جستجوی پیشرفته
بازدید
59281
تاریخ بروزرسانی 1387/08/25
کد سایت fa3804 کد بایگانی 3552 نمایه اصول وفروع دین
طبقه بندی موضوعی حقوق و احکام|کلیات
خلاصه پرسش
اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
پرسش
اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
پاسخ اجمالی

دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز می گردد ولی دقیقاً مشخص نشده است که توسط چه کسی به این نام (اصول دین) خوانده شده است. بلکه اصولاً چنین مباحث علمی در پی مباحثات و تفکرات دانشمندان شکل گرفته و نتیجه یک حرکت علمی همه جانبه از سوی عالمان دینی بوده است و فرض واضع مشخص، فرضی صحیحی نیست.

پاسخ تفصیلی

اصل هر چیز، همان ریشه و اساس آن است که بنایش را روی آن می سازند، بنابراین، اصول دین چیزی است که ساختمان دین روی آن بنا گردیده است. [1]

اصطلاح اصول دین «اگر به معنای خاص [2] آن (یعنی اساسی ترین عقاید)، که در علم اعتقادات به کار برده می شود؛ استعمال شود، شامل عقاید اساسی در هر دین می شود که دین بدون آن عقاید تحقق نمی یابد.

همه ادیان توحیدی دارای سه اصل کلی مشترک می باشند: «اعتقاد به خدای یگانه،‌ اعتقاد به زندگی ابدی برای هر فردی از انسان در عالم آخرت و دریافت پاداش و کیفر اعمالی که در این جهان انجام داده است (معاد) و اعتقاد به بعثت پیامبران از طرف خدای متعال برای هدایت بشر به سوی کمال نهایی و سعادت دنیا و آخرت» [3] .

اما این اصطلاح و استعمال واژه «اصل» در مورد این گونه اعتقادات اساسی،‌ تابع اصطلاحات و قرار داد است [4] . و آیه یا روایتی که مستقیماً دلالت بر این مطلب کند وجود ندارد، بلکه دانشمندان اسلامی با توجه به اهمیت یکسری از مسائل آن ها را جزء اصول دین بر شمرده اند.

غیر از این اصول سه گانه که بین همه ادیان توحیدی مشترک است و بنیان این ادیان بر آن بنا نهاده شده است، علمای شیعه دو اصل امامت و عدالت را به این اصول اضافه کرده اند. اگر چه امامت از توابع نبوت است ولی به خاطر اختلافی که در صدر اسلام در صف مسلمانان ایجاد شد؛ شیعه برای ابراز این عقیده مهم خود، امامت و اعتقاد به آن را در اصول خود وارد کرد؛ زیرا با توجه به ادله عقلی و نقلی و سفارشات پیامبر اکرم (ص)؛ در صورت عدم استمرار نبوت توسط امامت دین ناقص و مردم در گمراهی واقع می شوند [5] .

اما فروع دین: فروع دین اصطلاحی است (در مقابل اصول دین) که به احکام عملی اسلام اطلاق می شود، رتبه اصول دین چون از باب علم (به همراه یقین) است، مقدم بر فروع دین که از باب عمل است می باشد، یعنی تا علم و اعتقاد نباشد عمل معنا ندارد به همین خاطر به این سری از احکام عملی اسلام، «فروع دین» گفته می شود که بر پایه اصول و بر آن بنا می شود و به قول مرحوم فیض کاشانی اصول دین مانند درختی است که فروع دین ثمرات آن است و می فرماید: «اشرف از میان این دو (علم و عمل)، علم است، علم به منزله درخت و عبادت به منزله ثمره آن است» [6] شمارش فروع به هشت یا ده؛ از باب اهمیت این ها در بخش عبادات است؛ و گرنه تعداد واجبات و محرمات علاوه بر احکام معاملات که جزء فروع دین محسوب می شوند، بسیار زیاد است. [7] اما آنچه از فروع دین که مشهور است این ده مورد است:

اول : نماز

دوم : روزه

سوم : خُمس

چهارم : زکات

پنجم : حج

ششم : جهاد

هفتم : امر به معروف (دستور به خوبیها و نیکیها)

هشتم : نَهْى از مُنکَر (بازداشتن از بدیها و زشتیها)

نهم : تَوَلَّى (دوستى با دوستان خدا)

دهم : تَبَرَّى (دشمنى با دشمنان خدا)



[1] الرحمانی الهمدانی، احمد، الامام علی (ع)، ص 586، نشر منیر،‌ تهران.

[2] مصباح یزدی، محمد تقی،‌ آموزش عقاید، ص 14، نشر بین الملل.

[3] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 65، ص ، نشر مؤسسه الوفاء، بیروت.

[4] آموزش عقاید، ص 14.

[5] در حدیث متواتر "ثقلین" ،(عترت و قرآن)، موجب هدایت مردم بعد از نبی (ص) شمرده شده است.

[6] فیض کاشانی، ملامحسن، علم الیقین فی اصول الدین، ج 1، صص 4 – 5، انتشارات بیدار.

[7] با استفاده از سؤال 2378 (سایت: 2909) .

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • تفاوت «أرأیتم» با «أرأیتکم» در سوره انعام در چیست؟
    1634 تفسیر 1390/09/29
    «رأیتم» در آیه شریفه: «قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللّهُ»،[1] صیغه مفرد مخاطب و ضمیر تاء، فاعلِ فعل «رأی» است، و «میم» در آن علامت جمع است.[2] همچنین، «رَأَیْتَکُمْ» در آیه «قُلْ أَرَأَیْتَکمْ إِنْ أَتاکمْ عَذابُ اللّهِ»،[3] صیغه مفرد مخاطب و ضمیر تاء، فاعلِ فعل «رأی» است، و لفظ «کُم»، علامت ...
  • ازدواج با دختر سنی چه حکمی دارد؟
    4186 حقوق و احکام 1386/05/28
    از نظر اسلام، ازدواج و تشکیل خانواده، اهمیت خاصى دارد، ازدواج امری پسندیده و انجام آن مستحب است اما در صورتی که انسان بداند که اگر ازدواج نکند به گناه می افتد ازدواج بر او واجب می شود.در باره ی سؤال شما تذکر نکاتی سودمند است:1. از دیدگاه شرع مقدس ...
  • صاحب بهشت رضوان بودن چگونه با شفاعت ملک براى آنها سازگار است؟
    3554 تفسیر 1387/04/18
    خداوند از کسانى که داراى ایمان و عمل صالح اند راضى است، لکن چون ایمان و عمل صالح داراى شدت و ضعف و مراتب متفاوت است، رضایت خداوند از آنها نیز متفاوت مى‏گردد.بهشت نیز به تبع مراتب ایمان و کیفیت و کمیت عمل صالح بهشتیان داراى مراتب متفاوتى است و ...
  • آخرین آیه ی قرآن کدام است و آیا امکان اضافه شدن وحی وجود داشته است؟
    4214 تفسیر 1386/09/01
    در باره ی آخرین آیاتی که بر پیامبر (ص) نازل شده است، روایات متعدد و مختلفی وجود دارد. در جمع بندی روایات می توان گفت: آخرین سوره ی کامل که بر پیامبر (ص) نازل شده، سوره ی «نصر» بوده است که قبل از فتح مکه یا در همان سال فتح، ...
  • آیا نزدیکی از دبر حرام است یا حلال؟
    7464 حقوق و احکام 1388/08/30
    کاربر محترم؛ اگر منظور شما از دبر، نزدیکی کردن از پشت برای زن و شوهر باشد، پاسخش را در سؤال شماره 1017 (سایت: 1075) مطالعه نمایید. اما اگر منظور (العیاذ بالله) عمل شنیع لواط باشد، طبق صریح آموزه های دینی و فتاوای مراجع تقلید، حرام است که در این باره ...
  • آیا دشنام بنی امیه به امام علی(ع) در منابع معتبر تاریخی ثبت شده است؟
    596 تاریخ 1392/11/30
    معاویه انسان بسیار زیرکی بود که از هر وسیله‌ای برای نیل به هدف خود، استفاده می‌کرد. او از راه‌های مختلفی؛ مانند جعل حدیث، عمل ظاهری به اسلام و... توانست مردم را با خود و علیه مخالفانش همراه سازد. یکی از مهم‌ترین راه‌های تبلیغی او استفاده از سب و لعن بود. ...
  • من در یک شرکت خصوصی شاغل هستم. به تازگی متوجه شدم که صاحب شرکت نزول خوار است. آیا حقوقی که من می‌گیرم حلال است؟
