جستجوی پیشرفته
بازدید
21902
آخرین بروزرسانی: 1402/05/31
خلاصه پرسش
چرا باید برای اختلاف میان همسران پیامبر (ص) آیه نازل می شد؟ با توجه به این که قرآن برای همه زمان ها و همه مردم است! آیا پرداختن به مسائل شخصی، نقص برای قرآن محسوب نمی شود؟!
پرسش
چرا پیامبر (ص) با همسرانش دعوا می‌کرد و برای آن قرآن نازل می‌شد؟! اگر پیامبر با آنها دعوا نمی کرد، آیا این آیات نازل می شدند؟ و اگر چنین اتفاقی نمی افتاد آیا قرآن ناقص بود یا کامل؟ اگر اتفاقات دیگری در زمان پیامبر می افتاد، آیات دیگری نازل می‌شد؟
پاسخ اجمالی

 

قرآن کتاب آسمانی و برای تمام دوران نوشته شده و نقصان در آن متصور نیست. اما مطرح کردن مصادیق در آن، به این جهت است که معمولاً انسان ها برای رساندن مقاصد خود به دیگران، به کلیات بسنده نمی کنند و از مثال هایی که عینیت خارجی دارد، بهره می گیرند؛ این رویه به این معنا نیست که اگر آن مصداق تحقق خارجی پیدا نکرد، راه برای جایگزین کردن نمونه دیگر بسته باشد.

پاسخ تفصیلی

 

قبل از پرداختن به پاسخ، ارائه اطلاعاتی درباره اسباب نزول آیات ضروری است؛ زیرا علاوه بر آن که شناخت علل نزول هر آیه ما را به وضعیت تاریخی زمان نزول آشنا می کند، پیامی کلی برای تمام دوران ها را نیز می توان در آن یافت.

 

برای اطلاع بیشتر درباره ضرورت و اهمیت شأن نزول آیات قرآنی، به کتاب های فرهنگ اصصطلاحات قرآن، [1] و علوم قرآن و فهرست منابع [2] و همچنین سؤال 2607 (سایت: 3132)، نمایه جایگاه شأن نزول در تفسیر قرآن ، مراجعه نمایید.

 

حال با توجه به این مقدمه، نکاتی در ارتباط با سؤال، یاد آوری می شود:

 

1. قرآن کتاب جاودانه

 

یکی از اعتقادات همه مسلمانان، این است که قرآن مجید، برای همه دوران ها و افراد بشر نازل شده است؛ از این رو احکام و فرامینی که در آن آمده نیز برای زمان خاصی نیست، [3] اما نکته ای که توجه به آن لازم است، معمولاً در انتقال مفاهیم و علوم به دیگران، به کلیات بسنده نمی شود و غالباً با بیان یکی از مصادیق، بهتر به نتیجه مطلوب خواهیم رسید.

 

قرآن نیز دقیقاً همین کار را کرده است؛ به این معنا که بسیاری از حوادث و وقایعی که در قرآن به آن پرداخته شده، مانند آنچه در باره زنان پیامبر آمده است، به عنوان نمونه ای از اتفاقاتی است که در جوامع بشری پدید می آید، و اگر این مورد هم نبود، طبیعتاً مصادیق مشابهی جایگزین آن می شد. به عنوان مثال گوینده ای را در ذهن خود مجسم کنید که از پیش موضوعی را برای سخن خود برگزیده است، اما در میان سخنش به شاهد مناسبی در ارتباط با موضوع خویش برخورد کرده که در دید مخاطبانش نیز می باشد. او به خوبی می تواند از این فرصت استفاده کرده و مفهومی که در پی انتقال آن به شنوندگان بوده را با این مصداق پیوند دهد. البته طبیعی است که اگر این مصداق وجود نداشت، نمونه دیگری به تناسب حال جایگزین آن می شد و نمی توان ایرادی بر سخنران به جهت طرح این مثال یا آن مثال گرفت. برخی از شأن نزول هایی که در قرآن آمده از همین قبیل است.

 

در قرآن کریم در باره خلقت حیوانات می فرماید: "اسبان و استران و خران را آفرید تا بر آن ها سوار شوید، و آرایشى باشد، و چیزهایى مى‏آفریند که شما نمى‏شناسید". [4] در آخر این آیه می فرماید که خداوند چیزهایی را در آینده می آفریند که شما نمی دانید که برخی آن را به وسایل امروزی تطبیق کرده اند که در این نوشتار در صدد اثبات و نفی آن نیستیم، اما آنچه به گفتار ما مرتبط است استفاده از مصادیق آشنا برای انتقال یک مفهوم است.

