdırmalara əsasən, bədənin bütün fəaliyyətlərini idarə edən iki qism köklü əsəb sistemi var. bəzən bədəndə bəzi ...
  • İslamda faizsiz borc verməyin və borc almağın qaydaları nədir?
    9541 Əməli əxlaq 2012/03/14
    Dini təlimlərimizdə mömin qardaşlara borc verməyin xüsusi qayda-qanunların və şərtləri vardır ki, onların bəzilərini qeyd edirik: 1. Borc vermək ixlsala yanaşı olsun; 2. Tam razılıq üzündən və ürəkdən verilmiş olsun; 3. Borc halal maldan verilsin; 4. Borc verilən zaman ...
  • Airobika idman növünün hökmü nədir?
    6128 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/04/18
    Həzrət Ayətullah uzma Xameneinin dəftrəi: Ümumiyyətlə ləhvi musiqi yaxud da günah məclislərinin musiqisinə uyğun yaxud da şəhvəti təhrik edən yaxud da haram işlə olarsa və ya fəsad olarsa, caiz deyil. Həzrət Ayətullah uzma Sistaninin dəftəri: Əgər musiqi ləhvo ləb məclislərinin musiqisi ...
  • Bir Avropalı üçün İslam və şiəni olduğu kimi tanıtdırın.
    6507 Qədim kəlam 2011/05/15
    İslam lüğətdə təslim olmaq və boyun əymək deməkdir. Bunun üçün də İslam dinini, İslam adlandırmışdırlar ki, onun bütün göstərişləri aləmlərin Rəbbi olan Allahın qarşısında təslim olmaqdır ki, insan yeganə Allahdan başqasına itaət etməsin və yalnız o Allahın əmrlərini yerinə yetirsin. Həqiqətdə İslam dini bütün keçmiş ...
  • Şiənin etiqadı var ki, bütün məxluqatın hesabı, şiə İmamlarının əlində olacaq?
    5429 Qədim kəlam 2012/09/01
    Əgər bir kəsin etiqadı ola ki, bir dəstə müstəqil şəkildə və Allahın icazəsi olmadan, məxluqatın hesabına yetişə bilər və onlar üçün mükafat və cəza təyin edə bilər. Aydındır ki, bu etiqad dini təlimatlarla uyğun deyil. Bundan əlavə Allahın faili tohidiylə də ziddiyyəti vardır, amma əgər bir kəsin ...
  • Nə üçün hələ də xanım Zəhranın (s) qəbri gizlin qalmışdır? Amma imam Əlinin (ə) qəbri sonralarda olsa aşkarlandı?
    10667 Qədim kəlam 2011/03/06
    İlk növbədə bunu diqqət yetirməliyik ki, imam Əlinin (ə) və xanım Zəhranın (s) qəbrlərinin gizli qalmaq səbəbləri eyni deyildir. İmam Əlinin (ə) qəbrinin uzun illər gizli qalmaq səbəbi bu idi ki, cahil və ağılsız düşmənlər o həzrətin qəbrinə ehtiramsızlıq edə bilərdilər. amma uzun illər keçdikcə nəzərdə tutulan ...
  • Quran-Kərimdə və rəvayətlərdə acizlər haqqında nümunələr varmı? Bu nümunələrin qeyd olunmasının dəlili nədir?
    4873 Təfsir 2015/05/25
    Quran ayələrindən müstəzəf kəlməsi öz oxşar kəlmələri ilə istifadə olunub və əksər yerlərdə "zəiflənmişlər və ya aciz mənasındadır. Bu sözün özünün çoxlu mənaları vardır. O cümlədən, əqidədə acizlik, maddi acizlik, cismi acizlik, əqli acizlik və s.. Acizliyin başqa mənası acizlik halına gətirilmişdir. Yəni, bu cür insanlar əslində ...
  • Aya məsum olmayan Müctəhiddən itaət etməyə dəlalət dən ayə və rəvayətə işarə edə bilərsinizmi?
    5957 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qurani- kərim buyurur: Və yaxşı deyildir müsəlmanlar hamısı (cihad üçün) hərəkət etsinlər. Bəs nə üçün o dəstələrdən bir hissəsi köçmürlər ki, (bir hissəsi qalsın və) dində məlumat əldə etsinlər və öz qövmlərini ki, onlara doğru qayıtdılar, qorxutsunlar ki, onlar (İlahi əzabdan) qorxsunlar.[1] Quran, bu ayədə ...
  • İslam hökumətində mədəni quruluşların yeri nədir?
    5249 Nizamlar (Qurluşlar) 2012/06/13
    Cəmiyyətdə mövcud olan təşəkküllər və icmaları hökumətlə vətəndaşlar arasındadırlar, mədəni quruluşlar deyildir. Kənd və şəhər birləşdirilmişləri sinf birləşmələri, idman kulubları, yerli cəmiyyətlər və peşəkar biliklər (tərbiyəçilər birliyi kimi)... və mədəni təşkilatlardan sayılırlar. Xalq hakimiyyətinin əsas üstünlüklərindən biri bu cür quruluşlarda mədəni təşkilatların olmasıdır. cəmiyyətdə olan bütün ...
  • Peyğəmbərin besəti və meracı bir gündə (rəcəbin 27-də) baş vermişdirmi?
    8282 تاريخ بزرگان 2012/04/10
    Cavabı bəyan etmək üçün Peyğəmbərin besəti və meracı ilə əlaqədar məsələni təfsir kitablarından araşdırırıq. 1. Besətin tarixi ilə əlaqədar müsəlman alimləri arasında iki nəzəriyyə vardır: Birincisi şiələrin nəzəriyyəsidir. Onlar rəcəb ayının 27-ci gününü Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in besət günü hesab edirlər. İkinci nəzər isə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163155 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155814 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118014 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110179 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100100 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91644 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53593 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46121 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44029 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43269 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...