جستجوی پیشرفته
بازدید
2435
آخرین بروزرسانی: 1401/12/21
خلاصه پرسش
منظور از «ارذل العمر» که در قرآن به آن اشاره شده چیست؟
پرسش
منظور از «ارذل العمر» که در قرآن به آن اشاره شده چیست؟
پاسخ اجمالی

قرآن کریم در دو آیه با تعبیر «ارذل العُمُر» و یا «پست‌ترین دوران زندگی» به وضعیت انسان در دوران کهن‌سالی و پیری اشاره کرده است:

«وَ اللَّهُ خَلَقَکُمْ ثُمَّ یَتَوَفَّاکُمْ وَ مِنْکُمْ مَنْ یُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِکَیْ لا یَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَیْئاً...».[1]

«... وَ مِنْکُمْ مَنْ یُتَوَفَّى وَ مِنْکُمْ مَنْ یُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِکَیْلا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئاً...».[2]

واژه «ارذل» اسم تفضیل از «رذالت» و «پستى» و به معنای «پست‌ترین» است. و مراد از «ارذل العمر» در آیات یادشده به قرینه جمله «لِکَیْ لا یَعْلَمَ ...»، دوران پیرى و کهن‌سالی انسان است که قواى ادراکی او در آن کاهش پیدا می‌کند. گفتنی است که این تحلیل قوا می‌تواند با توجه به اختلاف توانایی‌ها و مزاج‌ها و ... کمی‌ دیرتر و زودتر رخ دهد؛ اما به هر حال اتفاق خواهد افتاد!

از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) نقل شده است که مراد از «ارذل العمر» سن هفتاد و پنج سالگی است و قتاده نود سالگی را مرز رسیدن به این دوره می‌داند.[3]

روایتی از امام صادق(ع) نیز وجود دارد که افراد صدساله را مصداق کسانی می‌داند که به دوران «ارذل العمر» پا گذاشته‌اند.[4]

با توجه به این‌که افراد مختلف در سن‌های متفاوتی درگیر این دوره می‌شوند و نیز با توجه به این‌که «پست‌ترین دوران زندگی» را هم می‌توان امری نسبی و با شدت و ضعف دانست، می‌توان تمام سنین اعلام شده برای این دوره را پذیرفت.

بر این اساس، معناى آیات یاد شده این است که خدای متعال شما را آفرید، آن‌گاه به صورت معمول، شما بعد از گذران عمری متوسط از دنیا می‌روید. البته بعضى از شما هستند که بسیار کهن‌سال می‌شوند و از لحاظ جسمی و عقلی آن‌قدر به عقب برمی‌گردند که بعد از عمرى دانشمندی و خردورزی دیگر دانش خود را به تدریج از دست می‌دهند و تا آن‌جا برسند که دیگر چیزى را درک نکنند، و این خود دلیل و نشانه این است که زندگى، مردن، شعور و علم شما به دست خود شما نیست، و گرنه شعور خود را براى خود نگه‌می‌داشتید، و زندگى خود را هم براى خود حفظ می‌کردید؛ بلکه این زندگى و علم، با نظام عجیبى که دارد به علم و قدرت خدا منتهى می‌گردد.[5]

بنابر این، منظور از «ارذل العمر» نامطلوب‌ترین دوران‌هاى عمر انسان است که او در آن دوران به نهایت پیرى ‌رسیده و تمام دانش‌هاى خود را فراموش کرده، و مانند یک کودک می‌شود.

در فرازی دیگر از قرآن به موضوع تأثیر کهن‌سالی بر توانایی‌های جسمی انسان نیز اشاره شده است:

«وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَکِّسْهُ فِی الْخَلْقِ أَ فَلا یَعْقِلُونَ»؛ و کسی را عمر طولانى دهیم خلقتش را دگرگون می‌کنیم، آیا اندیشه نمی‌کنند.

گفتنی است که این آیه ناظر به نوع انسان و اکثریت آنها است، و گرنه کسانى هستند که در سنین بالا، نیز کاملاً هوشیار و آگاه‌اند. به ویژه دانشمندان بزرگ که به طور دائم به مباحث علمى اشتغال دارند که کمتر مشاهده می‌شود به چنین وضعیتى دچار شوند.


[1]. نحل، 70.

[2]. حج، 5.

[3]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏6، ص، 574، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 8، ص 108، ح 83، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407 ق.

[5]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏12، ص 294، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏11، ص 310- 311، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، 1374ش.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها