جستجوی پیشرفته
بازدید
4769
تاریخ بروزرسانی 1387/08/19
 
کد سایت fa3738 کد بایگانی 2965 نمایه دلالت آیۀ: "فما استمتعتم..." بر ازدواج موقت
خلاصه پرسش
آیا آیه شریفه: "فما استمتعتم به منهّن فاتوهن اجورهنّ فریضة"، دلالت بر ازدواج موقت می کند؟ چرا در این آیه از فعل امر استفاده نشد؟
پرسش
آیا آیه شریفه: "فما استمتعتم به منهّن فاتوهن اجورهنّ فریضة" دلالت بر ازدواج موقت می کند؟ و چرا در امر ازدواج موقت خداوند به پیغمبرش این دستور را نداد و در آن آیه از سوره نساء در حین بیان حکم استمتاع، از فعل امر استفاده نکرد؟
پاسخ اجمالی

مقصود از استمتاع در آیه شریفه: "فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً"؛ هر گاه آنها را به عقد متعه درآوردید، اجرتشان را بپردازید، درآمیختن و کسب لذت است، بنابراین معناى جمله این است: هر گاه از زنان لذت بردید، مهرشان را بدهید.

اصحاب امامیه و عده ای از صحابه و تابعان می گویند: منظور ازدواج موقت است.

مسلم بن حجاج در روایت صحیح آورده است که عطا گفت: جابر بن عبد اللَّه از عمره حج بازگشته بود ما به دیدنش آمدیم.

مردم از چند چیز و از جمله «متعه» از او سؤال کردند. گفت: آرى، ما در عهد پیامبر و ابو بکر و عمر متعه را انجام داده‏ایم‏.

از این رو می بینیم بزرگان" اصحاب" و" تابعین" و گروه زیادى از مفسران اهل تسنن و تمام مفسران اهل بیت (ع) همگى از آیه فوق، حکم ازدواج موقت را فهمیده‏اند.

آیه در صدد برشمردن زنانی بود که می شد با آنها ازدواج نمود و در مقام بیان این نبود که دستور دهد که مثلا کسی باید ازدواج کند، موقت یا دائم و اصولا ازدواج چه دائم و چه موقت آن به خودی خود امری مستحب است، نه واجب [i]بنابراین دلیلی بر استفاده از فعل امر در این مسئه نبوده است.

پس در پاسخ قسمت دوم سؤال می گوییم دلالت اولی امر بر وجوب است و کسی ادعا نکرده که متعه واجب است تا نیازی به فعل امر باشد.



[i] الفاضل اللنکرانی، محمّد، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة ، تحقیق و نشر، مرکز فقه الأئمّة الأطهار (ع)،کتاب النکاح، ص 7.

پاسخ تفصیلی

واژه شناسان گفته‏اند مقصود از استمتاع، درآمیختن و کسب لذت است، بنابراین معناى آیه این است:

هر گاه از زنان لذت بردید، مهرشان را بدهید.

ابن عباس، سدى، ابن سعید و گروهى از تابعان و اصحاب امامیه می گویند: منظور ازدواج موقت است.

 این مطلب واضح است؛ زیرا «استمتاع و تمتع» اگر چه در اصل به معناى انتفاع و کسب لذت است، ولى در عرف شرع، به چنین عقدى اختصاص دارد به خصوص هنگامى که اضافه به «زنان» شود.

 بنابراین معناى جمله این است: «هر گاه آنها را به عقد متعه درآوردید، اجرتشان را بپردازید».

از جماعتى از صحابه که از جمله آنها، ابى بن کعب، عبد الله بن عباس و عبد الله بن مسعود هستند، نقل شده است که ایشان: «فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمّى فآتوهن اجورهن» قرائت کرده‏اند؛ یعنى هر وقت «براى مدت معینى» بخواهید از آنها تمتع برید، اجرتشان را بدهید و این صراحت در ازدواج موقت دارد.

از این رو می بینیم بزرگان "اصحاب" و "تابعین"؛ مانند ابن عباس دانشمند و مفسر معروف اسلام و ابى بن کعب و جابر بن عبد اللَّه و عمران حصین و سعید بن جبیر و مجاهد و قتاده و سدى و گروه زیادى از مفسران اهل تسنن و تمام مفسران اهل بیت (ع) همگى از آیه فوق، حکم ازدواج موقت را فهمیده‏اند، تا آن جا که فخر رازى با تمام شهرتى که در موضوع اشکال‏تراشى در مسائل مربوط به شیعه دارد، بعد از بحث مشروحى در باره آیه مى‏گوید: ما بحث نداریم که از آیه فوق حکم جواز متعه استفاده مى‏شود، بلکه ما مى‏گوییم حکم مزبور بعد از مدتى نسخ شده است.[1]

اما قسمت دوم سؤال که چرا در امر ازدواج موقت خداوند به پیغمبرش این دستو را نداد و در آن آیه از سوره نساء در حین بیان حکم استمتاع، از فعل امر استفاده نکرد؟ باید گفت:

دلالت اولی امر بر وجوب است و کسی ادعا نکرده که متعه واجب است.[2]

بنابراین، آیه در صدد برشمردن زنانی بود که می شد با آنها ازدواج نمود و در مقام بیان این نبود که دستور دهد که مثلا کسی باید ازدواج کند، موقت یا دائم و اصولا ازدواج چه دائم و چه موقت آن به خودی خود امری مستحب است، نه واجب[3] بنابراین دلیلی بر استفاده از فعل امر در این مسئه نبوده است. از طرفی احکام برای همه انسان ها است، نه پیامبر اکرم (ص). پس در آیه ای که در صدد بیان حکم الاهی است، حتی اگر خطاب به پیامبر هم باشد، باز عموم مردم را نیز شامل می شود نه خصوص ایشان را.



 [1] مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج‏3، ص 336، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ 1374 ش، چاپ اول.

[2] لازم به ذکر است که بسیاری از احکام داریم که هیچ کس در واجب بودن آن شک ندارد، ولی با امر بیان نشده؛ مثل وجوب روزه که خداوند می فرماید: اى کسانى که ایمان آورده‏اید، روزه داشتن بر شما (کتب) مقرر شد، هم چنان که بر کسانى که پیش از شما بوده‏اند مقرر شده بود، تا پرهیزگار شوید.[2] و وجوب حج که خداوند می فرماید: در آن جا است آیات روشن و مقام ابراهیم و هر که بدان داخل شود ایمن است. براى خدا، حج آن خانه بر کسانى که قدرت رفتن به آن را داشته باشند قرار داده شده است. ‏

