جستجوی پیشرفته
بازدید
5866
تاریخ بروزرسانی 1393/07/09
 
کد سایت fa4099 کد بایگانی 3022 نمایه تقیه کردن امام معصوم
طبقه بندی موضوعی عصمت|تقیه|تقیه
خلاصه پرسش
آیا تقیه کردن امام معصوم مخالف عصمت او نیست؟
پرسش
با توجه به اینکه اگر انسان غیر از آنچه در دل دارد چیزی را اظهار کند و سخنی بگوید که حق نیست، دروغ خواهد بود حال کسی که تقیه می کند حتما دروغ خواهد گفت و دروغ یک گناه است، پس نباید این انسان معصوم باشد. آیا تقیه امام معصوم مخالف عصمت او نیست؟
پاسخ اجمالی

تقیه یکی از راههای حفظ دین و یک امر عقلانی است که مورد تأیید قرآن و احادیث است و از نظر شیعه و سنی پذیرفته شده است. قرآن تقیه کردن عمار یاسر در مقابل مشرکان را بیان و مورد تأیید قرار داده است، همچنین از تقیه مؤمن آل فرعون با عظمت یاد می کند چرا که اگر او ایمان خود را اظهار مى‏کرد مسلماً کشته مى‏شد و رسالتش بر زمین می ماند. امام صادق (ع)فرمود: تقیه آئین من و آئین پدران من است، کسى که تقیه ندارد دین ندارد، تقیه سپر نیرومند پروردگار در زمین است. اما اینکه تقیّه از مصادیق دروغ است یا نه؟ باید گفته شود که دروغ از اوصاف خبر است و تقیّه خبر نیست و حقیقت آن با حقیقت خبر متفاوت است. دروغ از اوصاف خبر است و تقیّه خبر نیست و حقیقت آن با حقیقت خبر متفاوت است. دروغ مطابق نبودن خبر با واقع است، اما تقیّه اصلا خبر نیست تا ... بلکه عملی است که موافق با وظیفه مکلّف و حکم ثانوى است. لذا تقیه کردن ائمه معصومین (ع) نه تنها ایرادی به عصمت آن حضرات ائمه (ع) وارد نمی کند که در جاهایی که تقیه کرده اند وظیفه آنان بوده و بر طبق مقام عصمت آنها بوده است این به معنی دروغ گفتن آنها نمی باشد تا گفته شود کسی که تقیه می کند معصوم نیست.

 

پاسخ تفصیلی

«تقیّه» در لغت به معناى پرهیز و خوددارى از زیان است؛ و در اصطلاح، اظهار صلح و آشتى است، هرچند در باطن بر خلاف آن عمل شود.

 

تقیه از موضوعاتی است که ریشه در کتاب و سنت دارد و موافق با وظیفه مکلّف و حکم ثانوى است، هرچند مخالف با حکم اوّلى باشد. تقیه‏ در حقیقت نوعی پنهان کاری به شمار می‏آید و اهداف مقدسی را دنبال می‏کند از جمله:

 

الف: حفظ نیروهای مؤمن از متلاشی شدن‏ به دست ناصالحان.

 

ب: حفظ توان عناصر مؤمن برای ‏شرایط حساس و سرنوشت‏ساز .

 

ج: حفظ اسرار و خط مشی‏ها و برنامه‏ها از قرارگرفتن در اختیار دشمن .

 

قرآن با رضایت از تقیه عمار یاسر در برابر مشرکان، آن گاه که عمار برای نجات جان خودش به ظاهر موافق مشرکین حرف زد بعد از انجام این کار اظهار نارحتی شدیدی می کرد که آیه ای نازل شد و کار او را مورد پسند خدا معرفی کرد. [1]

 

امام باقر (ع)می‏فرماید: «تقیه از برنامه‏های دین من و پدران من است و کسی که به وظیفه ‏تقیه عمل نکند، ایمان ندارد » [2]

 

امام صادق ‏(ع)می‏فرماید: «پدرم هماره ‏این نکته را یادآور می‏شد که هیچ چیز به ‏اندازه «تقیه‏» چشم مرا روشن نمی‏سازد. زیرا «تقیه‏» سپر مؤمن  و وسیله حفظ مؤمن است. » [3]

 

امام هادی‏(ع)به شخصی به نام «داود»می‏فرماید: «اگر بگویی تارک تقیه مثل تارک‏ نماز است، راست گفته‏ای . » [4]

 

تقیه یک نوع تاکتیک حساب شده براى حفظ نیروهاى انسانى و هدر ندادن افراد مؤمن در راه موضوعات کوچک و کم اهمیت محسوب مى‏شود.زیرا هیچ عقلى اجازه نمى‏دهد که ، مجاهدانى که در اقلیت هستند، علنا و آشکارا خود را معرفى کنند و به آسانى از طرف دشمن شناسایى و نابود گردند.