 

2. زنان پیامبر در قرآن

 

در قرآن آیاتی در موضوعات مختلف درباره زنان پیامبر (ص) نازل شده است که برخی از آنان گر چه مخاطب آن، زنان رسول خدا (ص) هستند، اما احکام مطرح شده در آن اختصاص به آنان نداشته و همگانی است.

 

الف. داستان افک: این داستان درباره عایشه یکی از همسران پیامبر (ص) است که تهمت بی عفتی به او زده شد که   آیه 11به بعد سوره نور در پاک بودن از تهمت انجام عمل منافی عفت، درباره او نازل شد که در این مورد برای اطلاع بیشتر می توانید به سؤال 4904 (سایت: 5344) مراجعه نمایید.

 

در این آیات علاوه بر این که پاک دامنی همسر پیامبر را ثابت مى‏کند، این مسئله را یادآور می شود که انسان ها با مسائلی که آبروی یک فرد و یا خانواده در گرو آن است، چگونه باید برخورد کرده و از ترویج شایعات بی اساس پرهیز کنند.

 

ب. زید بن حارثه و ازدواج رسول خدا (ص) با همسر او بعد از طلاق: آیه 37 سوره مبارکه احزاب در مورد ازدواج پیامبر (ص) با زینب دختر جحش نازل شده که می فرماید: "به یادآور که به آن کس که خدا به او نعمت داد و تو نیز به او احسان کردی، گفتی همسرت را نگه دار و از خدا بترس! تو آنچه در دل داشتی و می دانستی خدا بالاخره آشکارش خواهد کرد، از ترس (انکار) مردم پنهان کردی و خدا سزاوارتر است به این که از او بترسی، پس همین که زید بهره خود، از آن زن گرفت و طلاقش داد ما او را به همسری تو درآوردیم تا دیگر مؤمنان نسبت به همسر پسر خوانده های خود وقتی مطلّقه می شوند، دچار زحمت نشوند و آن را حرام نپندارند و امر خدا سرانجام شدنی است".

 

که این مورد نیز مانند مورد قبل گر چه در مورد خاصی نازل شده است، اما حکم مطرح شده در آن عمومیت دارد.

 

در این زمینه سؤال 2685 (سایت: 2899)، نمایه شأن نزول آیه 37 سوره احزاب را مطالعه نمایید.

 

ج. سرزنش بعضی از همسران پیامبر: در آیات اولیه سوره تحریم، خداوند نخست روى سخن را به پیامبر (ص) کرده مى‏گوید: "اى پیامبر! چرا چیزى را که خدا بر تو حلال کرده به خاطر جلب رضایت همسرانت بر خود تحریم مى‏کنى"؟!و در ادامه این آیات خداوند بعضی از زنان پیامبر را به جهت افشا کردن رازهای پیامبر (ص) مورد سرزنش قرار داده است.

 

بدون شک مرد بزرگى همچون پیغمبر اسلام (ص) تنها به خودش تعلق ندارد، بلکه به تمام جامعه اسلامى و عالم بشریت متعلق است، بنابر این اگر در داخل خانه او توطئه‏هایى بر ضد وى، هر چند به ظاهر کوچک و ناچیز، انجام گیرد نباید به سادگى از کنار آن گذشت، حیثیت او نباید بازیچه دست این و آن گردد، و اگر چنین برنامه‏اى پیش آید باید با قاطعیت با آن‏ برخورد کرد؛ زیرا در صورت عدم برخورد ممکن است مقدمه ای برای انجام توطئه ای بزرگ تر شود. آیات فوق در حقیقت قاطعیتى است از سوى خداوند بزرگ در برابر چنین حادثه‏اى، و براى حفظ حیثیت پیامبرش. [5] ضمن آن که پیام مهم دیگری در ابتدا و انتهای این سوره نهفته است، بدین مضمون که انتساب به یک انسان الاهی به تنهایی نمی تواند مجوزی برای انجام گناه بوده و در حقیقیت منتسبین به مردان بزرگ نیز باید بیش از دیگران در مقابل رفتار خویش پاسخ گو باشند.

 



[1] ر.ک: حریری، محمد یوسف، فرهنگ اصطلاحات قرآن، ص 36 و 37، هجرت، قم، 1384 ش.

[2] طالقانی، عبد الوهاب، علوم قرآن و فهرست منابع، ص 412 به بعد، دار القرآن الکریم، قم، 1361ش.

[3] برای اطلاع بیشتر به نمایه «نیاز به قرآن در تمامی اعصار»، سؤال 10303 (سایت: 10275) مراجعه نمایید.

[4] نحل، 8.

[5] ر.ک: مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج 24، ص 273، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ‏1374 ش.‏

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها