جستجوی پیشرفته
بازدید
17505
آخرین بروزرسانی: 1393/08/20
خلاصه پرسش
آیا عبارت «ظل الله» در میراث حدیثی شیعه آمده است؟ آیا از این حدیث بوی «تجسیم» نمی آید؟
پرسش
سلام علیکم؛ حدیثی خوانده ام با این عبارات: «سَبْعَةٌ یُظِلُّهُمُ اللَّهُ فِى ظِلِّهِ یَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّهُ الإِمَامُ الْعَادِلُ، وَشَابٌّ نَشَأَ فِى عِبَادَةِ رَبِّهِ، وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ فِى الْمَسَاجِدِ، وَرَجُلاَنِ تَحَابَّا فِى اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَیْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَیْهِ، وَرَجُلٌ طَلَبَتْهُ امْرَأَةٌ ذَاتُ مَنْصِبٍ وَجَمَالٍ فَقَالَ إِنِّى أَخَافُ اللَّهَ. وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ أَخْفَى حَتَّى لاَ تَعْلَمَ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ یَمِینُهُ، وَرَجُلٌ ذَکَرَ اللَّهَ خَالِیًا فَفَاضَتْ عَیْنَاه». مراد از «ظل الله» چیست؟ آیا عبارت «ظل الله» در میراث حدیثی شیعه آمده است؟ آیا از این حدیث بوی «تجسیم» نمی آید؟ چگونه خداوند می تواند سایه داشته باشد، حال آن که سایه داشتن از لوازم ماده است؟ بله شاید بتوان گفت از قبیل اضافات تشریفیه است؛ مانند روح الله، بیت الله، ید الله، و .. با توجه به این بیان آیا می توان گفت اهل بیت (ع) مظهر ظل الله هستند؟ یعنی می توان به آنان گفت: «ظل الله»؟ همان طور که در زیارات به آنان سلام داده و می گوییم: جنب الله، ید الله، عین الله، و دیگر عبارت تشریفیه ای که به معنای مظهر صفات خداوند است و به آنان نسبت می دهیم؟ لطفا با توضیحات علمی پاسخ دهید و با تشکر
پاسخ اجمالی

1. اصل حدیث مورد پرسش در منابع معتبر شیعی با همین الفاظ و عبارات آمده، و از احادیث صحیح است.[1]

2. تعبیر ظل الله در روایات شیعه فراوان آمده است؛ مانند «ظل الله سبحانه فی الآخرة مبذول لمن أطاعه فی الدنیا».[2] «... قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) مَنْ بِکَلِمَةٍ یُلْطِفُهُ بِهَا وَ فَرَّجَ عَنْهُ کُرْبَتَهُ لَمْ یَزَلْ فِی ظِلِّ اللَّهِ الْمَمْدُودِ عَلَیْهِ (مِنَ الرَّحْمَةِ) مَا کَانَ فِی ذَلِکَ»؛[3] رسول خدا (ص) فرمود هر که برادر مؤمن خود را با سخن مهر آمیز گرامى دارد، یا بر آورد از او حاجتى، یا آن که از او یک گرفتارى بگشاید، پیوسته رحمت بر سر او سایه گسترده‏اى دارد تا در کار انجام حاجت او است‏.

3. ظل در این موارد به معنای در پناه و در حمایت بودن است: «...وَ اجْعَلْنَا مِمَّنْ یَأْخُذُ بِحُجْزَتِهِمْ وَ یَمْکُثُ فِی ظِلِّهِم‏...»؛[4] و مرا از کسانی قرار ده که دست به دامان آنها(ائمه) شده اند و در سایه حمایت آنها قرار گرفته اند.

4. به طور طبیعی آن که در ظل و سایه معصومان باشد، در ظل و سایه خدا نیز خواهد بود؛ چرا که معصومان هم، نماد و تبلوری از سایۀ رحمت پروردگارند، اما به صورت مطلق نمی توان گفت گه هر جا که واژه سایه خدا آمده، منظور از آن معصومان هستند؛ به این دلیل که: «قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (ع) مَنْ مَشَى فِی حَاجَةِ أَخِیهِ الْمُسْلِمِ أَظَلَّهُ اللَّهُ بِخَمْسَةٍ وَ سَبْعِینَ أَلْفَ مَلَک‏...»؛[5] امام باقر (ع) فرمود: هر کس در راه حاجت برادر مسلمانش گام بردارد، خدا او را در زیر سایه 75 هزار فرشته قرار می دهد. همچنین از امام صادق (ع) نقل شده است: هر که از خدا بسیار یاد کند، خدا او را در بهشتش زیر سایه خود می گیرد.[6] یعنی روزی که هیچ پناهگاهی جز خدا نیست.

بنابر این، ظل و سایه در این موارد به معنای لغوی و مصطلح نیست تا از آن شبهه جسمیت خداوند پیش آید.

 


[1]. شیخ صدوق، خصال، ج 2، ص 343، جامعه مدرسین، قم، 1403ق؛ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 5، ص 199، مؤسسه آل البیت، قم، 1409ق.

[2]. تمیمی آمدی، عبد الواحد، غرر الحکم و درر الکلم، ص 183، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1366ش.

[3]. وسائل الشیعة، ج 16، ص 176.

[4]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 99، ص 108، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404ق.

[5]. کلینی، کافی، ج 2، ص 197، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1365ش.

[6]. همان، ص 122، «عَنْ دَاوُدَ الْحَمَّارِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ مَنْ أَکْثَرَ ذِکْرَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِی جَنَّتِهِ».

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها