جستجوی پیشرفته
بازدید
2857
تاریخ بروزرسانی 1391/09/28
خلاصه پرسش
آیا در روایتی توصیه شده که در سجده، حضرت زهرا (س) را مخاطب قرار دهیم؟ آیا این شرک نیست؟
پرسش
آیا در روایتی توصیه شده که در سجده، حضرت زهرا (س) را مخاطب قرار دهیم؟ آیا این شرک نیست؟
پاسخ اجمالی

روایت مطرح شده: - رَوَى الْمُفَضَّلُ بْنُ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ إِذَا کَانَتْ لَکَ حَاجَةٌ إِلَى اللَّهِ وَ ضِقْتَ بِهَا ذَرْعاً فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ فَإِذَا سَلَّمْتَ کَبِّرِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ سَبِّحْ تَسْبِیحَ فَاطِمَةَ (ع) ثُمَّ اسْجُدْ وَ قُلْ مِائَةَ مَرَّةٍ یَا مَوْلَاتِی فَاطِمَةُ أَغِیثِینِی ثُمَّ ضَعْ خَدَّکَ الْأَیْمَنَ عَلَى الْأَرْضِ وَ قُلْ مِثْلَ ذَلِکَ ثُمَّ عُدْ إِلَى السُّجُودِ وَ قُلْ ذَلِکَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ اذْکُرْ حَاجَتَکَ فَإِنَّ اللَّهَ یَقْضِیهَا-  در در کتاب بلد الأمین نوشته‌ی عالم جلیل القدر کفعمی ذکر شده است.[1] مجلسی نیز در بحار الأنوار آن‌را از کتاب بلد الأمین و مصباح کفعمی بیان کرده است.[2]

مفضل از امام صادق(ع) نقل می‌کند که ایشان فرمود: هرگاه خواسته‌ای در پیشگاه پروردگار داشتی و استجابت آن خواسته، از نیازهای ضروری تو بود، دو رکعت نماز گذاشته و هنگامی که سلام آن‌را دادی، سه بار تکبیر گفته و تسبیح حضرت زهرا(س) را انجام داده، سپس به سجده برو و صدبار بگو: یا مولاتی فاطمة أغیثینی ای بانوی من فاطمه! به دادم برس. سپس صورت راست خود را بر زمین گذاشته همین عبارت را تکرار کن و سپس دوباره به سجده رفته، بعد از صد و ده بار تکرار مجدد، خواسته خود را از خدا بخواه که پروردگار، آن‌را برآورده خواهد کرد.

این روایت مقطوع است و تمام راویان آن تا مفضل بن عمر ذکر نشده است و این خود به عنوان ضعفی در سند حدیث به شمار می‌رود.

اما مفضل بن عمر که از اصحاب امام صادق و امام موسی کاظم(ع) به شمار می‌رود، در کتب شیعه روایات بسیاری را از آن دو امام نقل کرده است. کتاب «توحید مفضل» که از دیر باز در مباحث کلامی، مورد توجه و استناد بسیاری از متکلمان واقع شده است، از امام صادق(ع) و به روایت مفضل در مباحث اعتقادی و کلامی نگاشته شده است.

شیخ طوسی او را از ممدوحین می‌داند[3]. شیخ مفید وی را از اصحاب و یاران خاص، نزدیک و مورد اعتماد امام صادق(ع) و از فقهای صالحی که از آن امام روایت نقل کرده است، می‌شمرد.[4] تا آن‌جا که در میان راویان و به هنگام اختلاف اهل حدیث، مرجع حل اختلاف اهل کوفه بوده و در بسیاری روایات، مورد تأیید امام نیز قرار گرفته و از او تمجید می‌شود. در طرف مقابل بزرگانی؛ مانند نجاشی[5] و ابن غضائری[6] نیز او را فاسد المذهب شمرده و در وثاقت او تشکیک کرده‌اند. روایاتی نیز در ذم او وارد شده است.

بنابر تحقیق باید گفت؛ روایاتی که در مذمت او وارد شده است، یا ضعیف هستند و یا حمل بر تقیه می‌شوند و در مقابل روایاتی که در مدح و تمجید او وارد شده‌اند و بعید نیست که تواتر اجمالی داشته باشند، توان مقاومت ندارند.[7] از این رو، با توجه به نظر بسیاری از بزرگان؛ چون شیخ مفید و شیخ طوسی، اعتنایی به قول نجاشی نشده و مفضل بن عمر به عنوان یکی از یاران مورد وثوق امام شمرده می‌شود. چنانچه بسیاری از بزرگان علم رجال، مانند آیت الله خویی نیز همین نظر را اختیار کرده‌اند.[8]

اما در مورد دلالت و معنای حدیث باید گفت؛ آنچه که در بسیاری از احادیث مورد مذمت واقع شده است، سجده بر غیر خداوند است؛ اما توسل به پیامبران و امامان معصوم(ع) و طلب شفاعت از آنان از مسلمات شیعه بوده و به هیچ وجه شرک شمرده نمی‌شود.[9]

در این حدیث نیز آنچه از روایت استنباط می‌شود، این است که حاجت از خدا است؛ نماز برای خدا است؛ تسبیحات حضرت فاطمه نیز که تکبیر و حمد و تسبیح خدا است؛ سجده‌ای هم که پس از نماز است برای خدا است؛ تنها چیزی‌ که هست در این سجده، فاطمه(س) مورد خطاب واقع شده و شفیع قرار داده می‌شود، نه این‌که ایشان مورد سجده واقع شود. در نهایت هم در همین روایت تصریح شده که این خداوند است که حاجتت را می دهد! از این رو هیچ دلیلی بر شرک در این نماز وجود ندارد.

در مورد خطاب قرار دادن غیر خدا در سجده نیز اشکالی وارد نیست؛ چنانچه در خود نماز هم که به عنوان عبادتی خاص برای شخص پروردگار است و نماز برای غیر خداوند جایز نیست، پیامبر اکرم(ص) و بندگان صالح خداوند مورد خطاب قرار می‌گیرند و بر آنها درود و سلام فرستاده می‌شود. شیعه و اهل سنت گفتن «السلام علیک أیها النبی و رحمة الله و برکاته، السلام علینا و علی عباد الله الصالحین» را در تشهد و سلام نماز جایز می‌دانند.

 


[1]. کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، البلد الامین و الدرع الحصین، ص 159، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1418ق.

[2]. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج 99، ص254، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1403ق.

[3]. طوسی، محمد بن الحسن، تهذیب الأحکام، تحقیق، خرسان حسن الموسوی، ج 7، ص278، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1407ق؛ طوسی، محمد بن الحسن، الغیبة، تحقیق، تهرانی و ناصح، ص346، دار المعارف الاسلامیه، قم، 1411ق.

[4]. شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، تحقیق موسسه آل البیت، ج 2، ص216، کنگره شیخ مفید، قم، 1413ق.

[5]. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص416، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجامعه المدرسین بقم المشرفه‏، قم، 1365ش.

[6]. واسطی بغدادی، احمد بن حسین، الرجال بابن الغضائری، تحقیق حسینی، ص87، دار الحدیث، قم، 1364ش.

[7]. برای مشاهده کامل روایاتی که در مدح یا ذم مفضل بن عمر وارد شده رجوع کنید: خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج 18، ص 292، مدخل «المفضل بن عمر أبو عبدالله»، قم.

[8]. معجم رجال الحدیث، ج 18، ص 303.

[9]. جهت بررسی و اثبات مفاهیم توسل و شفاعت ر.ک : پرسش‌های [350]، [590]، [10041].

