جستجوی پیشرفته
بازدید
98958
تاریخ بروزرسانی 1387/08/25
 
کد سایت fa3804 کد بایگانی 3552 نمایه اصول وفروع دین
طبقه بندی موضوعی حقوق و احکام|کلیات
خلاصه پرسش
اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
پرسش
اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
پاسخ اجمالی

دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز می گردد ولی دقیقاً مشخص نشده است که توسط چه کسی به این نام (اصول دین) خوانده شده است. بلکه اصولاً چنین مباحث علمی در پی مباحثات و تفکرات دانشمندان شکل گرفته و نتیجه یک حرکت علمی همه جانبه از سوی عالمان دینی بوده است و فرض واضع مشخص، فرضی صحیحی نیست.

پاسخ تفصیلی

اصل هر چیز، همان ریشه و اساس آن است که بنایش را روی آن می سازند، بنابراین، اصول دین چیزی است که ساختمان دین روی آن بنا گردیده است. [1]

اصطلاح اصول دین «اگر به معنای خاص [2] آن (یعنی اساسی ترین عقاید)، که در علم اعتقادات به کار برده می شود؛ استعمال شود، شامل عقاید اساسی در هر دین می شود که دین بدون آن عقاید تحقق نمی یابد.

همه ادیان توحیدی دارای سه اصل کلی مشترک می باشند: «اعتقاد به خدای یگانه،‌ اعتقاد به زندگی ابدی برای هر فردی از انسان در عالم آخرت و دریافت پاداش و کیفر اعمالی که در این جهان انجام داده است (معاد) و اعتقاد به بعثت پیامبران از طرف خدای متعال برای هدایت بشر به سوی کمال نهایی و سعادت دنیا و آخرت» [3] .

اما این اصطلاح و استعمال واژه «اصل» در مورد این گونه اعتقادات اساسی،‌ تابع اصطلاحات و قرار داد است [4] . و آیه یا روایتی که مستقیماً دلالت بر این مطلب کند وجود ندارد، بلکه دانشمندان اسلامی با توجه به اهمیت یکسری از مسائل آن ها را جزء اصول دین بر شمرده اند.

غیر از این اصول سه گانه که بین همه ادیان توحیدی مشترک است و بنیان این ادیان بر آن بنا نهاده شده است، علمای شیعه دو اصل امامت و عدالت را به این اصول اضافه کرده اند. اگر چه امامت از توابع نبوت است ولی به خاطر اختلافی که در صدر اسلام در صف مسلمانان ایجاد شد؛ شیعه برای ابراز این عقیده مهم خود، امامت و اعتقاد به آن را در اصول خود وارد کرد؛ زیرا با توجه به ادله عقلی و نقلی و سفارشات پیامبر اکرم (ص)؛ در صورت عدم استمرار نبوت توسط امامت دین ناقص و مردم در گمراهی واقع می شوند [5] .

اما فروع دین: فروع دین اصطلاحی است (در مقابل اصول دین) که به احکام عملی اسلام اطلاق می شود، رتبه اصول دین چون از باب علم (به همراه یقین) است، مقدم بر فروع دین که از باب عمل است می باشد، یعنی تا علم و اعتقاد نباشد عمل معنا ندارد به همین خاطر به این سری از احکام عملی اسلام، «فروع دین» گفته می شود که بر پایه اصول و بر آن بنا می شود و به قول مرحوم فیض کاشانی اصول دین مانند درختی است که فروع دین ثمرات آن است و می فرماید: «اشرف از میان این دو (علم و عمل)، علم است، علم به منزله درخت و عبادت به منزله ثمره آن است» [6] شمارش فروع به هشت یا ده؛ از باب اهمیت این ها در بخش عبادات است؛ و گرنه تعداد واجبات و محرمات علاوه بر احکام معاملات که جزء فروع دین محسوب می شوند، بسیار زیاد است. [7] اما آنچه از فروع دین که مشهور است این ده مورد است:

اول : نماز

دوم : روزه

سوم : خُمس

چهارم : زکات

پنجم : حج

ششم : جهاد

هفتم : امر به معروف (دستور به خوبیها و نیکیها)

هشتم : نَهْى از مُنکَر (بازداشتن از بدیها و زشتیها)

نهم : تَوَلَّى (دوستى با دوستان خدا)

دهم : تَبَرَّى (دشمنى با دشمنان خدا)



[1] الرحمانی الهمدانی، احمد، الامام علی (ع)، ص 586، نشر منیر،‌ تهران.

[2] مصباح یزدی، محمد تقی،‌ آموزش عقاید، ص 14، نشر بین الملل.

[3] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 65، ص ، نشر مؤسسه الوفاء، بیروت.

[4] آموزش عقاید، ص 14.

[5] در حدیث متواتر "ثقلین" ،(عترت و قرآن)، موجب هدایت مردم بعد از نبی (ص) شمرده شده است.

[6] فیض کاشانی، ملامحسن، علم الیقین فی اصول الدین، ج 1، صص 4 – 5، انتشارات بیدار.

[7] با استفاده از سؤال 2378 (سایت: 2909) .

