جستجوی پیشرفته
بازدید
10724
آخرین بروزرسانی: 1393/08/07
خلاصه پرسش
آیا علوم متداول امروزی، با ارزش‌های علوم اسلامی و پذیرفته‌شده اسلام، منافات دارد؟
پرسش
کدام دسته از علوم متداول امروزی هستند که ارزش‌های آن‌ها، با ارزش‌های علوم اسلامی و پذیرفته‌شده اسلام، منافات دارد؟
پاسخ اجمالی
اسلام با هر علم و دانشی که موجب رشد فزاینده‌ی عقل و تعالی روح انسانی شده و یا استفاده­های حلال او از زندگی مادی را تسهیل نماید، موافق بوده و خود در جهت تبیین ساختارهای آن علم و ترغیب مردم به سوی آن پیشرو است.
از این رو برخی از علوم شکل‌گرفته در عصرهای مختلف مانند علوم تجربی خاص؛ نظیر فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و ... با ارزش‌های علوم اسلامی و پذیرفته‌شده اسلام، تقریباً مشکل اساسی ندارند. از این جهت، علومی که دقیق‌اند مثل ریاضیات و همین طور دانش‌هایی که از این علوم استفاده ابزاری می‌کنند؛ مانند رشته‌های مهندسی و پزشکی به تبع آن‌ها مشکل چندانی ندارند.
اما رشته‌هایی؛ مانند روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مدیریت، اقتصاد و... این علومی که به آن‌ها علوم انسانی گفته می‌شود، یا به تعبیر دیگر، علومی که به آن‌ها علوم اجتماعی می‌گویند؛ چون، مبانی این علوم در حال حاضر مبتنی بر یک انسان‌شناسی خاص در جوامع غیردینی است، وقتی به مرحله‌ی کارکرد می‌رسد در بسیاری موارد با ارزش‌های اسلامی در تضاد است. اگرچه ممکن است، بدون نظر به نوع مبانی و ریشه‌ها، برخی راهکارهای آن‌ها که با دستورات اسلامی در تقابل نیستند نیزمورد استفاده قرار گیرند.
پاسخ تفصیلی
اسلام با هر علم و دانشی که موجب رشد فزاینده‌ی عقل و تعالی روح انسانی شده و یا استفاده­های حلال او از زندگی مادی را تسهیل نماید، موافق بوده و خود در جهت تبیین ساختارهای آن علم و ترغیب مردم به سوی آن پیشرو است.
از این رو برخی از علوم شکل‌گرفته در عصرهای مختلف مانند علوم تجربی خاص؛ نظیر فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و ... تقریباً هیچ مشکل اساسی با اسلام ندارند؛ از این جهت، علومی که دقیق‌اند مثل ریاضیات و همین طور دانش‌هایی که از این علوم استفاده ابزاری می‌کنند؛ مانند رشته‌های مهندسی و پزشکی به تبع این علوم با ارزش‌های علوم اسلامی و پذیرفته‌شده اسلام، منافات ندارند. چنانچه اگر این علوم در راستای ارتقا سطح فرهنگ و رفاه مردم نیز قرار گیرد، آموزه­های دینی نیز آنها را مورد حمایت و تشویق خود قرار خواهد داد.
این که می‌گوییم مشکل اساسی ندارند؛ چون گاهی در بحث‌های فیزیک (فیزیک نظری) بعضی از مسائل مطرح می‌شود که در واقع به مسائل اعتقادی ارتباط پیدا می‌کند. در آن مسائل دیدگاهی مطرح شده است که با دیدگاه‌های دینی منافات دارد، ولی تأثیر چندان اساسی در نظریات فیزیکی ندارد، و می­دانیم که بسیاری از فیزیک‌دان‌های بزرگ شخصیت‌های معنوی بودند؛ مثل نیوتن و انیشتین، این‌ها آدم‌های الاهی هستند و نگاهشان به دنیا نگاه الاهی است و اساساً خودشان معتقدند که دستاوردها در فیزیک نتیجه‌ی نگاه الاهی به عالم بوده است. اما آن بخشی که اندیشمندان دینی به ویژه مقام معظم رهبری هم خیلی روی آن تاکید کردند و این یک واقعیت است، رشته‌هایی؛ مانند روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مدیریت، اقتصاد و... است. این علومی که به آن‌ها علوم انسانی گفته می‌شود، یا به تعبیر دیگر، علومی که به آن‌ها علوم اجتماعی می‌گویند، این علوم انسانی (Humanities) یا علوم اجتماعی (Social Sciences) مبتنی بر یک انسان‌شناسی خاص است؛ چرا که وقتی شما می‌خواهید روان‌شناسی بحث کنید، اول باید تفسیری از انسان داشته باشید تا بر اساس آن تفسیر بتوان در خصوص روان‌شناسی بحث کرد، جامعه‌شناسی هم بخواهید بحث کنید اول باید تفسیری از انسان داشته باشید و بعد بیایید جامعه را بحث کنید. همین طور در مدیریت، اقتصاد و... . آن انسان‌شناسی، (انسان‌شناسی سکولار) که در قرن 17 و 18 در اروپا جوانه‌هایش زده شد و در همان دوره این علوم انسانی شکل گرفت چون مبتنی بر آن ارزش‌ها است، وقتی می‌رسد به کارکرد در بسیاری موارد با ارزش‌های اسلامی در تضاد است؛ به عنوان مثال ما در کشور خود اقتصاددانان فراوانی داریم، اما مشکلات ساختاری اقتصاد ما به این دلیل است که این اقتصادی که ترسیم  و تعریف شده است، در یک جامعه غیردینی و بر اساس ریشه‌ها و مبانی غیردینی شکل‌گرفته است؛ از این رو در یک جامعه دینی که ارزش‌های دینی حاکم است، جواب گو نیست؛ به همین دلیل شما می‌بینید با همین علم اقتصاد کشورهای غیردینی اداره می‌شوند، ولی وقتی به کشور ما می‌آید و در مختصات دینی و فرهنگی ملت ما قرار می‌گیرد، ما نمی‌توانیم مشکلات اقتصادی را حل کنیم؛ چون مفاهیم غیردینی مثل حرص که معیار اقتصاد است، در مفاهیم دینی ما پذیرفته‌شده نیست.
با این احوال ممکن است، بدون نظر به نوع مبانی و ریشه‌ها، برخی راهکارهای مطرح‌شده در علوم غربی مورد توجه قرار گیرد. زیرا بعضی از این راهکارها مانند برخی از آنچه در روانشناسی غربی برای بهبود روابط اعضای خانواده مطرح می‌شود، بر اساس فطرت عموم انسان‌ها و با راهکارهای استقراء و تجربه به دست آمده است، که می‌تواند برای اندیشمندان دینی نیز راهگشا باشد. اما باید توجه داشت تشخیص این موارد و گزینش موارد راهگشا و کاربردی، باید توسط متخصصان دینی که در این زمینه فعالیت دارند، صورت پذیرد و از پذیرش و عمل مطلق به آن‌ها پرهیز شود.
نمایه‌های مرتبط:
علم و عقل و دین، قرآن و علوم، 111 (سایت: 2230).
تعارض علم و دین در غرب، 1250 (سایت: 1272).
عدم تعارض علم و دین، 1251 (سایت: 1265).
رابطه علم و دین، 210 (سایت: 1301).
علم مورد تشویق و تأیید دین، 3417 (سایت: 3859).
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...