جستجوی پیشرفته
بازدید
11909
آخرین بروزرسانی: 1392/06/25
خلاصه پرسش
آیا اعتقاد به تفویض [واگذاری تدبیر امور جهان به ائمه اطهار(ع)] که در احادیثی نقل شده است، قابل پذیرش است؟
پرسش
طبق علم و آگاهی ما، درباره اثبات تفویض ائمه(ع) چند حدیث نقل شده است، آیا این تفویض غیر محکم است؟ «وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ الثَّانِي(ع) فَذَكَرْتُ اخْتِلَافَ الشِّيعَةِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَزَلْ فَرْداً مُتَفَرِّداً فِي وَحْدَانِيَّتِهِ ثُمَّ خَلَقَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ فَمَكَثُوا أَلْفَ أَلْفِ دَهْرٍ ثُمَّ خَلَقَ الْأَشْيَاءَ وَ أَشْهَدَهُمْ خَلْقَهَا وَ أَجْرَى عَلَيْهَا طَاعَتَهُمْ وَ جَعَلَ فِيهِمْ مِنْهُ مَا شَاءَ وَ فَوَّضَ أَمْرَ الْأَشْيَاءِ إِلَيْهِمْ فَهُمْ قَائِمُونَ مَقَامَهُ يُحَلِّلُونَ مَا شَاءُوا وَ يُحَرِّمُونَ مَا شَاءُوا وَ لَا يَفْعَلُونَ إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ فَهَذِهِ الدِّيَانَةُ الَّتِي مَنْ تَقَدَّمَهَا غَرِقَ وَ مَنْ تَأَخَّرَ عَنْهَا مُحِقَ خُذْهَا يَا مُحَمَّدُ فَإِنَّهَا مِنْ مَخْزُونِ الْعِلْمِ وَ مَكْنُونِهِ»؛ (بحار الأنوار، ج ‏25، ص 25). در حدیث دیگری نیز آمده: «وَ أَمَّا الْمَعَانِي فَنَحْنُ مَعَانِيهِ وَ مَظَاهِرُهُ فِيكُمْ اخْتَرَعَنَا مِنْ نُورِ ذَاتِهِ وَ فَوَّضَ إِلَيْنَا أُمُورَ عِبَادِهِ فَنَحْنُ نَفْعَلُ بِإِذْنِهِ مَا نَشَاءُ وَ نَحْنُ إِذَا شِئْنَا شَاءَ اللَّهُ وَ إِذَا أَرَدْنَا أَرَادَ اللَّهُ وَ نَحْنُ أَحَلَّنَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هَذَا الْمَحَلَّ وَ اصْطَفَانَا مِنْ بَيْنِ عِبَادِهِ وَ جَعَلَنَا حُجَّتَهُ فِي بِلَادِه»؛ (بحار الأنوار، ج 26، ص 14).‏
پاسخ اجمالی
بر اساس بینش توحیدی، جز ذات متعالی خداوند هیچ موجودی دارای وجود استقلالی نیست؛ غیر از او همه نشانه، مظهر و تجلی آن ذات متعالی‌اند که در ذات و صفات خود محتاج و وابسته به او هستند، بلکه ذاتشان عین نیاز به خداوند است. براین اساس، هرگونه دخالت و تأثیرگذاری در جهان مانند تدبیر امور مخلوقات به صورت ذاتی و استقلالی مخصوص خداوند است و نسبت دادن این صفات الهی به مخلوق، فقط به عنوان این‌که مظهر و تجلّی صفات خداوند هستند، ممکن و جایز است و روایات موجود در پرسش نیز بر همین نکته تأکید می­کنند.
از طرفی بر اساس حکمت و عرفان می‌توان گفت: انسان کامل بالاترین مظهر خداوند است و به دلیل جامعیت وجودی و برخورداری از مراتب بالای هستی، نسبت به مراتب پایین‌تر دارای نقش ربوبی و واسطه‌ای در خلق و پرورش آنها است؛ زیرا نفس انسان کامل واسطه فیض خداوند به سوی مخلوقات است.[1]
به علاوه؛ بر اساس سخن امام صادق(ع) انسان هر قدر در راه عبودیت و فنا در ذات خدا تلاش کند به همان اندازه می‌تواند به مقام تجلّی ربوبی برسد.[2] از این‌رو؛ تفویض و واگذاری امور اشیا به ائمه اطهار(ع) به این معنا است که آنها واسطه فیض خداوند هستند؛ نه این‌که آنان مستقل از خداوند بتوانند کاری انجام دهند؛ زیرا کم‌ترین اعتقاد به استقلال غیر خداوند شرک و خروج از توحید است.
 

[1]. گرامی، محمد علی، لولا فاطمه، ص22، دار الفکر، چاپ اول، 1381ش.
[2]. «العبودية جوهر كنهها الربوبية فما فقد من العبودية وجد في الربوبية»؛ مصباح الشریعة، ج 1، ص 5، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، 1400ق؛ همچنین ر. ک: «ربوبیت و انسان کامل»، سؤال 3416؛ «انسان و ربوبیت»، سؤال 10528؛ «امام علی (ع) و علم غیب و خالق زمین و رعد و برق»، سؤال 7474.  
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • معنای «قبة الاسلام» چیست؟ و به کدام‌یک از شهرها، «قبة الاسلام» گفته می‌شود؟
    6875 حدیث 1395/11/23
    «قبة الاسلام»، به مکان و شهری گفته می‌شود که مرکز ثقلی برای امت اسلامی به‌شمار می‌رود. این اصطلاح هم در برخی روایات و هم در کلام علما به‌کار رفته است. الف) روایات در روایاتی که از معصومین(ع) نقل شده، شهرهایی به این نام، خوانده شده‌اند: 1. مدینه: در ...
  • چرا امام جمعه با تکیه بر سلاح نماز می‌خواند؟
    21700 نماز جمعه 1394/04/06
    اولاً: این حکم الزامی نیست؛ یعنی از واجبات نیست، بلکه مستحب است.[1] ثانیاً: این استحباب، اختصاص به اسلحه ندارد، بلکه تکیه بر عصا نیز کافی است.[2] اما در مورد دلیل و فلسفه‌ی این حکم استحبابی چیزی در روایات ذکر نشده ...
  • مستند برخی اصولیان در ظنی الدلالة پنداشتن قرآن چیست؟
    13322 مبانی فقهی و اصولی 1389/05/18
    بیشتر آیات قرآن که به بیان اصول اعتقادات، تاریخ، اخلاق و ... می پردازد، قطعی الدلاله بوده و حتی اگر فردی معتقد به ظنی الدلاله بودن آن در استنباط برخی احکام فقهی باشد، این موضوع، لزوما به معنای تردید در متن و محتوای قرآن نبوده، بلکه از آن جایی ...
  • دکتر علی شریعتی در ترویج اسلام و مکتب تشیع در دوران معاصر چه نقشی را ایفا کرد؟
    5534 تاريخ بزرگان 1396/07/03
    «علی مَزینانی»، مشهور به «دکتر علی شریعتی»، دوم آذر ‍1312ش، در روستای «کاهک» از توابع سبزوار متولد شد.[1] پدرش «محمدتقی شریعتی»، مؤسس «کانون نشر حقایق اسلامی» و مفسر نوگرای قرآن، و جد پدری‌اش «آخوند ملاقربانعلی»، از شاگردان برجسته «ملاهادی سبزواری» بوده است.
  • معنای معصوم چیست؟
    55691 عصمت 1386/09/18
    علامه طباطبایى می‌‏فرماید: منظور از "عصمت" وجود امرى است در انسان معصوم که باعث حفظ او از وقوع در آنچه که جایز نیست (مثل خطا و معصیت) می‌‏شود.[1] البته از نظر ایشان، انبیاى الهى (و تمامى اولیا و هدایت شدگان خاص) داراى عصمت مطلق می‌‏باشند که ...
  • دژ سلام و یا قلعه تسخیر ناپذیر خداوند چیست؟
    13311 حدیث 1395/11/06
    «دژ» در لغت به معنای «حصار» و «قلعه» آمده است؛[1] یعنی مکانی که موجب محفوظ ماندن انسان از خطر دشمن می‌شود. مهم‌ترین و اصلی‌ترین «دژ سلامت» خداوند، همان ایمان به خدای متعال و تسلیم در برابر او است: خداوند فرمود: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ...
  • آیا اگر شوهر، زن خود را وادار کند در خانه‌ای سکونت کند و زن راضی نباشد، اشکال دارد؟
    6635 گوناگون 1392/02/17
    فقها معتقدند منزلی را که شوهر جهت سکونت همسر تهیه می‌کند، باید در شأن همسر باشد.[1] همچنین می‌توان از استثنای لزوم تبعیت زن از مرد، در ذیل ماده 1114 قانون مدنی که می‌گوید: «زن باید در منزلى که شوهر تعیین میکند سکنى نماید مگر ...
  • معیار تعیین محدوده آزادى بیان از دیدگاه اسلام چیست؟
    9591 آزادی بیان و عمل 1386/08/23
    از آن‌جا که آزادى بیان، از عناصر مهم فرهنگ‌سازى در جامعه اسلامى بوده، و از اهمیت حساس و استراتژیک برخوردار است، و چون اوضاع و شرایط جامعه، متغیّر و متحوّل می‌باشد، طبیعت این مسئله اقتضا می‌کند که نتوان ضابطه ثابت و غیر قابل تغییرى براى آن ارائه داد ...
  • اگر من بد باشم، آیا خداوند مرا ترک می کند، یا کمتر دوستم خواهد داشت؟
    20711 انسان و خدا 1390/05/10
    اگر چه شیطان دشمن قسم خورده انسان است و تمام سعی او این است تا انسان ها را به سوی گناه و بدی ها بکشاند و از این طریق بین ...
  • آیا علمای شیعه معتقدند که قرآن دارای نقص است؟
    12873 شیعه و قرآن 1388/12/18
    کتاب التنبیه و الرد على أهل الأهواء و البدع، تألیف أبی الحسین محمد بن أحمد بن عبدالرحمن ملطی شافعی است. با مطالعه این کتاب به خوبی پیدا است که وی در نظریه هایی که به شیعه نسبت می دهد مغرض است و در موارد متعددی از سخنانش ...

پربازدیدترین ها