جستجوی پیشرفته
بازدید
14280
آخرین بروزرسانی: 1391/03/06
 
کد سایت ar19864 کد بایگانی 20686 نمایه منظور از اصطلاحات «قیل»، «فیها تأمل» و «الاظهر»
طبقه بندی موضوعی Fiqh
خلاصه پرسش
منظور از کاربرد اصطلاحات «قیل»، «فیها تأمل» و «الاظهر» در منابع اسلامی چیست؟
پرسش
در کتاب منهاج الصالحین آیت الله خویی، جلد 2 دربارۀ حکم ثروب (تخم یک نوع ماهی که دارای پوست خشنی است) و حلبلاب (تخم یک نوع ماهی که در عرف مردم عراق به حلبلاب معروف است و دارای پوست نرم است) می گویند (قیل): تخم هر حیوانی تابع آن حیوان است، اگر استفاده از گوشت حیوان جایز باشد، استفاده از تخمش نیز جایز است، اگر در ماهی، موضوع مشتبه شد، گفته شده که آن ماهی که دارای پوست خشن است و در عرف ما به آن «ثروب» می گویند خورده می شود، ولی آن ماهی که دارای پوست نرمی است و در عرف ما به آن «حلبلاب» گفته می شود، خورده نمی شود. و فیها تأمل. بلکه به نظر ما اظهر حرمت است در مورد هر چیزی که حکمش مشتبه شده باشد. لطفاً دربارۀ عبارت های «قیل»، «فیها تأمل»، «الاظهر» توضیح دهید. و بفرمایید آیا حکم در این موضوع، استحبابی است یا وجوبی؟
پاسخ اجمالی

سه اصطلاح «قیل»، «فیها تأمل» و «الاظهر» از اصطلاحاتی هستند که در مباحث استدلالی فقه، تفسیر، حدیث و غیره کاربرد دارند که در ذیل جایگاه استفاده از این کلمات بیان می شود.

1. «قیل»: این اصطلاح، برای نقل دیدگاه هایی استفاده می شود که شخص نویسنده، معتقد به آن نیست و تنها از باب نقل اقوال بیان می کند.

2. «فیها تأمّل»: پس از نقل دیدگاه و یا دلیلی می آید که نویسنده به آن اشکال دارد و با آوردن این عبارت به خواننده می فهماند که باید در پذیرش فلان دیدگاه و یا دلیل تأمل و تفکّر بیشتری نمود؛ زیرا به جهت برخی دلایل دیگر دارای اشکال است. معمولاً بعد از ذکر این اصطلاح، محتوای اشکال بیان نمی شود و به همین مقدار بسنده می کنند تا جایی برای تأمّل و تفکر دیگران باشد، اما در منابع فقهی فتوایی (بدون بیان استدلال) این عبارت بیانگر حکم احتیاط وجوبی است.[1]

3. «الأظهر»: این واژه در جایی از مباحث به کار می رود که دو یا چند دیدگاه مختلف مطرح می شود که هر کدام دارای امتیازات و دلایل ویژۀ خود را دارند. با این حال، نویسنده با ذکر این واژه نسبت به یکی از دیدگاه ها، می فهماند که فلان دیدگاه و یا دلیل در پیش او ظاهرتر و برتر از دیگر نظریّات است، و در اصل به کارگیری این لفظ، بیانگر فتوای او است.[2]

آیت الله خویی(ره)، در متن مزبور به وسیلۀ عبارت «اظهر» فتوا به این داده که باید از مصداق مشکوک، پرهیز کرد و استفاده از تخم ماهی مزبور حرام است؛ در نتیجه اظهر در این جا بیانگر حکم استحبابی نیست. همان طور که می بینیم ایشان قول مخالف را با «قیل» مطرح کرده و با اصطلاح «فیها تأمل» نشان داده که این دیدگاه (قیل) دارای اشکال بوده و مورد پذیرش وِی نیست.

 

[1]. ر.ک: جمعى از پژوهشگران زیر نظر شاهرودى، سید محمود هاشمى‌، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام‌، ج 1، ص 272، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام‌، قم، چاپ اول، 1426ق.

[2]. ر.ک: همان، ص 555 و 556.

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • نگاه کردن بانوان به بدن یکدیگر در استخر و... چه حکمی دارد؟
    55980 همجنس گرایی 1389/08/17
    فتوای حضرت آیة الله العظمی خامنه‌ای دراین باره همان فتوای حضرت امام خمینی است، که در زیر بیان می‌شود:‌نگاه کردن به عورت دیگرى حرام است، اگر چه از پشت شیشه یا در آیینه یا آب صاف و مانند اینها باشد... ولى زن و شوهر مى‏توانند به تمام بدن یکدیگر نگاه ...
  • اگر شخص روزه‌داری را در غیر ماه رمضان با علم به روزه بودن او به طعام دعوت کنند، وظیفه شخص روزه‌دار چیست؟
    19311 روزه های مستحب، مکروه و حرام 1391/05/26
    اگر روزه‌ی این شخص (مانند قضای رمضان) واجب باشد و وقت قضاى روزه‌ی او تنگ نباشد، مى‌تواند پیش از ظهر، روزۀ خود را باطل نماید، ولی بعد از ظهر جایز نیست که روزۀ خود را باطل کند.[1] اما اگر روزه‌ی او ...
  • آیا در منابع اسلامی به موضوع ختم سوره انعام و دعاهای مرتبط با چنین ختمی اشاره شده است؟
    32273 دستور العمل ها 1392/07/28
    علامه مجلسی درباره چگونگی ختم انعام برای حاجات مهم، به نقل از کتاب‌ »الاختیار» سید ابن باقی می‌گوید: که پیامبر اکرم(ص) فرمود: اگر کسی می‌خواهد خدا دعایش را مستجاب کند، پس در روز یک‌شنبه وضو بگیرد و بعد از نماز ظهر دو رکعت نماز بگذارد و بعد از ...
  • یک مربی خوب از نگاه قرآن دارای چه ویژگی‌های است؟
    31685 تبلیغ و گفتگو 1392/09/24
    در آیات متعددی از قرآن، در توصیف ویژگی­های پیامبران، صفاتی برای آنان نقل شده است. با توجه به این‌که این بزرگواران برترین و والاترین مربیان و معلمان بشریت هستند، این صفات می‌‌تواند سرمشق خوبی برای دیگر افراد، در امر تربیت مردم باشد. مهم‌ترین ویژگی یک مربی خوب، دلسوز ...
  • آیا امامت و ولایت فقیه، بحثی کلامی است یا فقهی؟
    14467 دلائل ولایت فقیه 1393/05/23
    لازم است قبل از پاسخ به دو نکته توجه شود: 1. موضوع علم کلام،[1] ذات و صفات و افعال خداوند است؛[2] ولی موضوع علم فقه، افعال مکلفین می‌باشد.[3] 2. متکلمان شیعه‌ امامیه، امامت را منصبی الهی ...
  • تغییر جنسیت چه تأثیری بر «حق حضانت» کودک دارد؟
    15357 احکام تغییر جنسیت 1386/11/14
     حضانت در لغت «پروردن» است، و در اصطلاح فقه و حقوق مدنی، پرورش اطفال است به وسیلۀ پدر و مادر و نزدیکان او، که هم حق است و هم تکلیف، پرورش از لحاظ مادی و هم معنوی و هم اخلاقی است.قانون مدنی ایران در مواد 1169، 1170، 1176 صریحاً حق ...
  • شیعیان به چند فرقه تقسیم می‌شوند؟
    74446 فرقه های منشعب از شیعه 1387/07/27
    واژه‌ی "شیعه" در لغت به معنای "پیرو" و "یاور"، هم‌چنین به معنای "منهاج و دین یکسان داشتن" آمده است. و در اصطلاح میان مسلمانان، وابستگی ویژه‏‌ای به پیروان حضرت علی(ع) پیدا کرده است. در مورد پیروان آن‌حضرت نیز در معانی متعددی؛ مانند دوست‌دار و محبّ حضرت علی(ع)، یا ...
  • کدام آیه از قرآن، خودستایی را نکوهش می کند؟
    16712 گناه و رذائل اخلاقی 1393/01/19
    شاید یکی از واضح‌­ترین آیه‌­هایی که خودستایی را نکوهش می‌­کند، بخش پایانی آیه 32 سوره نجم است: «فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقى» یعنی خود را پاکیزه اعلام نکنید. خدا پرهیزکاران را بهتر ‏می‌‌­شناسد. ...
  • منظور از چشم دل چیست؟
    33151 شهود قلبی 1391/08/25
    منظور از دیدن با چشم دل، همان‌گونه که در پاسخ‌هایی قبلی آمده بود، ادراک شهودی و دریافت با دل و قلب است؛ برای توضیح بیشتر سخن امام سجاد علی بن حسین(ع) را در این زمینه نقل می‌کنیم. آن‌حضرت می‌فرماید: برای هر انسان و بنده چهار چشم قرار ...
  • برخی روایات به خوردن خرمای برنی توصیه کرده و برخی دیگر آن‌را مضر دانسته‌اند. دلیل این ناهمخوانی چیست؟
    12906 حدیث 1401/02/12
    خرما یکی از میوه‌های بهشتی و پربرکت است که در قرآن از آن فراوان یادشده، و در منابع روایی نیز به استفاده از آن سفارش شده است.[1]یک نوع از خرما، خرمای «بَرْنِی» است. کلمه «برنی» با فتحه روی حرف «باء» و ...

پربازدیدترین ها