جستجوی پیشرفته
بازدید
3027
تاریخ بروزرسانی 1391/09/28
خلاصه پرسش
آیا در روایتی توصیه شده که در سجده، حضرت زهرا (س) را مخاطب قرار دهیم؟ آیا این شرک نیست؟
پرسش
آیا در روایتی توصیه شده که در سجده، حضرت زهرا (س) را مخاطب قرار دهیم؟ آیا این شرک نیست؟
پاسخ اجمالی

روایت مطرح شده: - رَوَى الْمُفَضَّلُ بْنُ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ إِذَا کَانَتْ لَکَ حَاجَةٌ إِلَى اللَّهِ وَ ضِقْتَ بِهَا ذَرْعاً فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ فَإِذَا سَلَّمْتَ کَبِّرِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ سَبِّحْ تَسْبِیحَ فَاطِمَةَ (ع) ثُمَّ اسْجُدْ وَ قُلْ مِائَةَ مَرَّةٍ یَا مَوْلَاتِی فَاطِمَةُ أَغِیثِینِی ثُمَّ ضَعْ خَدَّکَ الْأَیْمَنَ عَلَى الْأَرْضِ وَ قُلْ مِثْلَ ذَلِکَ ثُمَّ عُدْ إِلَى السُّجُودِ وَ قُلْ ذَلِکَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ اذْکُرْ حَاجَتَکَ فَإِنَّ اللَّهَ یَقْضِیهَا-  در در کتاب بلد الأمین نوشته‌ی عالم جلیل القدر کفعمی ذکر شده است.[1] مجلسی نیز در بحار الأنوار آن‌را از کتاب بلد الأمین و مصباح کفعمی بیان کرده است.[2]

مفضل از امام صادق(ع) نقل می‌کند که ایشان فرمود: هرگاه خواسته‌ای در پیشگاه پروردگار داشتی و استجابت آن خواسته، از نیازهای ضروری تو بود، دو رکعت نماز گذاشته و هنگامی که سلام آن‌را دادی، سه بار تکبیر گفته و تسبیح حضرت زهرا(س) را انجام داده، سپس به سجده برو و صدبار بگو: یا مولاتی فاطمة أغیثینی ای بانوی من فاطمه! به دادم برس. سپس صورت راست خود را بر زمین گذاشته همین عبارت را تکرار کن و سپس دوباره به سجده رفته، بعد از صد و ده بار تکرار مجدد، خواسته خود را از خدا بخواه که پروردگار، آن‌را برآورده خواهد کرد.

این روایت مقطوع است و تمام راویان آن تا مفضل بن عمر ذکر نشده است و این خود به عنوان ضعفی در سند حدیث به شمار می‌رود.

اما مفضل بن عمر که از اصحاب امام صادق و امام موسی کاظم(ع) به شمار می‌رود، در کتب شیعه روایات بسیاری را از آن دو امام نقل کرده است. کتاب «توحید مفضل» که از دیر باز در مباحث کلامی، مورد توجه و استناد بسیاری از متکلمان واقع شده است، از امام صادق(ع) و به روایت مفضل در مباحث اعتقادی و کلامی نگاشته شده است.

شیخ طوسی او را از ممدوحین می‌داند[3]. شیخ مفید وی را از اصحاب و یاران خاص، نزدیک و مورد اعتماد امام صادق(ع) و از فقهای صالحی که از آن امام روایت نقل کرده است، می‌شمرد.[4] تا آن‌جا که در میان راویان و به هنگام اختلاف اهل حدیث، مرجع حل اختلاف اهل کوفه بوده و در بسیاری روایات، مورد تأیید امام نیز قرار گرفته و از او تمجید می‌شود. در طرف مقابل بزرگانی؛ مانند نجاشی[5] و ابن غضائری[6] نیز او را فاسد المذهب شمرده و در وثاقت او تشکیک کرده‌اند. روایاتی نیز در ذم او وارد شده است.

بنابر تحقیق باید گفت؛ روایاتی که در مذمت او وارد شده است، یا ضعیف هستند و یا حمل بر تقیه می‌شوند و در مقابل روایاتی که در مدح و تمجید او وارد شده‌اند و بعید نیست که تواتر اجمالی داشته باشند، توان مقاومت ندارند.[7] از این رو، با توجه به نظر بسیاری از بزرگان؛ چون شیخ مفید و شیخ طوسی، اعتنایی به قول نجاشی نشده و مفضل بن عمر به عنوان یکی از یاران مورد وثوق امام شمرده می‌شود. چنانچه بسیاری از بزرگان علم رجال، مانند آیت الله خویی نیز همین نظر را اختیار کرده‌اند.[8]

اما در مورد دلالت و معنای حدیث باید گفت؛ آنچه که در بسیاری از احادیث مورد مذمت واقع شده است، سجده بر غیر خداوند است؛ اما توسل به پیامبران و امامان معصوم(ع) و طلب شفاعت از آنان از مسلمات شیعه بوده و به هیچ وجه شرک شمرده نمی‌شود.[9]

در این حدیث نیز آنچه از روایت استنباط می‌شود، این است که حاجت از خدا است؛ نماز برای خدا است؛ تسبیحات حضرت فاطمه نیز که تکبیر و حمد و تسبیح خدا است؛ سجده‌ای هم که پس از نماز است برای خدا است؛ تنها چیزی‌ که هست در این سجده، فاطمه(س) مورد خطاب واقع شده و شفیع قرار داده می‌شود، نه این‌که ایشان مورد سجده واقع شود. در نهایت هم در همین روایت تصریح شده که این خداوند است که حاجتت را می دهد! از این رو هیچ دلیلی بر شرک در این نماز وجود ندارد.

در مورد خطاب قرار دادن غیر خدا در سجده نیز اشکالی وارد نیست؛ چنانچه در خود نماز هم که به عنوان عبادتی خاص برای شخص پروردگار است و نماز برای غیر خداوند جایز نیست، پیامبر اکرم(ص) و بندگان صالح خداوند مورد خطاب قرار می‌گیرند و بر آنها درود و سلام فرستاده می‌شود. شیعه و اهل سنت گفتن «السلام علیک أیها النبی و رحمة الله و برکاته، السلام علینا و علی عباد الله الصالحین» را در تشهد و سلام نماز جایز می‌دانند.

 


[1]. کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، البلد الامین و الدرع الحصین، ص 159، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1418ق.

[2]. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج 99، ص254، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1403ق.

[3]. طوسی، محمد بن الحسن، تهذیب الأحکام، تحقیق، خرسان حسن الموسوی، ج 7، ص278، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1407ق؛ طوسی، محمد بن الحسن، الغیبة، تحقیق، تهرانی و ناصح، ص346، دار المعارف الاسلامیه، قم، 1411ق.

[4]. شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، تحقیق موسسه آل البیت، ج 2، ص216، کنگره شیخ مفید، قم، 1413ق.

[5]. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص416، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجامعه المدرسین بقم المشرفه‏، قم، 1365ش.

[6]. واسطی بغدادی، احمد بن حسین، الرجال بابن الغضائری، تحقیق حسینی، ص87، دار الحدیث، قم، 1364ش.

[7]. برای مشاهده کامل روایاتی که در مدح یا ذم مفضل بن عمر وارد شده رجوع کنید: خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج 18، ص 292، مدخل «المفضل بن عمر أبو عبدالله»، قم.

[8]. معجم رجال الحدیث، ج 18، ص 303.

[9]. جهت بررسی و اثبات مفاهیم توسل و شفاعت ر.ک : پرسش‌های [350]، [590]، [10041].

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • تفسیر «رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ» چیست؟
    4000 تفسیر 1391/10/28
    یکی از دعاهایی که خداوند در قرآن به ما آموخته: «رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ» است. حسنه در این آیه به معناى هرگونه خیر و خوبى است و مفهومى وسیع و گسترده دارد که تمام مواهب مادى و معنوى را شامل مى‏شود، ...
  • آیا امام زمان(عج) ازدواج کرده است؟
    3793 کیفیت زندگی امام غایب 1386/06/05
    داشتن همسر و فرزند گر چه محتمل است و غیبت آن حضرت این لازمه را در پى ندارد که حتماً باید سنت الهى ازدواج ترک گردد، اما در روایات نمی‌‏توان به دلیل قانع کننده‏اى در این باب برخورد کرد و شاید بتوان گفت: همان طورکه تقدیر الهى بر این تعلق ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    70657 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • چگونه همسرم را قانع کنم که با پدر و مادرمان زندگی کنیم؟
    2910 دستور العمل ها 1390/01/29
    یکی از مسائل مهم اخلاقی مورد توجه اسلام، رعایت حقوق پدر و مادر است که انسان می تواند در سایه آن به کمالات معنوی برسد، با توجه به این مطلب شما حتی اگر شرطی با همسرتان نگذاشته بودید، نسبت به والدین خود وظایفی دارید که باید به آنها عمل کنید. در ...
  • موارد اجرای اصل استصحاب در طهارت و نجاست کدام است؟
    3137 مبانی فقهی و اصولی 1391/03/28
    جریان استصحاب مشروط به چند چیز است: 1. یقین سابق: چیزی را که تصمیم به استصحاب آن داریم، باید به وجود آن چیز (حکم یا موضوع) در زمان گذشته یقین داشته باشیم. 2. شک در بقاى حالت سابق: چیزی را که یقین به وجود آن داشته ایم، ...
  • آیا والدین حضرت محمد (ص) وارد بهشت خواهند شد؟
    2928 کلام قدیم 1391/02/12
    بر اساس آیات قرآن کریم، به صورت کلّی، شرط ورود به بهشت، ایمان و عمل صالح است. علمای شیعه و نیز گروهی از اهل سنّت معتقدند که پدر و مادر و اجداد پیامبر اسلام(ص)، خداپرست و موحّد و مبنای زندگی آنان بر نیکویی عمل بود. شيخ صدوق در «اعتقادات‏» خود مى ...
  • نام مادر حضرت ابراهیم(ع) چیست؟
    7494 تاريخ بزرگان 1392/03/30
    در منابع شیعی و سنی نام مادر حضرت ابراهیم(ع) متفاوت نقل شده است که برخی از نظرات بیان می‌شود:الف. منابع شیعی: امام صادق(ع) فرمود: «ابراهیم(ع) ولادتش در شهر کوثی ‌رُبا (جایى بوده در عراق) اتفاق افتاد، و پدرش نیز از اهل آن‌جا بود، و نام مادر ابراهیم ساره بود و ...
  • روزه چه آثار تربیتی بر انسان می گذارد؟
    3377 فضایل اخلاقی 1390/05/13
    روزه نوعی تمرین تهذیب، تزکیه نفس و راهی مناسب برای تحقق تسلط انسان بر نفس خویش و مبارزه با هوس های نفسانی است. روزه در دو بُعد فردی و اجتماعی، افزون بر ثمرات جسمی، آثار و فایده های تربیتی و سازندگی؛ مانند: تقویت صبر، آخرت گرایی، قدرت بر کنترل شهوت، شکوفایی ...
  • مراد از اسم مکنون و مستأثر خداوند چیست؟
    4953 عرفان نظری 1388/02/27
    از اخبار و ادعیه صادر از اهل بیت عصمت(ع) استفاده می‏شود که خدای متعال اسمائی دارد که آنها را برای خویش برگزیده است و احدی از آنها آگاه نیست. این اسماء به «اسماء مستأثره‏» معروف شده‏اند. از روایات استفاده می‏شود که اسماء مستأثره از مراتب غیبی اسم اعظم هستند و ...
  • محاکمه و حسابرسی انسان‌ها در روز قیامت در همین دنیا است، یا در مکان دیگری انجام می‌‌شود؟
    1085 نشانه های برپایی قیامت 1392/11/17
    آنچه بین اندیشمندان دینی مشهور است، با توجه به ظاهر برخی از آیات و روایات، حسابرسی انسان‌‌ها در قیامت در همین دنیا بر پا می‌شود. اما زمینی که محاکمه و حسابرسی بر روی آن انجام می‌شود، مانند زمین امروزی که ما می‌بینیم و بر روی آن زندگی می‌کنیم نیست، بلکه ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    264504 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    104954 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    98866 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    98804 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول 2. داشتن شریعت و دین 3. داشتن کتاب الهی به ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    83898 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال است.[2] 3. دارای تکلیف و مسئولیت ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    72413 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، با اختیار باشد یا بی اختیار.[1]طبق نظر اکثر فقها رطوبتی که از زنها ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    70657 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    61558 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    59379 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    49784 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع می شود و امام جمعه در این خطبه ها باید مردم ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5583  نفر