Gelişmiş Arama
Ziyaret
15107
Güncellenme Tarihi: 2011/10/20
Soru Özeti
Yaratanla yaratılmış arasındaki benzerliği reddeden ayetler hangileridir? Bu ayetler Allah’ın ruhunu insana üflemesi meselesiyle nasıl bir uyum sağlamaktadır?
Soru
Kur’an’da Allah’ın yaratılmışlara benzerliğini reddeden ayetler hangileridir? Bu benzerliği reddeden ayetler ‘Allah’ın ruhunu insana üflemesi’ meselesiyle uyuşuyor mu?
Kısa Cevap

Tevhid inancından, ister insan olsun ister başka şey, hiç bir şeyin Allah’a benzeme imkanının olmadığı manası çıkmaktadır. Kur’an’da birçok ayet yaratanla yaratılmış arasındaki benzerliği reddetmektedir. Örneğin:

1- ‘Ve ona, bir tek eşit ve benzer yoktur.’

2- ‘Ona hiçbir benzer yoktur’

3- ‘Artık Allah'a eşit varlıklar tanımayın; şüphe yok ki Allah her şeyi bilir ve siz bilmezsiniz.’

Allah, ‘ruhumdan insana üfledim’ diye buyuruyorsa bu, Allah’ın ruhu olduğu ve ondan biraz insana üflediği anlamında değildir. Zira böyle bir şey insanın Allah’ın şeriki olmasını gerektirir. İnsan ruhu Allah’ın ruhunun bir parçası olamaz, çünkü Allah Teala’nın mukaddes zatı, Hz. Adem’in bedenine üflenecek şekilde bölünüp ayrılan bir zat değildir. Ruhta alem-i emir’den olup diğer yaratılmışlar gibi yaratılıp insan bedenine üflenmiştir.

Kaldı ki, Allah Teala, Hz. Adem’in ruhunu kendisine nispet verip ‘Benim ruhum’ diye buyurmuşsa bu, Kabe-i Muazzama’yı kendisine nispet verip ‘Benim evim’ diye buyurması gibidir; yine benim peygamberim, benim kulum, benim cennetim, benim ateşim (cehennemim) vb. bu türdendir. Ruhun Allah’ın olması teşrif-î izafidir, yani Allah, ruhun kendisinin olduğunu söylemekle gerçekte onu şereflendirmektedir.

Ayrıntılı Cevap

Soru iki bölümden oluştuğu için konuyu iki bölümde ele alacağız:

1. Bölüm: Allah’ın yaratılmışlara benzerliğini reddeden ayetler hangileridir?

Cevabın anlaşılabilmesi için her şeyden önce Allah’ın ‘bir’ olduğu manasına gelen tevhid’in kısımlarını bilmek gerekir. Bunlar:

1- Çokluğu reddetmek: Yani Allah birdir.

2- Bileşimi reddetmek: Yani Allah’ın bilfiil ve bilkuvve parçaları yoktur.

3- Zat’ta zait (fazla) sıfatların olduğunu reddetmek: Zat’a ait sıfatların zat’ın kendisiyle bir olduğu ve zait sıfatların onda olmadığına inanmak.

4- Fiilde tevhid: Allah Teala, yapmak istediği işlerinde başkasına ihtiyacı yoktur.

5- Tesir-i İstiklali: Yaratılmışların yaratana muhtaçtıklarının delilidir.[1]

Daha iyi bir ifadeyle tevhidin kısımları şunlardır: Zati,[2] sıfati[3] ve ef’ali (yaratmada ve rububiyette)[4] tevhid, ibadette tevhid, malikiyet, hakimiyet ve kanun koymada tevhid ve itaatta tevhid.

Tevhid’in manasından anlaşılan şey, ister insan olsun ister başka şey, hiç bir şeyin Allah’a benzeme imkanının olmadığıdır.

Yaratanla yaratılmış arasındaki benzerliği reddeden pek çok ayet vardır. Konuyu şöyle özetleyebiliriz: Kur’an’da tevhidin çeşitlerinden her biri (zat, sıfat, fiiller vs.) hakkında gelen ayetler yaratılanla yaratan arasındaki benzerliği tümüyle reddetmektedir. Onlardan bazıları şunlardır:

1- Zatta tevhidi ispat eden ayetler: Enbiya/22 ve 25, Müminin/191, Ahkaf/4, Şura/11, Fatır/15 vs. gibi.

