جستجوی پیشرفته
بازدید
19341
آخرین بروزرسانی: 1400/09/07
خلاصه پرسش
آیا گسترۀ ولایتِ ولی فقیه شامل کشورهای دیگر نیز می‌شود؟
پرسش
اگر در کشوری دیگر؛ مثل عراق یا لبنان حکومتی سر کار بیاید که قائل به ولایت فقیه باشد، تکلیف ولی فقیه چه می‌شود؟
پاسخ اجمالی

اسلام در ازاى مفهوم "کشور"، مفهوم "سرزمین" و در مقابل مفهوم "ملت"، مفهوم "امّت" را مطرح کرده است. سرزمین اسلام یکى است، و خط‌هاى فرضى و قرارداى از دید اسلام، اثرى در هویت یگانۀ آن ندارد. این سرزمین یگانه در حالت ایده‌آل باید توسّط یک امام معصوم‏(ع) اداره شود و حکومت جهانى حضرت مهدی) عج( تحقّق این آرمان است. در عصر غیبت معصومان‏(ع) اگر امکان چنین چیزى فراهم شد و مصلحت مسلمانان در ادارۀ مجموعۀ سرزمین‌هاى آنها در قالب یک سرزمین بود، فقیه می‌بایست مجموعۀ آنها را به همین صورت اداره کند؛ اما اگر این روش ممکن نبود و ادارۀ هر قسمت از این سرزمین توسّط یک فقیه -بویژه فقیه بومى- با مصالح مسلمانان سازگارى داشت، باید همین شیوه اتخاذ شود. بنابراین، به عنوان یک مبناى ماندنى و جهان‌‏شمول در مکتب سیاسى اسلام، سرزمین اسلام یگانه است، ولى می‌توان بنابر مصالح متغیّر آن‌را به کشورهاى جداگانه، یا ایالات و استان‌‏هاى مختلف یک کشور، و یا هر شیوۀ متصوّر دیگرى اداره کرد، که این امور در واقع به سازوکار سیاسى مرتبط می‌شود.

پاسخ تفصیلی

امروزه، در جغرافیاى سیاسى معاصر، جهان به کشورهاى مختلفى تقسیم می‌شود که مرزهاى قراردادى و پذیرفته شده از سوى دولت‌ها، آنها را از هم جدا می‌کند و در هر کشور، حکومتى برپا است. کسانى که در یک کشور زندگى می‌کنند، بر اساس موازین خاصّى "شهروند"[1] آن کشور محسوب شده و دیگران "خارجى"[2] تلقى می‌شوند. احکام جارى در یک کشور برخى مخصوص شهروندان، گروهى مختصّ به خارجیان مقیم آن کشور و دسته‌‏اى مشترک میان هر دو است.

آیا این مرزبندی‌هاى جغرافیایى از دیدگاه اسلام ارزش و اعتبارى دارد؟ به دیگر، سخن جهانى که اسلام ترسیم می‌کند، چگونه است؟

در پاسخ به این سؤال باید گفت: اسلام خود را دین تمام جهان، براى تمام زمان‌ها معرّفى می‌کند و همۀ جهان را سرزمین خود می‌داند که باید در آن‌جا پذیرفته و به آن عمل شود. قسمت‌هایى که اکثریت مردم این آیین‏الهى را پذیرفته‌اند، "بلد الاسلام"، یا "دارالاسلام" (سرزمین اسلام) و قسمت‌هاى دیگر جهان "بلد الکفر" یا "دارالکفر" (سرزمین کفر) تلقّى می‌شود. پس تنها مرزى که اسلام در جهان می‌پذیرد، مرز اعتقاد و عقیده است و تنها عقیدۀ ارزش‌مند از دیدگاه اسلام، همان اسلام است: "إن الدین عند الله الإسلام".[3] اسلام در ازاى مفهوم "کشور"،[4] مفهوم "سرزمین" و در مقابل مفهوم "ملت"،[5] مفهوم "امّت" را مطرح کرده است؛ یعنى تمایزات قومى، نژادی و... را نمی‌پذیرد و تنها به اعتقادات و باورها نظر دارد.

سرزمین اسلام یکى است و خط‌هاى فرضى و قرارداى از دید اسلام، اثرى در هویت یگانۀ آن ندارد. این سرزمین یگانه در حالت ایده‌آل باید توسّط یک امام معصوم(ع) اداره شود و حکومت جهانى حضرت مهدی(عج) تحقّق این آرمان است. در عصر غیبت معصومان‏(ع) اگر امکان چنین چیزى فراهم شد و مصلحت مسلمانان در ادارۀ مجموعۀ سرزمین‌هاى آنها در قالب یک سرزمین بود، فقیه می‌بایست مجموعۀ آنها را به همین صورت اداره کند. اگر ادارۀ هر قسمت از این سرزمین توسّط یک فقیه -بویژه فقیه بومى- با مصالح مسلمانان سازگارى داشت، باید همین شیوه اتخاذ شود. بنابراین، به عنوان یک مبناى ماندنى و جهان‌‏شمول در مکتب سیاسى اسلام، سرزمین اسلام یگانه است، ولى می‌توان بنابر مصالح متغیّر آن‌را به کشورهاى جداگانه، یا ایالات و استان‌‏هاى مختلف یک کشور، و یا هر شیوۀ متصوّر دیگرى اداره کرد، که این امور در واقع به سازوکار سیاسى مرتبط می‌شود.[6]

به هر حال، اگر مردم مسلمانی که در دو یا چند کشور زندگی می‌کنند، معتقد و پیرو یک فقیه جامع الشرایط مبسوط الید(دارای حکومت) باشند و مانعی بر سر راه حکمرانی فقیه بر این چند کشور وجود نداشته باشد، رهبری او بر همه کشورها جاری می‌شود. البته همان‌طوری که در جمهوری اسلامی ایران، ولی فقیه در هر استانی نماینده دارد، می‌تواند در کشورهای متعدد، نماینده یا نمایندگانی داشته باشد که از طریق آنان مدیریت خود را اعمال کند.[7]


[1]. Citizen.

[2]. Foreigner.

[3]. آل عمران، 19.

[4]. country.

[5]. Nation.

[6]. «مرز دولت اسلامى»، 38.

[7]. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: مهدى هادوى تهرانى، ولایت و دیانت، قم، مؤسسه فرهنگى خانه خرد، چاپ دوم، 1380ش.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها