Cevaba geçmeden önce soruyu biraz açalım: Geçici evlilikte kadın ya zevcedir ya da değildir. Eğer kadın bildiğimiz zevce ise ve şer’i zevce anlamına geliyorsa (ki Şia’nın inancı böyledir) o zaman evliliğin sınırlanması gerekir. Yani mutayla dörtten fazla kadınla nikahlanmak olmaz. Ama muta nikahlı kadına zevce denilmese bu durumda geçici nikahı evlilik kabul etmeyenlerin görüşü güçlenecek hatta ispat olacak.

Allah Teala Kur’an’da buyuruyor: ‘Kadınlardan biriyle evlenerek faydalandığınız takdirde onlara ücretlerini kararlaştırdığınız miktarıyla ödeyin.’[1]

Ayetin geçici evliliğe nasıl delil olduğu konusu cevabın içinde gelecektir.[2] Bazılarının bu ayetin karşısında getirdikleri ‘Ancak eşleri ve sahip oldukları cariyeleri müstesna ve bunda da hiç kınanmaz onlar.’[3] ayeti, yalnızca eşler ve cariyelerle cinsel ilişki kurulmasında bir beis olmadığını belirtmektedir. Ayet-i Kerime iki tür karı kocalığa işaret etmiştir: 1) Evlilikle, 2) Cariyelerle. Cariyelerde şart şudur: Cariyelerin sahipleri herhangi bir engel olmazsa onlarla ilişki kurabilirler.

Mutanın muhalifleri bundan şöyle bir sonuç alıyorlar: Muta Allah Resulü’nün (s.a.a) zamanında ve belli bir dönemde caiz olsa da ‘Ancak eşleri, ve malları olan cariyeleri müstesna...’ ayetinde gelen sınırlamayla muta neshedilmiştir.

Cevap olarak denilmiştir ki, Müminun suresi Mekki, Nisa suresi Medenidir. Mekki sure ise Medeni sureyi neshedemez.[4] Bu yüzden geçici olarak evlenilen kadında zevcedir.

Evet, böyle bir kadına zevce denirse dörtten fazla kadınla evlenmenin yasak olması gibi hükümlerin muta kadınları içinde geçerli olması gerekir. Ancak rivayetlere göre geçici evlilikte sayı sınırlaması yoktur.[5]

Dörtten fazla kadınla evlenmenin caiz olmadığını buyuran ayette şöyle buyuruluyor: ‘Yetim kızlar hakkında adaletle muamele edemeyeceğinizden korkarsanız, beğendiğiniz, hoşunuza giden başka kadınlardan iki, üç ve dört kadın alın. Fakat bunların arasında adaleti gözetmeyeceğinizden korkarsınız o vakit bir zevceyle, yahut sahip olduğunuz cariyelerle yetinin.’[6] Ayete göre erkekler dörtten fazla kadınla evlenemez. Ama hadislerde muta için herhangi bir sınırlama getirilmemiştir.

Buna cevabımız şudur: Her şeyden önce belirtelim ki muta nikahı her ne kadar şer’i bir nikah olsa da daimi nikahın bütün hükümlerini taşıması gerekmez. Ve bu karmaşık bir konu değildir. Şii rivayetlerde daimi nikahla arasındaki farklar ortaya konmuştur. Ayetler açısından ise yukarıdaki ayet örnek olarak gösterilebilir.

Burada şöyle bir soru sorabiliriz: Kölenin bir kadınla evliliği şer’i midir, değil midir? Kölenin yaptığı bu evliliğin caiz olmasında kimsenin şüphesi yoktur. Öyleyse kölenin bir kadınla yaptığı daimi evlilik şer’i bir evliliktir. Ama köle birden fazla kadınla evlenebilir mi? Başka bir ifadeyle, evlilikleri dörtle sınırlayan ayet kölenin evliliğinide kapsıyor mu? Yoksa bu sadece özgür insanlar için mi geçerlidir?

Fahri Razi diyor ki: ‘Alimlerin çoğuna göre dört kadınla evlenmek özgür insanlar için geçerlidir.’ O, bunu Şafii’nin bu konudaki delillerine dayandırıyor.[7]

Demek ki, kölenin nikahı şer’i bir nikah olmasına ve eşine zevce denmesine karşın daimi evliliğin hükümlerinden biri burada geçerli değildir. Şianın fıkhi hükümlerinde de kölenin ikiden fazla hür kadınla evlenmesi caiz değildir.[8]

Bir başka örnek ehl-i kitap bir kadınla yapılan evliliktir. Allah Teala, Kur’an’da her ne kadar ‘Çocuğunuz yoksa sizden kalanın dörtte biri zevcelerinizindir...’[9] buyursa da kadına zevce denen bütün evliliklerde miras meselesi geçerli değildir. Ehl-i Kitap’la yapılan evlilikte miras alınamaması bunlardandır.[10]

Sonuç: Muta nikahlı kadına zevce denilse de daimi nikahta birden fazla evlenme açısından getirilen sınırlama bu nikahta yoktur.