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • چگونه خداوند علم به اطلاعات درست و غلط دارد؟ حال آن که اطلاعات غلط، علم محسوب نمی شوند!
    2174 کلام قدیم 1390/09/07
    علم به یک مطلب اعم از این که آن مطلب درست یا نادرست باشد، به معنای پذیرفتن آن مطلب نیست، و می دانیم که خداوند علم خود را از اطلاعات درست یا غلط موجود در بیرون کسب نمی کند، بلکه علم خدا ذاتی است. ...
  • برهان صدیقین از دیدگاه محقق اصفهانی (ره) چگونه است؟
    1908 فلسفه اسلامی 1390/01/14
    به نظر محقق اصفهانی (ره)، واجب الوجود بالذات، موجودی است که وجود برای آن ضرورت و وجوب دارد. حال، اگر برای مفهوم واجب الوجود بالذات، مصداقی وجود نداشته باشد، یا به خاطر ممتنع بودن وجود چنین واجب الوجودی در خارج است، و یا به خاطر ممکن بودن آن می باشد ...
  • این‌که گفته می‌شود که خداوند جامع اضداد است معنایش چیست؟
    959 صفات واجب 1393/03/13
    جامع اضداد بودن خداوند را به دو صورت می‌‌توان توصیف کرد: ۱. بیان ساده‌اش این است که اضداد به لحاظ برداشت ما از صفات خداوند است؛ و گرنه در ذات و صفات خداوند اضداد وجود ندارد؛ زیرا خداوند در ذات خود بسیط است؛ مرکب نیست تا چه رسد به این که ...
  • کفن هدیه‌ای که خمسش پرداخت نشده، آیا باید خمس آن را پرداخت کرد؟
    1807 آنچه خمس بدان تعلق می گیرد 1391/11/04
    اگر اطمینان ندارید که کفن با پول خمس نداده خریده شده است، تکلیفی ندارید و چیزی بر شما واجب نیست. ولی چنانچه یقین دارید کفن مذکور، مشمول خمس بوده قیمت آن‌را محاسبه و یک پنجم آن‌را از اموال میت، به عنوان خمس پرداخت نمایید. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این ...
  • ملائکه کروبیین دارای چه ویژگی‌هایی هستند؟
    664 1393/04/03
    گروهی از اندیشمندان مسلمان برای ملائکه تقسیماتی بیان کرده‌اند؛ از جمله آن تقسیمات، تقسیم به ملائکه جبروتی و ملکوتی است. برای اطلاع بیشتر در این باره پاسخ 7990 را مطالعه کنید. تقسیم دیگر ملائکه، تقسیم به ملائکه کروبیین و غیر کروبیین است. برخی از صاحب‌نظران در این زمینه چنین می‌گویند: نزد ...
  • آیا برنجی که چند بار گرم شده و بوی الکل گرفته نجس است؟
    1625 حقوق و احکام 1388/02/07
    سؤال مذکور را به دفاتر مراجع «حفظهم الله» ارسال نمودیم که پاسخ دریافتی آنان به شرح ذیل می باشد:دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی):صرف مورد مذکور موجب حرمت و نجاست آن نمی شود.دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مدظله العالی):پاک است و خوردن آن اشکالی ندارد.دفتر حضرت ...
  • آیا در منابع اسلامی به موضوع ختم سوره انعام و دعاهای مرتبط با چنین ختمی اشاره شده است؟
    2280 درایه الحدیث 1392/07/28
    علامه مجلسی درباره چگونگی ختم انعام برای حاجات مهم، به نقل از کتاب‌ »الاختیار» سید ابن باقی می‌گوید: که پیامبر اکرم(ص) فرمود: اگر کسی می‌خواهد خدا دعایش را مستجاب کند، پس در روز یک‌شنبه وضو بگیرد و بعد از نماز ظهر دو رکعت نماز بگذارد و بعد از آن یازده ...
  • چگونه انکار عقل در شناخت خدا منجر به دور، تسلسل یا تعطیل عقل می‌گردد؟
    689 کلیات 1393/02/04
    انکار عقل در شناخت خدا لوازم و مفاسد متعددی را به دنبال دارد و به اصطلاح تالی فاسد فراوان دارد. یکی از آنها ممکن است پذیرفتن دور یا تسلسل باشد؛ زیرا از یک سو برخی از دلایل اثبات وجود خداوند متوقف بر اثبات بطلان دور و تسلسل است. و از ...
  • چرا در مدتی که پیامبر (ص) بیمار بود حتی در یک نماز علی (ع) پیش نماز مردم نشد؟
    3310 کلام قدیم 1387/11/03
    اولا: هیچ دلیل معتبری نداریم که اثبات کند، ابوبکر بعد از غدیر خم و در زمان بیماری پیامبر اکرم (ص) و به دستور ایشان به  امامت نماز جماعت پرداخته باشند.ثانیا: با توجه به این که، صفات و شرایط امامت عبارت اند از: علم، عصمت و مصونیت از گناه و خطا ...
  • انگشتر به انگشت سبابه دست چپ کردن چه حکمی دارد؟
    5191 حقوق و احکام 1388/05/31
    پوشیدن زیور آلات طلا و به دست کردن انگشتر طلا، تنها برای مردان حرام است و نماز با آن باطل است.[1] اما پو شیدن انگشتر طلا برای زنان یا انگشتر غیر طلا، برای مردان و زنان هیچ اشکالی ندارد. بنابراین، اگر خانمی انگشتر طلا و غیر طلا، یا مردی انگشتر ...

پربازدیدترین‌ها

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6403  نفر