[3] الفاضل اللنکرانی، محمّد، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة ، تحقیق و نشر، مرکز فقه الأئمّة الأطهار (ع)،کتاب النکاح، ص 7.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • آیا شاه اسماعیل یک صوفی سنی بوده، یا شیعه است؟
    3990 تاريخ بزرگان 1388/09/10
    هرچند، برخی از روش های صوفیان، مورد نقد دانشمندان شیعه قرار گرفته است، اما این بدان معنا نیست که تمام آموزه­های آنان غلط بوده و هر شخصی که به بخش های صحیحی از تعالیم آنان عمل نماید، را متهم به کناره­گیری از مذهب تشیع نماییم. کم نیستند صوفیانی که رسماً، ...
  • امامان از کجا و چگونه متوجه می‌شدند که به امامت رسیده‌اند؟
    985 تعیین امام 1393/10/04
    امامت از نگاه شیعه عبارت است از: ریاست عمومی دینی که عهده‌دار ترغیب همه مردم در حفظ و حراست از مصالح دینی و دنیایی بوده و آنان را بر حسب همان مصالح از آنچه برایشان ضرر دارد برحذر می‌نماید.[1] بنابراین امامت دارای دو بعد ظاهری و معنوی است. از آن‌جا که ...
  • خصوصیت و وجه تمایز آخرت و دنیا از لحاظ ویژگی ذرات چیست؟
    2319 معاد و قیامت 1388/10/19
    بیشتر ذراتی که اکنون در جهان مادی مشاهده می کنیم، عبارت از عناصر شناخته شده ای است که بر اساس ساختار الکترونی مرتب شده و مشخصات آنها در جدولی معروف به "جدول مندلیف" به نمایش درآمده است. بیشتر این عناصر، به صورت طبیعی وجود داشته، اما اکنون دانشمندان با تولید ...
  • آیا کفاره را می‌توان به فقیر سید داد؟
    2691 قضای روزه و کفارات 1392/02/18
    فقها در این زمینه می‌گویند: کفاره نیز مانند سایر صدقات واجب، به سادات تعلق نمی‌گیرد، مگر اینکه کفاره دهنده سید باشد.[1] البته عده معدودی از فقها در زمینه‌ی مصرف کفاره، دادنِ آن را به فقیر سید جایز شمرده‌اند.[2] پس در فرض سؤال، چنانچه بخواهند کفارات را به مصرف فقیران سید ...
  • رمضان به چه معنا است و حقیقت آن چیست؟
    9573 عرفان نظری 1390/05/10
    رمضان در لغت به معنای شدّت حرارت، و حرارت سنگ، بر اثر شدّت حرارت خورشید آمده است. نیز گفته شده است که از «حرّ» گرفته شده که به معنای برگشت از بادیه به شهر می باشد. امّا در اصطلاح، رمضان نام ماه نهم از ماه هاى عربى و ماه روزه ...
  • آثار تربیتی ایمان به قیامت در زندگی فردی و اجتماعی چیست؟
    9505 تکامل اخلاقی 1388/10/08
    ایمان به رستاخیز اثر عمیقى در تربیت انسان ها دارد که در زیر به مواردی اشاره می شود: 1. به انسان ها شهامت و شجاعت مى‏بخشد؛ از او یک انسانی می سازد که "شهادت" در راه یک هدف مقدس الهى را محبوب ترین چیزها و آغازى براى یک زندگى ابدى و ...
  • آیا برای اقامه قضای نماز آیات، باید غسل کرد؟
    2233 حقوق و احکام 1390/11/24
    اکثر مراجع عظام تقلید یکی از غسلهای مستحب را، غسل کسی می دانند که نماز آیات را در وقت گرفتن خورشید و ماه، عمداً نخوانده است و آن در صورتى است که تمام ماه و خورشید گرفته باشد.[1] اما در این بین، بعضی از مراجع از جمله آیت الله سیستانی، جهت ...
  • واژه «نصح» که در قرآن کریم بکار رفته، به چه معنا است؟
    1466 تفسیر 1392/01/24
    از این کلمه، یک‌­بار در قرآن کریم استفاده شده است: «وَ لا یَنْفَعُکُمْ نُصْحی‏ إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَکُم»؛[1] اگر من بخواهم شما را اندرز دهم، اندرزم سود نخواهد کرد. «نصح» به معنای سخنی دلسوزانه و خالی از هرگونه فریب و دغل‌بازی است که خداوند در قرآن به نقل از نوح ...
  • مهم‌ترین تعالیم و آموزه‌های سوره عنکبوت به صورت خلاصه و فشرده چیست؟
    4861 تفسیر 1391/12/15
    سوره‌ی عنکبوت 69 آیه دارد، و مشهور در میان مفسران این است که تمام این سوره در مکه نازل شده است؛ چرا که محتواى آن هماهنگ با محتواى سوره‏‌هاى مکى است که در آن سخن از مبدأ و معاد؛ قیام انبیاى بزرگ پیشین و مبارزه آنها با مشرکان و بت‏پرستان ...
  • بر چه اساس می توانیم به حقانیت پیامبران ایمان داشته باشیم در حالی که ممکن است آنها نیز ساحر یا مرتاضی برجسته بوده باشند؟
    5374 ارتباط میان نبوت و معجزه 1390/02/06
    دلیل ایمان به پیامبران در هرعصری بیش از آنکه مشاهده معجزات بیرونی انبیاء باشد محتوای تعالیمی بود که برای آن به پا خواسته بودند و در واقع این معجزات در ضمن حجت های آشکار دیگری بود که باعث ایمان مردم می شد. ضمن این که می دانیم بین خوارق عادات ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    354918 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    143224 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول 2. داشتن شریعت و دین 3. داشتن کتاب الهی به ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    139720 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    128301 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    121115 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال است.[2] 3. دارای تکلیف و مسئولیت ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    112680 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، با اختیار باشد یا بی اختیار.[1]طبق نظر اکثر فقها رطوبتی که از زنها ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    110126 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    86062 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع می شود و امام جمعه در این خطبه ها باید مردم ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    77677 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    74905 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7576  نفر