    806 گوناگون 1392/05/07
    اگر کار شما بر خلاف مقررات نبوده و یقین به وجود مال حرام در عین حقوق دریافتى ندارید، کار کردن و دریافت حقوق مانعى ندارد و حلال است. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1] حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی): اگر کار شما بر خلاف مقررات نباشد ...
  • احکام خلاف عقل و فطرت در آیین یهودیت و کتاب مقدس آنها چیست؟
    916 کلام قدیم 1392/03/18
    کتاب مقدس که بن مایه اصلی خود را از کتاب‌های آسمانی گرفته است؛ قطعاً مطالب زیبا و خواندنی بسیاری دارد و حتی در بسیاری موارد شباهت‌هایی بین مطالب قرآن و کتاب مقدس به خصوص اسفار خمسه وجود دارد. اما باید توجه داشت که این کتاب‌ها، مورد تحریف قرار گرفته‌اند و ...
  • آیا حضرت زهرا(س) دارای موقوفاتی بودند؟
    555 حضرت زهرا (س) 1392/04/26
    بر اساس روایات، حضرت زهرا(س) صاحب اموالی بود که از طریق هبه(بخشش) به آن‌حضرت رسیده بود و ایشان بخشی از اموالش را وقف نمود. در این فرصت به چند مورد اشاره می‌شود: 1. از امام صادق(ع) درباره صدقات رسول خدا(ص) و امام علی(ع) پرسیده شد، آن‌حضرت در پاسخ فرمود: «صدقه‌هاى آنان ...
  • آیا لمس خطوط قرآن بدون وضوء اشکال دارد؟ لمس سهواً چطور؟
    1989 حقوق و احکام 1388/08/13
    این سؤال، پاسخ اجمالی ندارد. گزینه پاسخ تفصیلی را بزنید. ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    159560 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب های آنها کدام اند؟ چرا اولوالعزم نامیده شده اند و چرا زرتشت و داوود (ع) اولوالعزم نیستند؟
    70232 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است:1. داشتن دعوت جهان شمول2. داشتن شریعت و دین3. داشتن کتاب الهیبه ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    59589 کلام قدیم 1386/02/01
    این سؤال پاسخ اجمالی ندارد. گزینه پاسخ تفصیلی را بزنید. ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    59587 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    59281 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    43913 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید؟
    43286 کلام قدیم 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    42360 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...
  • خلاصه ای از زندگی نامه جابر بن حیان
    40949 تاريخ بزرگان 1387/05/30
    این سؤال، پاسخ اجمالی ندارد. گزینه پاسخ تفصیلی را بزنید. ...
  • چرا قرآن به زبان عربی است؟
    35582 علوم قرآنی 1386/09/14
    زبان، مهم ترین وسیله برای برقراری ارتباط بین انسان هاست. خداوند این توانایی بر تکلّم و صحبت کردن را از نعمت های بزرگ خود برمی شمارد که در ابتدای سوره ی الرحمن به آن اشاره می کند. پیامبرانی را که خداوند برای هدایت انسان ها مبعوث می فرمود باید برای ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

4587  نفر