Allah’ın başkalarına benzemesini açıkca reddeden ayetlere örnek olarak ‘Ve ona, bir tek eşit ve benzer yoktur.’[5] ve ‘Ona hiçbir benzer yoktur’[6] ayetlerini gösterebiliriz.

2- Yaratmada tevhidi ispat eden ve Allah’ın, başkalarından örnek ve yardım almadan yaratmaya koyulduğunu ispat eden ayetler.[7]

3- Varlık aleminin idaresinde Allah’ın ortağı olmadığını gösteren ve rububiyette tevhidi ispat eden ayetler.[8]

4- İlahi rububiyyet ve yaratıcılık ispat olduktan sonra tapınmaya yalnız ve yalnız O’nun layık olduğu sonucu ortaya çıkar ve kimse kendisini O’nun yerin koyamaz. Buna ibadette tevhid denir.[9]

5- Hakimiyet, malikiyet ve itaatta tevhidi ispat eden ayetler. Yaratmak ve tedbir Allah’tan olduğundan, hakimiyet ve malikiyet hakkıda yalnız Onun ve Onun izin verdiği kimselerindir.[10] İtaat yalnızca Ona edilir.[11]

Bu yüzden Kur’an buyuruyor: ‘Artık Allah'a eşit varlıklar tanımayın; şüphe yok ki Allah her şeyi bilir ve siz bilmezsiniz.’[12]

Fatiha ve İhlas sureleri tevhidin kısımlarının zikredildiği önemli surelerindendir. Örneğin Fatiha suresinin bazı ayetleri zat ve sıfatlarda tevhide[13] delalet ederken bazılarıda ibadette tevhide[14] delalet ederler.

İkinci Bölüm: Bu ayetleri, Allah’ın ruhunun insanda üflenmesini söyleyen ayetlerle nasıl bir araya getirebiliriz?

Yukarıdaki ayetlerle ‘Allah’ın ruhunun insana üflenmesi’ hakkındaki ayetlerin arasındaki tezaddın giderilmesi için ‘ona ruhumdan üflediğim zaman’ ayetinin geniş bir şekilde incelenmesi gerekir, böylece ayetin maksadının ortaya çıkmasının yanı sıra ondan kaynaklanan tezadda giderilmiş olur.

Allah Teala, insan bedenini ele aldıktan sonra ruh konusunu ele almış ve ‘ona ruhumdan üflediğim zaman’ diye buyurmuştur. Arapçada üfleme anlamına gelen Nefh, lügatta bir cisimin içine ağızla veya başka bir araç vesilesiyle hava üflemek şeklinde mana edilmiştir. Ama bu kelime kinaye olarak bir şeye etki etmek veya hissedilmeyen bir şeyi ona telkin etmek şeklinde de kullanılmıştır. Ayetten maksat insanda ruh icad etmektir, zira Allah, üflemekten ve cismaniyetten münezzehtir.

Ruh ise lügatte, hayatın kaynağı olan şeye denir. Her canlı onunla hisseder ve iradesiyle hareket eder. İnsan ruhu, onun ‘Ben’ dediği şeydir. İnsanın insaniyeti ruhladır. İnsanın idrak, irade ve fiileri bedenle gerçekleşir.

‘Sana ruh hakkında soru sorarlar. De ki: Ruh, Rabbimin emrindendir.’[15] ayet-i kerimesine göre ruh, ‘Emir’ ve ‘Alem-i Emir’ türündendir.[16]

Peki emir nedir? Kur’an buyuruyor: ‘Emri, bir şeyin yaratılmasına taalluk eder, birşeyi yaratmayı dilerse ona ol der, hemen oluverir.’[17]

Bu açıklamadan sonra asıl konuya ve tezaddın giderilmesine geçiyoruz:

1- Allah’ın ‘Ruhumdan ona üfledim’ buyruğu, Allah’ın ruhu olduğu ve ondan bir parçasını insana üflediği manasına gelmez. Zira bunun gereği insanın Allah’ın şeriki olmasıdır. Oysa ki Allah-u Teala’nın mukaddes zatı parçalardan oluşmamış ki, onun bir parçasını Hz. Adem’in bedenine üflesin.[18] Aksine ruh alem-i emr’den olup Allah’ın diğer mahlukları gibi bir mahluktur ve insan bedenine üflenmiştir.[19]