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • فتوا دادن از روی ناآگاهی و بر اساس قیاس چه عواقب و پیامدی دارد؟
    1756 حدیث 1391/03/20
    پیامبر اکرم(ص) در حدیث مورد بحث می فرماید: «هر کس به قیاس عمل کند هلاک شده و دیگران را نیز هلاک کرده است، و هر کس ناسخ از منسوخ و محکم از متشابه را تشخیص ندهد و فتوا دهد، سبب نابودی خود و دیگران شده است». براساس حدیث ...
  • تأثیر خدا در زندگی انسان ها چگونه است؟
    4412 انسان و خدا 1391/10/26
    تاثیر خدا در کل عالم خلقت همچنین در زندگی انسان ها خارج از حکمت الاهی نیست و اراده خدا از مسیر همین سنت های الاهی در عالم هستی جاری شده است ضمن این که در هر آنی اراده فعال خداوند در همه این قوانین حضور دارد. ...
  • نام کلیات خمس در منطق ارسطو چیست؟
    1376 صناعات خمس 1392/09/02
    در کتاب‌های منطق برای کلمه کلیات خمس در منطق ارسطو نام خاصی ذکر نشده است. دلیل این مطلب این است که ارسطو مبحث کلیات خمس را در منطق خود مطرح نکرده است، بلکه بعد از وی فرفریوس حکیم(از شاگردان فلوطین)[1] برای مباحث منطق ارسطو مدخلی را اضافه کرده است. کلمه ...
  • آیا پوست های جدا شده از لب، دست، پا و ... نجس هستند؟
    6396 حقوق و احکام 1387/06/19
    مراجع عظام تقلید در این باره می‌گویند: "پوست هاى مختصر لب و جاهاى دیگر بدن که موقع افتادنشان رسیده، اگر چه آنها را بکنند پاک است، ولى بنابر احتیاط واجب باید از پوستى که موقع افتادنش نرسیده و آن را کنده‏اند اجتناب نمایند".[1] در هر حال اصل کندن پوستهاى مختصرى که ...
  • آیا روابط زن و مرد قبل از ازدواج گناه و معصیت است؟
    8332 حقوق و احکام 1387/03/09
    اکثر مراجع معظم تقلید اجازۀ پدر را برای ازدواج دختر باکره، شرط می دانند و این به جهت آن است که بسیاری از دختران با خلوص خود، به ابراز عشقِ مردان، دل می بندند و هر مردی را وفادار می پندارند در حالی که از رفتار خاص مردان و بی ...
  • کسی که به بیماری برص مبتلاست، طوری که در قسمتهای ظاهری بدنش معلوم نیست. آیا قبل از ازدواج باید به همسر آینده اش بگوید؟ اگر نگویدحکم آن چیست؟
    3827 حقوق و احکام 1390/04/02
    دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی):اگر مورد سؤال واقع نشود، لازم نیست.دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):اگر زوجه یا خانواده او بپرسند نباید بیمارى خود را مخفى کند واگر خود را سالم معرفى کند و بر این اساس عقد شود و سپس دروغ ...
  • آیا به نظر مراجع محترم تقلید، پرداخت خمس به تمام درآمد زن شاغل همسر دار، تعلق میگیرد؟
    3986 حقوق و احکام 1388/09/02
    سلام علیکم, به جواب مراجع محترم تقلید دقت فرمائید:سؤال : آیا به درآمد زنى که براى خود کسبى داشته و مخارج او را شوهر مى‏دهد، خمس تعلّق مى‏گیرد؟همه مراجع: آرى، باید خمس آن را بدهد ولى اگر مقدارى از آن را در نیازهاى زندگى خرج کرده باشد، تنها باید خمس ...
  • در چه مواقع خمس را به صورت یک چهارم حساب می‌کنند؟
    1648 شیوۀ پرداخت و محاسبه خمس 1392/11/29
    خمس؛در شرع مقدس اسلام همان یک پنجم از اموال است؛ کسی که خمس مالش را می‌خواهد در انتهای سال خمسی اش محاسبه و پرداخت کند، باید از همان مالی که خمسش را محاسبه کرده است، این مقدار خمس را پرداخت کند. به عنوان مثال اگر یک میلیون پول دارد که ...
  • آیا انجام پروژه های دانشجویی برای تأمین مخارج زندگی اشکال دارد؟
    2777 حقوق و احکام 1388/11/12
    کاربر محترم؛ پرسش شما روشن و گویا نیست، اگر شما در این پروژه ها کارهای مجاز و مشروع انجام می دهید، و این کار مشروع را به نحو درست و صحیح و به دور از تقلب و... به اتمام می رسانید، این کار شما اشکال ندارد، و پولی هم که در ...
  • چرا قرآن، یهود را بر دیگر انسان‌ها برتری داده است؟
    1177 تفسیر 1393/04/29
    خدای تعالی خطاب به نوادگان یعقوب(ع) می‌فرماید: «یا بَنی‏ إِسْرائیلَ...أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمینَ»؛ اى بنی‌اسرائیل!...شما را بر جهانیان برترى دادم. خطاب این آیه قطعاً شامل یهودیان دوران پیامبر اسلام(ص) و پس از آن نیست، بلکه شامل پیروان پیامبرانی؛ مانند موسی و عیسی(ع) است که در زمان خودشان، مکلف به پیروی ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    264714 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    105005 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    98958 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    98942 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول 2. داشتن شریعت و دین 3. داشتن کتاب الهی به ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    83955 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال است.[2] 3. دارای تکلیف و مسئولیت ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    72512 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، با اختیار باشد یا بی اختیار.[1]طبق نظر اکثر فقها رطوبتی که از زنها ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    70719 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    61623 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    59420 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    49860 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع می شود و امام جمعه در این خطبه ها باید مردم ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6018  نفر