جستجوی پیشرفته
بازدید
3479
تاریخ بروزرسانی 1393/08/22
خلاصه پرسش
آیا در روایتی توصیه شده که در سجده، حضرت زهرا (س) را مخاطب قرار دهیم؟ آیا این شرک نیست؟
پرسش
آیا در روایتی توصیه شده که در سجده، حضرت زهرا (س) را مخاطب قرار دهیم؟ آیا این شرک نیست؟
پاسخ اجمالی

روایت مطرح شده: - رَوَى الْمُفَضَّلُ بْنُ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ إِذَا کَانَتْ لَکَ حَاجَةٌ إِلَى اللَّهِ وَ ضِقْتَ بِهَا ذَرْعاً فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ فَإِذَا سَلَّمْتَ کَبِّرِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ سَبِّحْ تَسْبِیحَ فَاطِمَةَ (ع) ثُمَّ اسْجُدْ وَ قُلْ مِائَةَ مَرَّةٍ یَا مَوْلَاتِی فَاطِمَةُ أَغِیثِینِی ثُمَّ ضَعْ خَدَّکَ الْأَیْمَنَ عَلَى الْأَرْضِ وَ قُلْ مِثْلَ ذَلِکَ ثُمَّ عُدْ إِلَى السُّجُودِ وَ قُلْ ذَلِکَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ اذْکُرْ حَاجَتَکَ فَإِنَّ اللَّهَ یَقْضِیهَا-  در در کتاب بلد الأمین نوشته‌ی عالم جلیل القدر کفعمی ذکر شده است.[1] مجلسی نیز در بحار الأنوار آن‌را از کتاب بلد الأمین و مصباح کفعمی بیان کرده است.[2]

مفضل از امام صادق(ع) نقل می‌کند که ایشان فرمود: هرگاه خواسته‌ای در پیشگاه پروردگار داشتی و استجابت آن خواسته، از نیازهای ضروری تو بود، دو رکعت نماز گذاشته و هنگامی که سلام آن‌را دادی، سه بار تکبیر گفته و تسبیح حضرت زهرا(س) را انجام داده، سپس به سجده برو و صدبار بگو: یا مولاتی فاطمة أغیثینی ای بانوی من فاطمه! به دادم برس. سپس صورت راست خود را بر زمین گذاشته همین عبارت را تکرار کن و سپس دوباره به سجده رفته، بعد از صد و ده بار تکرار مجدد، خواسته خود را از خدا بخواه که پروردگار، آن‌را برآورده خواهد کرد.

این روایت مقطوع است و تمام راویان آن تا مفضل بن عمر ذکر نشده است و این خود به عنوان ضعفی در سند حدیث به شمار می‌رود.

اما مفضل بن عمر که از اصحاب امام صادق و امام موسی کاظم(ع) به شمار می‌رود، در کتب شیعه روایات بسیاری را از آن دو امام نقل کرده است. کتاب «توحید مفضل» که از دیر باز در مباحث کلامی، مورد توجه و استناد بسیاری از متکلمان واقع شده است، از امام صادق(ع) و به روایت مفضل در مباحث اعتقادی و کلامی نگاشته شده است.

شیخ طوسی او را از ممدوحین می‌داند[3]. شیخ مفید وی را از اصحاب و یاران خاص، نزدیک و مورد اعتماد امام صادق(ع) و از فقهای صالحی که از آن امام روایت نقل کرده است، می‌شمرد.[4] تا آن‌جا که در میان راویان و به هنگام اختلاف اهل حدیث، مرجع حل اختلاف اهل کوفه بوده و در بسیاری روایات، مورد تأیید امام نیز قرار گرفته و از او تمجید می‌شود. در طرف مقابل بزرگانی؛ مانند نجاشی[5] و ابن غضائری[6] نیز او را فاسد المذهب شمرده و در وثاقت او تشکیک کرده‌اند. روایاتی نیز در ذم او وارد شده است.

بنابر تحقیق باید گفت؛ روایاتی که در مذمت او وارد شده است، یا ضعیف هستند و یا حمل بر تقیه می‌شوند و در مقابل روایاتی که در مدح و تمجید او وارد شده‌اند و بعید نیست که تواتر اجمالی داشته باشند، توان مقاومت ندارند.[7] از این رو، با توجه به نظر بسیاری از بزرگان؛ چون شیخ مفید و شیخ طوسی، اعتنایی به قول نجاشی نشده و مفضل بن عمر به عنوان یکی از یاران مورد وثوق امام شمرده می‌شود. چنانچه بسیاری از بزرگان علم رجال، مانند آیت الله خویی نیز همین نظر را اختیار کرده‌اند.[8]

اما در مورد دلالت و معنای حدیث باید گفت؛ آنچه که در بسیاری از احادیث مورد مذمت واقع شده است، سجده بر غیر خداوند است؛ اما توسل به پیامبران و امامان معصوم(ع) و طلب شفاعت از آنان از مسلمات شیعه بوده و به هیچ وجه شرک شمرده نمی‌شود.[9]

در این حدیث نیز آنچه از روایت استنباط می‌شود، این است که حاجت از خدا است؛ نماز برای خدا است؛ تسبیحات حضرت فاطمه نیز که تکبیر و حمد و تسبیح خدا است؛ سجده‌ای هم که پس از نماز است برای خدا است؛ تنها چیزی‌ که هست در این سجده، فاطمه(س) مورد خطاب واقع شده و شفیع قرار داده می‌شود، نه این‌که ایشان مورد سجده واقع شود. در نهایت هم در همین روایت تصریح شده که این خداوند است که حاجتت را می دهد! از این رو هیچ دلیلی بر شرک در این نماز وجود ندارد.

در مورد خطاب قرار دادن غیر خدا در سجده نیز اشکالی وارد نیست؛ چنانچه در خود نماز هم که به عنوان عبادتی خاص برای شخص پروردگار است و نماز برای غیر خداوند جایز نیست، پیامبر اکرم(ص) و بندگان صالح خداوند مورد خطاب قرار می‌گیرند و بر آنها درود و سلام فرستاده می‌شود. شیعه و اهل سنت گفتن «السلام علیک أیها النبی و رحمة الله و برکاته، السلام علینا و علی عباد الله الصالحین» را در تشهد و سلام نماز جایز می‌دانند.

 


[1]. کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، البلد الامین و الدرع الحصین، ص 159، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1418ق.

[2]. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج 99، ص254، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1403ق.

[3]. طوسی، محمد بن الحسن، تهذیب الأحکام، تحقیق، خرسان حسن الموسوی، ج 7، ص278، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1407ق؛ طوسی، محمد بن الحسن، الغیبة، تحقیق، تهرانی و ناصح، ص346، دار المعارف الاسلامیه، قم، 1411ق.

[4]. شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، تحقیق موسسه آل البیت، ج 2، ص216، کنگره شیخ مفید، قم، 1413ق.

[5]. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص416، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجامعه المدرسین بقم المشرفه‏، قم، 1365ش.

[6]. واسطی بغدادی، احمد بن حسین، الرجال بابن الغضائری، تحقیق حسینی، ص87، دار الحدیث، قم، 1364ش.

[7]. برای مشاهده کامل روایاتی که در مدح یا ذم مفضل بن عمر وارد شده رجوع کنید: خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج 18، ص 292، مدخل «المفضل بن عمر أبو عبدالله»، قم.

[8]. معجم رجال الحدیث، ج 18، ص 303.

[9]. جهت بررسی و اثبات مفاهیم توسل و شفاعت ر.ک : پرسش‌های [350]، [590]، [10041].

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • آیا زدن موهای زاید بدن لازم است؟ حکم غسل با آنها چگونه است؟
    11462 حقوق و احکام 1388/02/03
    از بین بردن موهای زائد، مثل موهای زائد اندام و زیر بغل مسأله ای بهداشتی و از نظر اسلام مستحب است و به آن سفارش شده[1] اما واجب نیست، و از بین بردن و نبردن آن ها ضرری به صحت نماز و روزه و سایر وظایف و تکالیف شرعیه نمی ...
  • اجتهاد و علوم رجال و درایه و اصول چگونه و از چه زمانی متولد شده اند؟
    4275 درایه الحدیث 1388/06/14
    یک. اجتهاد: در مکتب اسلام اجتهاد یک موضوع مهم و با سابقه است. از دیدگاه شیعه، اجتهاد از عصر معصومین (ع) تا به امروز در میان اصحاب ایشان رواج داشته و دستخوش تحولات فراوانی گردیده و پیشرفت های زیادی داشته است. اجتهاد در عصر پیامبر (ص) مطرح بوده و رجوع ...
  • آیا توسل موجب گمراهی است و اصلا آیا برای توسل دلیلی داریم؟
    2963 توسل به اولیای الهی 1389/07/28
    نه تنها توسل موجب گمراهی نیست بلکه راه و وسیله ای برای قرب الی الله است. و این که امام رضا (ع) بیمار را شفا می دهد دلیل اصلی صحت توسل نمی باشد ولی مؤید خوبی بر این امر است، البته بعد از آن که با دلایل عقلی و نقلی ...
  • صحاح سته اهل سنت کدام‌اند و تا چه میزان معتبرند؟
    4646 درایه الحدیث 1392/09/20
    «صحاح سته» از کتاب‌های حدیثی مورد اعتماد اهل سنت می‌باشند که احادیث نبوی در آنها جمع آوری شده‌ و عبارت‌اند از: 1. صحیح بخاری، 2. صحیح مسلم، 3. سنن ابى داود، 4. صحیح ترمذى، 5. سنن ابن ماجه، 6. صحیح نسائى. این صحاح شش‌گانه نزد اهل سنت معتبر هستند، ولی همگی در ...
  • آیا علمایی وجود دارند که کل موسیقی را حرام می دانستند؟
    2941 حقوق و احکام 1389/03/22
    فقیهان شیعه از سده یازدهم به این سو در غنا رساله‏هاى مستقلی نوشته‏اند و این مسئله از آن زمان به بعد معرکه آراء شده است. پیش از آن به همان مقدار اندکى از بحث که معمولاً در دوره‏هاى فقهى در کتاب التجارة یا کتاب الشهادات ذکر مى‏شد بسنده مى‏کرده‏اند؛ چون ...
  • عاص بن وائل که بود؟ آیا او از دشمنان و اذیت کنندگان پیامبر اسلام(ص) بود؟
    2559 تاریخ 1392/05/21
    عاص بن وائل سهمی، از افرادی بود که پیامبر گرامی اسلام(ص) را بسیار مورد اذیت قرار می‌داد. محقّقان اسلامی او را جزو پنج نفری دانسته‌اند که پیامبر اکرم(ص) را مسخره می‌‌کردند[1] و خداوند آیه «إِنَّا کَفَیْناکَ الْمُسْتَهْزِئینَ»[2] را درباره این افراد نازل فرمود.[3] برخی از مفسّران شأن نزول سوره کوثر ...
  • «عالِیَهُمْ ثِیابُ سُندُسٍ خُضْر» در قرآن به چه معنا است؟
    4096 تفسیر 1389/03/30
    در این آیه شریفه می‌خوانیم: «عالِیَهُمْ ثِیابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَ إِسْتَبْرَقٌ وَ حُلُّوا أَساوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً»؛[1] بر اندام آنها [بهشتیان‏] لباس‌هایى است از حریر نازک سبز رنگ، و از دیباى ضخیم، و با دستبندهایى از نقره آراسته‌اند، و پروردگارشان شراب طهور به آنان می‌نوشاند. «عالِیَهُمْ» از ...
  • اگر بعد از جدایی زن و شوهر، زن بدهی به جا گذاشته باشد، آیا پرداخت آن بر عهده شوهر است؟
    1214 طلاق 1392/04/15
    نسبت به معاملاتى که زن مستقلاً و بدون اجازه و رضایت از شوهر انجام داده، بدهى‌هاى آن به عهده خودش مى‌باشد و چیزى به عهده شوهر نیست. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1] حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی): موارد مختلف است. نسبت به معاملاتى که زن ...
  • اگر در وکالت‌نامه در صورت بلاعزل بودن وکالت، قید «ضمن عقد خارج لازم» نوشته نشود، آیا موکل می‌تواند وکیل را عزل نماید؟
    2688 وکالت 1393/05/23
    وکالت از جمله عقودی است که از دو طرف جایز می‌باشد؛[1] یعنی وکیل می‌تواند پس از قبول وکالت، خودش را عزل کند -چه موکل حضور داشته باشد یا حضور نداشته باشد- همین‌طور موکل نیز می‌تواند وکیل را عزل کند. البته عزل موکل زمانی اعتبار عقد وکالت را از بین می‌برد ...
  • وظایف زن در برابر شوهری که همواره در سفر و کارش دور از خانواده است، چیست؟
    1814 برخی احکام 1393/03/22
    در قرآن کریم آیه خاصی وجود ندارد که به صراحت به این مسئله بپردازد، اما روایاتی وجود دارد؛ مانند آن‌که: امام صادق(ع) فرمود:‏ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ شَيْئاً خَيْراً مِنِ امْرَأَةٍ صَالِحَةٍ إِذَا رَآهَا سَرَّتْهُ وَ إِذَا أَقْسَمَ عَلَيْهَا أَبَرَّتْهُ وَ إِذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ»؛[1] هیچ خوبی‌ای بهتر از این نیست که ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    327291 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    135172 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول 2. داشتن شریعت و دین 3. داشتن کتاب الهی به ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    127766 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    121680 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    110198 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال است.[2] 3. دارای تکلیف و مسئولیت ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    104273 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    101518 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، با اختیار باشد یا بی اختیار.[1]طبق نظر اکثر فقها رطوبتی که از زنها ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    75207 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع می شود و امام جمعه در این خطبه ها باید مردم ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    74310 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    70952 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6769  نفر