 

به همین دلیل تقیه قبل از آنکه یک برنامه اسلامى باشد یک روش عقلانی و منطقی براى همه انسانهایى است که در حال مبارزه با دشمن نیرومندى بوده و هستند. [5]

 

برحسب موارد و موقعیت های مختلف تقیه گاهى واجب و گاهى حرام و زمانى مباح مى‏باشد. در صورتى است که بدون فایده مهمى جان انسان به خطر بیفتد، تقیه واجب، اما در جایى که موجب ترویج باطل و گمراه ساختن مردم و تقویت ظلم و ستم گردد حرام و ممنوع است.

 

در تاریخ مبارزات مذهبى و اجتماعى و سیاسى گاه پیش مى‏آید که مدافعان حقیقت اگر بخواهند به مبارزه آشکار دست بزنند هم خودشان و هم مکتبشان به دست نابودى سپرده مى‏شود و یا لا اقل در معرض مخاطره قرار مى‏گیرد همانند وضع شیعیان امام على (ع) در زمان حکومت غاصب بنى امیه. در چنین موقعى راه صحیح و عاقلانه این است که نیروهاى خود را به هدر ندهند و براى پیشبرد اهداف مقدس خود به مبارزات غیر مستقیم و یا مخفیانه دست بزنند و در حقیقت تقیه براى اینگونه مکتبها و پیروان آنها در چنین لحظاتی یک نوع تغییر شکل مبارزه محسوب مى‏شود که مى‏تواند آنها را از نابودى نجات دهد، و در ادامه مجاهدات خود پیروز گرداند، کسانى که بر تقیه بطور دربست قلم بطلان مى‏کشند معلوم نیست براى اینگونه موارد چه طرحى دارند؟ آیا نابود شدن خوب است و یا ادامه مبارزه به شکل صحیح و منطقى؟ راه دوم همان تقیه است و راه اول چیزى است که هیچ کس نمى‏تواند آن را تجویز کند.

 

از آنچه گفتیم روشن شد که تقیه یک اصل مسلم قرآنى است ولى در موارد معین و حساب شده و اینکه مى‏بینیم بعضى از ناآگاهان تقیه را از ابداعات پیروان اهل بیت مى‏شمرند دلیل بر این است که با آیات قرآن آشنایی زیادى ندارند. [6]  

 

برخی بر این عقیده اند که امام و پیامبر نباید تقیه کند زیرا همانگونه که قرآن می فرماید: آنان در راه انجام رسالت الهی جز از خدا خوف و ترسی ندارند. [7]

 

در جواب اینان می گوییم: "تقیه" انواعى دارد، از جمله "تقیه تحبیبى" و "پوششى" "خوفی"و....تنها یک نوع از آن "تقیه خوفى" است که در مورد دعوت انبیاء و ابلاغ رسالت طبق آیه فوق منتفى است، اما "تقیه تحبیبى" آن است که گاه انسان براى جلب محبت طرف مقابل عقیده خود را مکتوم مى‏دارد تا بتواند نظر او را براى همکارى در اهداف مشترک جلب کند و منظور از "تقیه پوششى" آن است که گاه براى رسیدن به هدف باید نقشه‏ها و مقدمات را کتمان کند، چرا که اگر برملا گردد و دشمنان از آن آگاه شوند ممکن است آن را خنثى کنند. زندگى انبیاء و امامان مخصوصا پیامبر اسلام( ص) در مواردی دارای اینگونه تقیه‏ها بوده است، زیرا مى‏دانیم در بسیارى از مواقع هنگام جنگ حضرت اسرار جنگ و مسیر حرکت را پنهان می کردند و این خود نوعی از تقیه بوده است [8] ، علاوه اگرچه امام و پیامبر در راه انجام رسالت الهی جز از خدا خوف و ترسی ندارند، اما این ترس، ترس بر خود است لذا ممکن است با وجود احساس ترس نداشتن بر خود، ترس ازبین رفتن مکتب در آنان وجود داشته باشد و از این بابت نگران باشند که بدین منظور اقدام به تقیه نمایند و حقایقی را بر ملا نکنند همانند آن ترسی که پیامبر عظیم الشأن اسلام قبل از ابلاغ ولایت حضرت علی (ع) در جریانی که منجر به واقعه غدیر خم شد، داشت [9] .      

 

اما اینکه تقیّه از مصادیق دروغ است یا نه؟ باید گفته شود که دروغ از اوصاف خبر است و تقیّه خبر نیست و حقیقت آن با حقیقت خبر متفاوت است. دروغ مطابق نبودن خبر با واقع است، اما تقیّه اصلا خبر نیست تا ... بلکه عملی است که موافق با وظیفه مکلّف و حکم ثانوى است، هرچند مخالف با حکم اوّلى باشد [10] . بر این اساس تقیّه، از جنس دروغ نیست. علاوه حتی اگر دروغ به حساب آید مگر در همه موارد دروغ گفتن قبیح است، آیا اگر نجات جان انسانی از دست ظالمی فرع بر دروغ گفتن باشد، در اینجا شرع و عقل آن را واجب نمی دانند؟!

 

گذشته از این در اینجا مساله توریه نیز مطرح است و فقها اتفاق نظر دارند که توریه غیر از کذب است. در حالی که در عرف عنوان کذب بر آن صادق است، اما از روایات اسلامى الحاق آن به کذب استفاده نمى‏شود، بلکه در پاره‏اى از روایات عنوان کذب رسما از آن نفى شده است. از جمله اینکه از امام صادق (ع)نقل شده که اگر مثلا کسى دم در خانه مى‏آید و اجازه ورود به خانه مى‏طلبد صاحب‏خانه (که مانعى از پذیرش او دارد) به کنیز مى‏گوید: بگو: او اینجا نیست (و منظور از آن مثلا همان پشت در خانه است) امام صادق( ع) فرمود این دروغ نیست بلکه به نوعی توریه کردن است [11]

 

لذا اگر هم در مواردی امام معصوم چیزی فرموده باشد که برای ما به ظاهر احتمال غیر واقع را دارد حمل بر توریه می شود لذا نمی توان نسبت دروغگویی به امام معصوم داد.

 

 

[1] نحل، 106.

[2] وسائل‏الشیعة، ج 16، ص210.

[3] الکافی، ج2، ص220، ح 14.

[4] من‏لایحضره‏الفقیه، ج 2، ص127.

[5] استفاده از پاسخ سوال شماره 1779 (سایت: 2132).

[6] مکارم شیرازی ناصر تفسیر نمونه ج2 ص 503 انتشارات دارالکتاب الاسلامیه تهران 1374.

[7] احزاب، 39 ...وَ لا یَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّا اللَّهَ.

[8]  تفسیر نمونه، ج17، ص 334.

[9] . نک: مائده، 3.

[10] . در حال تقیّه، وظیفه عوض مى‏شود و حکم خدا بر طبق تقیّه قرار مى‏گیرد. این وظیفه اخیر ،یک «حکم ثانوى» (در مقابل حکم اوّلى قبل از تقیه) است. همانند دیگر احکام ثانویه از قواعد فقهی مانند نفى ضرر، نفى حرج، اضطرار و اکراه و...استفاده می شود. که در تمام این حالات، حکم واقعى عوض مى‏شود و حکم تغییر یافته «وظیفه» به حساب مى‏آید و از این رو هر مسلمانی که وظیفه اش تقیه است باید رفتار خود را بر طبق آن قرار دهد.

[11]  تفسیر نمونه، ج 19، ص 96.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • آیا زن می تواند پاهای خویش را در مقابل نامحرم نپوشاند؟
    4406 حقوق و احکام 1388/07/07
    مراجع عظام تقلید چنین اجازه ای را نمی دهند و معتقدند باید کف و روی پا تا مچ را غیر نماز پوشاند، تنها آیت الله مکارم شیرازی می گوید پوشاندن کف و روی پا تا مچ در غیر نماز واجب نیست.[1]برای اطلاع بیشتر لطفاً متن ...
  • فرق بین ایمان و علم چیست؟
    6451 معیار شناسی (دین و اخلاق) 1388/04/16
    شایع ترین معنای علم نزد حکما ،علم به معنای مطلق ادراک است[1].دانشمندان و متکلمان غربی «ایمان» را به گونه­ای تعریف می کنند که با علم در یک مقوله نمی­گنجد، ولی ایماندر مکتب اسلام، بیان فلاسفه و علمای اسلام، همان یقین منطقی ...
  • در مطالعه ی کتاب های اخلاقى - عرفانى، به اصطلاحات "شریعت"، "طریقت" و "حقیقت" برخورد کردم. لطفاً این اصطلاحات را توضیح دهید.
    5754 دین و عرفان 1391/10/27
    اهل عرفان انسان را موجودى مى‏دانند که با قدم سیر و سلوک به اصلى که از آن جا آمده است باز مى‏گردد و دورى و فاصله با ذات حق از بین رفته و در بساط قرب، از خود فانى و به او باقى مى‏گردد. بنابراین، سیر و سلوک ...
  • معنای «اصل برائت» چیست؟
    10300 کلیات و اصطلاحات 1391/10/21
    استنباط در فقه شیعی به ویژه در دوره‌های متأخّر، بر دو مرحله مبتنی است؛ نخست، جست‌و‌جو از دلیل حکم شرعی؛ یعنی کتاب، سنّت، اجماع و عقل. دوم، رجوع به اصول عملی. اصل عملی، اصطلاحی است در اصول فقه به معنای قواعدی که در موارد بروز ...
  • مرجع و مراجع اعلم کنونی چه کسانی هستند و تشخیص این مسئله به عهده­ی چه کسی است؟
    8624 حقوق و احکام 1385/07/12
    تقلید از آیت­ا... العظمی سید علی خامنه­ای از اولویت برخوردار است.از جمله شرایط تقلید از مجتهد این است که آن مجتهد اعلم باشد. اما باید توجه داشت که فاصله ی بین مجتهد اعلم و مجتهد غیر اعلم باید به قدری زیاد باشد که ...
  • معنای این سخن امام سجاد(ع) در دعای ابوحمزه که؛ «من فردی هستم که برای ارتکاب گناه، رشوه داده‌ام»، چیست؟
    2363 درایه الحدیث 1393/08/26
    در بخشی از دعای ابوحمزه ثمالی می‌خوانیم: «أَنَا الَّذِی أَعْطَیْتُ عَلَى مَعَاصِی الْجَلِیل الرُّشَا»؛[1] یعنی من آن کسی هستم که بر معصیت‌هاى بزرگ رشوه داده است( یا برای انجام معصیت، رشوه‌های سنگینی داده است). حضرت سجاد(ع) در این بخش از ...
  • آیا آیاتی از قرآن و یا دعایی برای موفقیت در مطالعه و یاد گیری بیشتر وجود دارد؟
    31528 دستور العمل ها 1387/03/06
    مطالعه، نگریستن با تأمل و دقت نظر در چیزی برای فهمیدن و آگاهی یافتن از آن است. از این رو هر خواندنی که فاقد این ویژگی ها باشد، مطالعه نیست. بدیهی است مطالعه نیز مانند هر عمل دیگری نیازمند به فراهم ساختن شرایط خاصی است تا در سایه آن شرایط ...
  • آیا می شود به ربوبیت دست یافت؟
    3729 عرفان نظری 1389/10/28
    مقام ربوبیت دارای نسبتها و مراتب و معانی مختلفی است و برای پاسخ به این سؤال باید همه این جوانب را در نظر داشت.اگر رسیدن به ربوبیت به معنای انقلاب در ذات و تبدیل مخلوق به خالق باشد بدیهی است که امری است باطل و ادعایی است مردود. ...
  • منابع ادله وجوب خمس به شکل کنونی کدام است؟
    4804 حقوق و احکام 1388/07/20
    مکتب اسلام یک مکتب زنده و پویا است که وظیفه اداره جامعه انسانی را برعهده دارد و این مهم به مقدماتی نیاز دارد که از جمله آن تأمین مخارج و هزینه های مالی حکومت اسلامی و کارگزاران اسلام و تأمین نیازمندی های افراد نیازمند در جامعه اسلامی است که اسلام ...
  • هبوط آدم(ع) از بهشت به چه معناست؟
    11679 صفات و زندگی پیامبران 1386/08/28
    «هبوط» به معنای پایین آمدن از بلندی (نزول) و ضد صعود (بالا رفتن)، است و گاهی به معنای حلول در مکان نیز استعمال می شود. بحث از هبوط آدم و معنای این هبوط در وهله اوّل به این نکته بستگی دارد که بهشتی را که حضرت آدم در ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    510006 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    209016 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    190307 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    188686 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    185802 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    169996 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    165851 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    156405 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    101117 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    101056 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5907  نفر