جستجوی پیشرفته
بازدید
34421
آخرین بروزرسانی: 1397/07/11
خلاصه پرسش
در ارتباط با ماری که به عنوان معجزه حضرت موسی (ع) اعلام شده، در قرآن از دو تعبیر "ثعبان" یعنی مار بزرگ و "جان" یعنی مار کوچک استفاده شده است. آیا این دو تعبیر با هم متناقض نیستند؟
پرسش
آیات 107 سوره اعراف و 32 سوره شعراء که در ارتباط با داستان حضرت موسی (ع) می باشند، بیان می نمایند که عصای موسی، تبدیل به اژدهای بزرگی شد(ثعبان مبین)، اما در آیات 10 سوره نمل و 31 سوره قصص، تبدیل عصای ایشان به مار کوچکی اعلام شده است (کأنها جان)! چگونه این تعارض قابل حل است؟
پاسخ اجمالی

این دو آیه با هم منافاتی ندارند؛ زیرا به عقیده برخی مفسران، آیاتی که عصا را به جانٌ تعبیر کرده مربوط به اوائل نبوت حضرت موسی (ع) دانسته اند که هنوز ایشان آمادگی برای این معجزه را نداشته و حتی به تصریح قرآن، دچار وحشت شده و از مار فرار کرده است و آن جا که عصا را ثعبان معرفی می‌کند مربوط به هنگام ابلاغ رسالت و ملاقات با فرعون است و این آیات مربوط به یک جلسه واحد نیست که از مار 2 تعبیر مختلف و متفاوت داشته باشد و باید دانست که حتی اگر این دو تعبیر در ارتباط با یک زمان هم باشند، باز تناقضی وجود نخواهد داشت؛ زیرا در یک آیه، بیان شده که عصا تبدیل به اژدها شد (فاذا هی ثعبان) و در آیه دیگر اشاره شده که گویا مار کوچک چابکی بوده (کانها جان) و آشنایان به ادبیات عرب، به تفاوت این دو و عدم تناقض میان آنها اطلاع کامل دارند.

 

پاسخ تفصیلی

"جانٌ" در لغت به مارهای باریک و سریع السیر می‌گویند. در جای دیگر جان را به وجود ناپیدا می‌گویند. لذا به مارهای کوچک جانٌ می‌گویند؛ علت نام گذاریش این است که به صورت ناپیدا از لابلای علف‌ها و شیارهای زمین می‌گذرند. و ثعبان نیز در معنای مارهای عظیم الجثه مورد استفاده قرار می گیرد. از هر دو واژه در قرآن کریم و در ارتباط با معجزه حضرت موسی (ع) به کار گرفته شده است.

 

شاید در نگاه اول، توصیف آن مار به "ثعبان" و "جان" متعارض به نظر آیند و به همین دلیل، مفسران برای برطرف نمودن همین توهم تعارض، راه حل هایی را ارائه نموده اند. به عنوان نمونه، در یکی از تفاسیر می خوانیم: آیات 10 سوره نمل و 31 سوره قصص که عصای موسی را به جانٌ تعبیر کرده، مربوط به اوائل بعثت موسی (ع) است و آن جا که ثعبان گفته مربوط به زمان ملاقات او با فرعون است. گویا در آغاز کار خدا موسی را تدریجاً با این معجزه عظیم آشنا می‌کند و در صحنه اوّل کوچک تر و در صحنه بعد عظیم تر ظاهر می‌گردد.[1] بنابر این توجیه، معجزه موسی در دو جای متفاوت، دو تعبیر جداگانه دارد.

 

اما به نظر می رسد، نیازی به چنین توجیهی نبوده و حتی اگر تمام آیات، مربوط به یک واقعه هم باشند، تناقضی میان آنها وجود نخواهد داشت، بدین ترتیب که:

 

آیات موجود در سوره های اعراف و شعراء که در آنها از تعبیر "ثعبان" استفاده شده، عبارت "فإذا هی" را نیز به کار گرفته است؛ یعنی عصای موسی، ناگهان تبدیل به اژدها و مار عظیم الجثه شد، اما آیات موجود در سوره های نمل و قصص که در آنها واژه "جان" وجود دارد، از عبارت "فإذا هی" استفاده ننموده است و به عبارتی بیان نکرده که عصای موسی تبدیل به مار کوچک و چابکی شده است، بلکه به جای آن، از عبارت "کأنها" استفاده شده، یعنی بعد از این که آن مار به صورت معجزه وار و مانند اژدها به وجود آمده و شروع به حرکت نمود (فلما راها تهتز)، حرکت او چون مار چابک و کوچکی بوده است. در حالی که اقتضای اجسام سنگین این است که آرام حرکت کنند و ماری که هر دو خصوصیت بزرگی و چابکی را داشته باشد، معجزه بزرگ تری به شمار خواهد آمد.[2]

 

 

[1]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 6، ص 283، دار الکتب الاسلامیة.

[2]. طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان، ج 3 و 4، ص 705 و 706 ، دار المعرفه، چ 8 .

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    789836 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    754292 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    676958 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    657226 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    647599 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    598473 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    579694 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    564143 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    563659 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    558173 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...