2- Allah’ın kendi ruhunu Hz. Adem’e nispet verip ‘Ruhumdan üfledim’ diye buyurması, Kabe’yi kendisine nispet vermesi gibidir. Yani Kabe için ‘Benim evim’ diye buyururken, benim peygamberim, benim kulum, benim cennetim, benim ateşim (cehennemim), benim göğüm, benim yeryüzüm buyurması hep aynı türdendir.[20] Ruhun Allah’ın olması teşrif-î izafidir. Yani Allah, ruhun kendisinin olduğunu söylemekle gerçekte onu şereflendirmektedir.

İmam Bakır’ın (a.s) şöyle buyurduğu rivayet olunmuştur: ‘Allah’ın onu (ruhu) kendisine nispet vermesi ve ‘benim ruhum’ diye buyurması, Allah’ın seçkinlerinden olmasından dolayıdır.’[21]

Şeyh Saduk (r.a) Tevhid ve Maani’l-Ahbar adlı kitaplarında Muhammed b. Müslim’in şöyle dediğini rivayet eder: ‘İmam Bakır’dan (a.s) Allah’ın -Azze ve Celle- ‘Ruhumdan’ sözünün manası hakkında sorduğumda şöyle buyurdu: Allah’ın seçip yarattığı ruhtur ve kendisine nispet vermiştir. Bütün ruhlara üstün kılmıştır. Bu yüzden onun Adem’e üfürülmesini emretti.’[22]

Kafi’de kendi senediyle Muhammed b. Müslim’in şöyle dediğini rivayet edilir: ‘İmam Bakır’dan (a.s) ‘Allah Teala’nın Adem’i kendi suretinde yarattığını rivayet ederler’ dediğimde şöyle buyurdu: Adem’in sureti yaratılmış olup hadistir. Allah Teala onu diğer suretlerin içinden seçmiştir. Diğer suretlerden daha iyi olduğu için kendisine nispet vermiştir. Nitekim Kabe’yi kendisine nispet vererek ‘Benim evim’ diye buyurduğu gibi ruhu kendisine nispet vererek ‘Ruhumdan ona üfledim’[23] diye buyurmuştur. Demek ki, ‘Benim ruhum’dan maksat insan ruhunun kaynağı ve kökü olan melekut alemden -ne ki maddi aleminden- olduğunu bildirmek içindir.’[24]

Netice şu ki, Allah’ın ruhunun Adem’e üflenmesinden maksat Allah’ın zatının bir parçası değil, Allah tarafından insana üflenen yüce ruhtur. Dolayısıyla ‘Kendi ruhumdan ona üfledim’ ayeti ile yaratıcıyla yaratılmışın birbirlerine benzeliği olmadığını söyleyen ayetler arasında herhangi bir tezat yoktur.



[1] -Muhammed Taki Misbah Yezdi, Amuzeş-i Akaid, s.135, 7. Baskı, Neşr-i Beynelmilel, Tahran, HŞ. 1381.

[2] -Tevhidin bu mertebesi, vahidî tevhid ve ahadî tevhid diye iki kısıma ayrılır. Vahidî Tevhid, bir varlığın varlığını zorunlu bilmek, ondaki her türlü şirk, eş ve benzerliği reddeden tevhiddir; ahadi tevhid ise, her türlü akli, harici ve vehmi bileşimi Allah’tan beri bilmek ve Onun hiç bir şekilde bileşeninin olmadığını kabul etmektir; yani Hak Teala, genel vacibu’l vücud kavramının tek ferdi olup başka bir fert ve rakibi yoktur (bir fertle sınırlı olan genel), hatta onun için başka bir fert düşünmek bile imkansızdır. Felsefede böyle bir vahdete, vahdet-i hakka-î hakikiye derler. Bu da sayı, cins, tür vb. vahdetin karşısındadır.

