جستجوی پیشرفته
بازدید
2957
آخرین بروزرسانی: 1400/11/02
خلاصه پرسش
چرا علی ‌بن ‌ابی‌طالب(ع) در پاسخ به پرسش ساده‌‌ی شخصی به نام «ابن کوّاء»٬ وی را با لفظ «لُکَع» به معنای «احمق، نفهم و یا ...» خطاب می‌‌کند؟!
پرسش
چرا علی ‌بن ‌ابی‌طالب(ع) در پاسخ به سؤال ساده‌‌ی شخصی به نام «ابن کوّاء»٬ وی را با لفظ «لُکَع» به معنای «احمق – نفهم و...» خطاب می‌‌کند! امام صادق(ع) از على(ع) نقل فرمود: براى کسى که بر غذایش «بسم اللّه» می‌‌گوید، ضمانت می‌‌کنم که غذا به او ضرر نکند و او از آن شکایت ننماید. ابن کوّاء به ایشان عرض کرد: اى امیر مؤمنان! من شب گذشته غذایى خوردم و بر آن «بسم اللّه» نیز گفتم؛ اما غذا به من آسیب رساند. حضرت فرمود: اى احمق! شاید تو چند نوع غذا خوردى و بر بعضى «بسم اللّه» گفتى و بر بعضى دیگر نگفتى.
پاسخ اجمالی

در برخی از روایات آمده است؛ امام علی(ع) در برابر کسانی که قصد اذیت و آزار ایشان را داشتند، واژه‌هایی را به کار می گرفت که به ظاهر بار معنایی مناسبی ندارد.

در گزارشی آمده است؛ امام علی(ع) در مجلسی فرمود: «براى کسى که وقت غذا خوردن «بسم‏ اللَّه‏» بگوید ضمانت می‌‌کنم که هرگز از آن غذا شکایت نکند.[1] ابن کوّاء گفت: یا على(ع)، دیشب وقت غذا خوردن «بسم‏ اللَّه‏» گفتم؛ اما آن غذا مرا اذیت کرد. امام(ع) جواب داد: غذاهاى متنوعی خوردى، براى بعضى «بسم‏ اللَّه‏» گفتی؛ اما براى دیگر غذاها «بسم‏ اللَّه‏» نگفتی. امام(ع) در این گفت‌وگو وی را با کلمه‌ی «یَا لُکَع‏» مورد خطاب قرار داد.[2]

در مورد این گزارش -با در نظر داشتن تمام جوانب موضوع- باید گفت: اولا: هر محققی با اندک جست‌وجویی درمی‌یابد که امام علی(ع) نسبت به برخوردهای هتاکانه ابن کواء بیشترین رعایت ادب و بردباری را می‌کرد. ابن کواء(از رهبران گروه خوارج)[3] فردی است که بارها در میان مردم به صورت علنی و بسیار وقیحانه به ساحت مقدس امام علی(ع) توهین می‌کرد، و امام(ع) یا سکوت می‌فرمود و یا با بردباری و متانت پاسخ می‌داد: امام على(ع) در نماز صبح بود و "ابن کوا"، در پشت سر امام(ع) مشغول نماز بود، ناگاه ابن کواء در وسط نماز این آیه را تلاوت کرد: "وَ لَقَدْ أُوحِیَ إِلَیْکَ وَ إِلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکَ لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ وَ لَتَکُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِینَ". (و هدفش از خواندن این آیه، آن بود که به طور کنایه به على(ع) در مورد قبول حکمیت در نبرد "صفین" اعتراض کرده و به امام(ع) نسبت شرک دهد)؛ اما با این‌حال، امام(ع) براى احترام قرآن سکوت کرد تا وى آیه را به پایان رساند، سپس امام(ع) به ادامه‌ی قرائت نماز بازگشت، و "ابن کواء" کار خود را دو مرتبه تکرار کرد، باز امام(ع) سکوت کرد و "ابن کواء" براى سومین بار آیه را تکرار نمود، و على(ع) مجددا به احترام قرآن سکوت کرد، سپس حضرت این آیه را تلاوت فرمود: "فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ لا یَسْتَخِفَّنَّکَ الَّذِینَ لا یُوقِنُونَ". (اشاره به این‌که مجازات دردناک الهى در انتظار منافقان و افراد بی‌ایمان است؛ از این‌رو در برابر آنها باید تحمل و حوصله به خرج داد). سرانجام امام سوره را تمام کرد و به رکوع رفت.[4]

خلاصه این‌که افرادی وجود دارند که با هوچی‌گری و سر و صدا و توهین، به تخریب شخصیت طرف مقابل می‌پردازند.

از دیدگاه اسلام و با استفاده از قانون "مقابلۀ به مثل" می‌توان برای جلوگیری از ادامۀ این رفتار نامناسب، رفتاری متقابل و توهین‌آمیز را پیش گرفت؛ اما با این وجود، امیر المؤمنین(ع) در بیشتر موارد، با استدلال و یا با سکوت، پاسخ شعارها و تبلیغات خوارج را داده و تنها در مواردی که چارۀ دیگری نبود، مانند خودشان رفتاری توهین‌آمیز نسبت به آنان داشت.[5]

ثانیا: واژه‌ی «لکع» نیز بسیار توهین‌آمیز نیست و به فرد کوچک و نیز به کودکان نیز اطلاق می‌شود؛[6] از این‌رو به کارگیری آن در زبان عربی قبیح نبوده و در کتاب‌های تاریخی از افراد مختلف نقل شده است که از این واژه در محاورات استفاده می‌کردند؛[7] و حتی در کشف الغمة نقل شده است که پیامبر اسلام(ص) این واژه را به صورت مهربانانه برای امام حسن(ع) به کار برده است.[8]


[1]. «ثواب گفتن «بسم الله الرّحمن الرّحیم»»53357؛ «جایگاه اسم اعظم در روایات»، 77799؛ «جواز اکتفاء کردن به «بسم الله» در آغاز کارها»، 90996.

[2]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 437، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[3]. برای اطلاع بیشتر از گروه خوارج، ر. ک: «آزار امام علی(ع) از سوی خوارج»، 51349؛ «اندیشه سیاسی خوارج»، 88764؛ «انحرافات خوارج»، 7299.

[4]. بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج 2، ص 627 – 628، تهران، بنیاد بعثت، چاپ اول، 1416ق.

[5]. ر. ک: «توهین علی (ع) به مرد خارجی»، 11215.

[6]. حسینى زبیدى واسطى، سید مرتضى، تاج العروس من جواهر القاموس، ج 11، ص 439، بیروت، دار الفکر، 1414ق.

[7]. ر. ک: کوفى، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات الکوفی، ص 228، تهران، مؤسسة الطبع و النشر فی وزارة الإرشاد الإسلامی، چاپ اول، 1410ق؛ مفید، محمد بن محمد، الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج 1، ص 103، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق.

[8]. «ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِی فَأَتَى حَسَنٌ یَشْتَدُّ حَتَّى وَقَعَ فِی حَجْرِه»‏. اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة(ع)، محقق، مصحح، رسولی محلاتی، هاشم، ج 1، ص 523، تبریز، نشر بنی‌هاشمی، چاپ اول، 1381ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها