Takva kelimesi ‘Veka, Yaki, Vikaye (وقی یقی وقایه)’den gelmiş olup, insanın bir sığınığa girmesi demektir.[1] Dini terimde ise, günahlardan korunmak manasına gelmektedir. Başka bir ifadeyle takva nefsani meleke şeklindeki caydırıcı ve insanın içinde ortaya çıkan içteki bir güç olup, onu şehvetlerin tuğyanından ve yanlış yapmaktan korur. Tam bir takva, insanı günahlara ve haramlara düşmekten korumanın yanı sıra, şüpheli şeylerdende uzaklaştırır.

Ayet ve hadislerde takva için yapılan birçok benzetmeden bazılarını aşağıda örnek olarak getiriyoruz:

1- Azık: Kur’an takvayı azığa benzetmiş ve ona en güzel azık diyerek şöyle buyurmuştur: ‘Azık edinin. Şüphesiz azıkların en hayırlısı takvadır.’[2]

2- Elbise: Kur’an takvayı elbiseye benzeterek ona en güzel elbise demiştir: ‘Takva elbisesi ise daha hayırlıdır’[3]

3- Günah tehlikesi karşısındaki sağlam kale: İmam Ali (a.s) buyuruyor: ‘Ey Allah’ın kulları: Takva sağlam ve fethedilmez bir kaledir.’[4]

4- İmam Ali (a.s) bir başka yerde şöyle buyuruyor: ‘Takva tempolu giden bir binek gibidir. Kontrolü ona binenin elindedir ve onu cennetin ortasına kadar götürür.’[5]

5- Bazı büyükler takvayı dikenlerle dolu bir araziden geçerken eteğini tamamen toplayan ve ayağına veya elbisesine ilişmesin diye temkinle yürüyen kimsenin haline benzetmişlerdir.[6] Bu benzetmeden takvanın insanın bir köşede inzivaya çekilmesi manasına gelmediği, aksine halkın içinde olması, eğer toplum bozuksa kendisini ondan koruması gerektiği anlaşılmaktadır.[7]

İslamda takva, ‘Mebde’ ve ‘Mead’a yani Allah’a ve ahiret gününe inanmanın alameti, insanın fazilet, iftihar ve kişiliğinin ölçüsü olarak kabul edilmiştir.[8]

Kur’an’a göre takva, bulunduğu yere ilim veren ilahi nurdur.[9]

Takvanın Merhaleleri

Bazı alimlere göre takvanın üç merhalesi vardır:

1- Nefsi, sağlam inançlara sahip olarak ebedi azaptan koruma merhalesi.

2- Farzları terketmekte dahil her türlü günahtan uzak kalma merhalesi.

3- İnsanın kalbini haktan uzaklaştıran şeylerden uzak tutma merhalesi. Bu havassın, hatta en has kimselerin takvasıdır.[10]

Takvanın Kısımları

Takvanın çeşitli kısımları vardır. Onlardan birkaçı şunlardır: Mal ve iktisatta takva, cinsellikte ve toplumsal konularda takva, siyesette takva, ahlakta takva vs.

Takvanın Etkileri

Takvanın insan yaşamındaki önemli ve güzel etkilerinden bazıları şunlardır:

1- İnsanın Eğitilmesi: İmam Ali (a.s) buyuruyor: ‘Takva, ruhsal bir haslet ve manevi bir eğitimdir. Onunla insan yetiştirilir.’[11]

2- Sorumluluk Bilinci: Takvalı kimse dini görevlerinin altından kaçmaz ve istekle onları yerine getirir, zorlukları yener.

3- Özgürlük: Takva, insanın Allah’tan başka her türlü kulluktan kurtarır. Takvalı insan şehvetlerinin karşısında dize gelmez, makam ve nefsani isteklere teslim olmaz. Dolayısıyla her türlü helaketten güvende kalır.

4- Ahirette Kurtuluşa Ermek: Takva hidayetin anahtarıdır. Takvalı kimse güzel amelleri ve hidayet yolunda yürümekle dünya saadetinin yanında uhrevi sevaplar da kazanır.