[3] -Sıfat tevhidi bir çeşit nazari ve itikadi tevhid olup müminlerin iman ve itikadıyla ilgilidir. Manası ise zatî ve kemalî sıfatların zatla ve birbirleriyle ayniyeti demektir. Ayetlerden bazılarını birbirleriyle cem’ ettiğimizde bu iddia ispat edilmiş olur. Örneğin, ilim, kudret vb. gibi ilahi sıfatlara işaret eden ayetler onların Allah’ın sıfatları olduğunu ispat etmekteler. Allah’ın muhtaç ve misli olmadığına delalet eden ayetler ise sıfatların zatla ayniyyetini ispat ediyorlar. Zira sıfatlar zata fazlalık olurlarsa o zaman Allah Teala’nın kemalinde o fazla sıfatlara muhtaçlığını ve Onun mümkün varlıklara benzerliğini gerektirir.    

[4] -Kur’an’dan istifade edilen fiillerde tevhid meselesi, ne ilahi etkiyi beşerin fillerinden tümüyle nefyeden ve tefvize inanan Mutezili’nin görüşüyle uyuşmaktadır, ne de cebre inanan Eşaire (kesb teorisi) ile. Halbu ki, cebir ve tefviz hatasına düşmeden fiillerde tevhidi ve ilahi adaleti kabul etmek için yalnızca Ehl-i Beyt mektebindeki ‘Bel Emrun Beyne’l-Emreyn’ (Aksine iş ikisinin arasındadır) görüşüne yönelmeli ve demeliyiz ki: Allah’ın failiyeti, diğer varlıkların failiyetinin boylamında yer almaktadır ve Allah’ın diğer varlıklarla olan sebebiyet ilişkisi birbirlerinin enlemesine değil boylamasınadır. Yani Allah, insanların kendi iradeleriyle bir şeyi yapmaları ya da yapmamalarını irade etmiştir. Buna göre, insanların fiilleri ilahi iradeye dayandığından ilahi adalete zarar vermeden fiilde tevhid ispatlanmış olur. Öte yandan cebirde söz konusu olmamaktadır.

Kelamcılar, fiilde tevhidi, yaratmada tevhid ve rububiyette tevhid diye ikiye ayırmış ki her ikiside teorik tevhidin kısımlarından olup müminlerin itikadıyla irtibatlıdır.  

[5] -Tevhid/4

[6] -Şura/11

[7] -Bk: Saffat/96; En’am/101-102; Fatır/3; Zümer/62; Ğafir/62; Haşr/24; A’raf/54; Furkan/2; Ta-Ha/50...

[8] -Bk: Yunus/3 ve 31; En’am/164; Enbiya/22 ve 56

[9] -Bu konu için bkz: Enbiya/25; Al-î İmran/64; Yasin/61-62; Hicr/99; Ankebut/56; Nahl/36; Nasır Mekarim Şirazi, Tefsir-i Nümune, c.27, s.447, Dar-ul Kütüb-i İslamiyye Yayınları, Tahran, 1. Baskı: HŞ. 1374. Belirtmek gerekir ki tapınmak, Allah, Rab veya tesirde müstakil olan varlığın karşısında yapılan amele denir. Yani, birinin ilahlığına inanmaktan kaynaklanan ameldir. Başka bir ifadeyle ubudiyyet mabudun karşısındaki huzunun son derecesidir. Demek ki, huzu, huşu ve başkalarına tevessül etmek ibadet sayılmaz. Eğer öyle olsaydı Kur’an’ın müminlere, anne ve babaya huzu etmeyi istemesi şirk ve putperestlik sayılırdı. Daha fazla bilgi için bkz: Nasır Mekarim Şirazi, a.g.e. c.1, s.245, ve c.22, s.387, Dar-ul Kütüb-i İslamiyye Yayınları, Tahran, 1. Baskı: HŞ. 1374; Abdulhüseyin Hüsrevpenah, Kalemrov-i Din, s.45-46.        

[10] -Bu konu için bkz: Yusuf/40 (Teşrii Hükümet); Al-i İmran/26 (Tekvini Hükümet); Bakara/247, Fatır/13; Sad/26; Maide/44,45,47; En’am/114; Şura/10.

[11] -Bu konu için bkz: Nisa/59, 69 ve 80; Al-i İmran/33.

[12] -Nahl/74.

[13] - الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ؛ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ؛ مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ

[14] - إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعینُ؛ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ .

[15] -İsra/85

[16] - Nasır Mekarim Şirazi, a.g.e. c.12, s.253.

[17] -Yasin/82.

[18] -Bkz: Muhammed Cevad Necefi Humeyni, Tefsiri-i Asan, c.9, s.56, 1. Baskı, Neşr-i İslamiyye, Tahran, HK.1398.  

[19]- İmam Sadık’tan (a.s) Allah’ın Hz. Adem’in (a.s) bedenine üflediği ruh hakkında sorduklarında şöyle buyurdu: O yaratılmış ruhtu; İsa’nın da ruhu yaratılmıştır. (el-Kafi, c.1, s.133)  

[20] -Şeyh Saduk, İtikadat (Seyyid Muhammed Ali Hasani, Tercüme-i Hasani), s.9, 1. Baskı, Neşr-i İslamiyye, Tahran, HŞ.1371.

[21]-Tabersi, İhticac (Behrad Caferi) c.2, s.160, 1. Baskı, Neşr-i İslamiyye, Tahran, HK.1381.

[22] -et-Tevhid, s.170, Bab:27, H.1; Maan-il Ahbar, s.16-17.

[23] -el-Kafi, c.1, s.134; Şeyh Saduk, et-Tevhid, s.103, H.18, Camia-yı Müderrisin Yayınları, Kum, HK. 1398 (HŞ.1357); Muhammed Hüseyin Tabatabai, el-Mizan, (Seyyid Muhammed Bagır Musevi Hemedani), c.12, s.257, Defter-i İntişarat-ı Camia-yı Müderrisin-i Havzay-ı İlmiyye-yi Kum, Kum, 5. Baskı, HŞ.1374.

[24] -Muhsin Kıraati, Tefsir-i Nur, c.10, s.126, Merkez-i Ferghengi-i Dersha-i Ez Kur’an, Tahran, HŞ.1383.

Diğer Dillerde Soru Tercümesi
Yorumlar
yorum Sayısı 0
Lütfen soruyu doğru giriniz
örnek : Yourname@YourDomain.com
Lütfen soruyu doğru giriniz
Lütfen soruyu doğru giriniz

Konusal Sınıflandırma

Rastgele Sorular

  • İyi ve kötülerin birbirlerine karşı olan sevgi ve kini nasıldır?
    5898 Diraytü’l-Hadis (Hadis Etidü) 2011/11/12
    Sorunun açıklığa kavuşması için İmam Askeri’nin (a.s) hadisinin metnini hatırlatacağız. İmam Hasan Askeri (a.s) şöyle buyurmuşlardır: “İyilerin, iyilerle dostluğu, iyiler için sevaptır, kötülerin, iyilere muhabbeti, iyiler için büyüklüktür; kötülerin, iyilerle düşmanlığı, iyiler için süstür (ziynettir) ve iyilerin, kötülerle düşmanlığı, kütüler için rüsvalıktır.”[1] Buna ...
  • Niçin Hz. Âdem’in (a.s) hatası yüzünden yer küresinde kalmaya mecbur olup sonuçta günaha bulaşıp cezalandırılmalıyız?
    14256 Eski Kelam İlmi 2010/06/02
    Hz. Âdem başta olmak üzere bütün Enbiyalar (a.s) her çeşit günah ve hatalardan masum ve beridirler. Hz. Âdemin yaptığı şey ise irşad-i bir emre muhalefetti. Dolaysıyla yapılan bu muhalefete günah denilmez. Aslında insanın ve Hz. Âdemin yeryüzüne gelişi ilahi bir takdir olup ...
  • Kendi görevini bilmediği için Ehl-i Sünnet fıkhına göre amel eden bir Şia’nın görevi nedir?
    6408 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2010/02/06
    Cevap: Biz sizin sorunuzu taklid mercilerinin fetva bürolarına gönderdik şu şekilde cevap verdiler:Ayetullah Uzma Hamenei’nin Fetva Bürosu: Yapmış olduğu ameller, şimdi taklid ettiği fetva merciinin fetvalarıyla uyumlu değilse o amelleri kaza etmelidir.
  • kaşların olduğu yerde dövme yapmak abdesti batıl ediyor mu?
    6154 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2010/11/08
    aşağıdaki cevaplar müçtehitlerin defterlerinden alınmıştır. Ayetullah Hameney’nin defteri: (yapılan dövme) abdest ve gusül alırken suya engel oluyorsa, kaldırılması gerekir. Ama eğer dövme işlemi derinin dibinde yapılmış ise, abdeste zararı yoktur.Ayetullah Mekarım Şirazi’nin defteri: abdeste mani değildir.
  • Varisler ölünün mahkemede belirlenmiş vasiyetnamesini bile uygulamada ihtilafa düşerler ve sorun yaratırlarsa ne yapılmalıdır?
    5106 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2011/09/21
    Belirttiğiniz hususları göz önünde bulundurarak mezkûr soruyu mercilerin bürolarından sormayı gerekli gördük. Kendilerinin verdiği sayılı yanıtlar şunlardır:Hz. Ayetullah Uzma Mekarim Şirazi’nin (ömrü uzun olsun) Bürosu:Mahkeme aracılığıyla teşebbüste bulunun ve miras kanununa göre miras varisler arasında taksim edilecektir. Düğün ve çeyiz harcamaları ailenizin örfü uyarınca malın üçte birinden ...
  • Alışverişte sahtekârlık nedir?
    2877 Alış-Veriş 2018/12/17
    Alışverişte sahtekârlık haramdır ve alışverişin geçersiz olmasına yol açar.[1] Alışverişte sahtekârlıktan kasıt: Bir ürüne belli olmayan başka bir şey karışmış olması ve satıcının da bunu alıcıya söylememesidir. Örneğin su karıştırılmış sütün, saf süt olarak satılması. İslam Peygamberi (s.a.a) şöyle buyuruyor: “Müslümanla alışverişte sahtekârlık yapan ...
  • Kızla oğlanın doğru bir şekilde (günaha düşmeden) cinsel ilişkiye girmelerinin bir yolu var mı?
    50644 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2009/11/10
    İslama göre kadın ve erkek birbirlerinin tamamlayıcısıdırlar. Hekim olan Allah bu ikisini sükunet bulsun, duygusal, ruhsal ve cinsel ihtiyaçlarını karşılasınlar diye birbirleri için yaratmıştır. İslam iki tarafında ihtiyaçlarının giderilmesi ve kadınla erkeğin her türlü ilişkisinin belli bir sınır ...
  • Ehli Sünnete mensup bir Müslüman Şiilerin duasını okuyabilir mi?
    7206 Pratik Ahlak 2011/09/13
    Şiiler tarafından nakledilen duaların tümü Peygamberin (s.a.a) ailesi olan imamlardan bize ulaşması, Peygamberin (s.a.a) tavsiyesince onlara tutunma ve uymanın kurtuluşa neden olması ve buna ek olarak Şia ve Ehli Sünnetin itirafıyla imamların dua ve münacatta insanların önderi sayılması nedeniyle, onlar tarafından nakledilen duaların gerçeğe ve icabete daha yakın olacağı ...
  • İranın dini medreselerinde tahsil sistemi nasıldır?
    9935 Eski Kelam İlmi 2010/10/12
    Günümüzde İranın ilmi havzalarındaki tahsil sistemi şöyledir: Bir öğrenci ilköğretim veya ortaöğretimi (lise) bitirdikten sonra havzaya girer ve tahsil dönemi boyunca sırasıyla mukaddime dersleri (sarf ve nahiv, maani-beyan ve mantık), satıh/üst düzey eğitim (usul, fıkh ve felsefe), ek dersler (akaid, tefsir, iktisat, milel ve nihel, ...
  • Eşimin yanlış davranışını kendisine nasıl bildirebilirim?
    7047 Pratik Ahlak 2012/05/03
    Sorunuzda bulunan nokta, her ikinizin de birbirinizi sevdiği ve sizin eşiniz için en iyi kadın olmayı istemenizdir. Diğer hususların önemsenmemesi için sizin her zaman bu özelliğe belirgin bir rol üstlendirmeniz gerekmektedir. Evlilik hayatında egemen atmosfer mutluluk, samimiyet, dostluk ve arkadaşlık olmalıdır. Egoistlik, kendini düşünmek ve mütekebbirlik olmamalıdır. ...

En Çok Okunanlar