جستجوی پیشرفته
بازدید
4057
آخرین بروزرسانی: 1401/08/28
خلاصه پرسش
آیا پیامبر اسلام(ص) در نبوت و مأموریت خود دچار تردید بود و خداوند دستور داد تا برای برطرف‌شدن شک و تردید خود به اهل کتاب مراجعه کند؟!
پرسش
آیا نظرخواهی پیامبر(ص) از اهل کتاب - طبق آیه 94 سوره یونس و برخی از دیگر آیات قرآن - مربوط به افراد خاصی از اهل کتاب، مانند عبدالله بن سلام بود؟
پاسخ اجمالی

«فَإِنْ کنْتَ فِی شَک مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَیک فَسْئَلِ الَّذِینَ یقْرَؤُنَ الْکتابَ مِنْ قَبْلِک لَقَدْ جاءَک الْحَقُّ مِنْ رَبِّک فَلا تَکونَنَّ مِنَ المُمْتَرِینَ»؛[1]

اگر در آنچه بر تو نازل کرده‌‏‌ایم تردید داری، از آنهایى که کتاب آسمانى پیش از تو را می‌خوانند بپرس. آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده، حق است. پس نباید در شمار تردیدکنندگان باشى.

در بیان و تفسیر این آیه چند نظر وجود دارد:

  1. خدای متعال در برخی از آیات قرآن اگرچه به ظاهر شخص پیامبر(ص) را مخاطب قرار داده است؛ اما با توجه به قرائن پیرامونی، مخاطب واقعی مردم‌اند، نه خود پیامبر(ص). به عبارت دیگر، خداوند با روش «به در می‌گویند که دیوار بشنود» با مخاطبان خود سخن گفته است. با این تفسیر، معناى آیه چنین می‌شود: اى مردم اگر درباره‌ی قرآن شک دارید به اهل کتاب مراجعه کنید.

آیات بعدی نیز همین تفسیر و برداشت را تأیید می‌کند: «یا أَیهَا النَّاسُ إِنْ کنْتُمْ فِی شَک مِنْ دِینِی ...»[2] که در این آیه خداوند مستقیما خطاب خود را متوجه مردم کرده است.[3] همچنین مؤید این نظر آن است که هیچ گزارشی وجود ندارد که پیامبر(ص) برای برطرف‌کردن تردید خود از اهل کتاب کمک بخواهد.[4]

  1. تفسیر دیگر آن است ‌که پیامبر(ص) با آن‌که هیچ شک و تردیدی نداشت و خدا هم از این موضوع آگاه بود، ولى این کلام براى تقریر نازل گشت و بر این اساس، معناى آیه آن خواهد بود که اگر تو (بر فرض محال) از شکاکان شوى و شک و تردیدى پیدا کنى، در این صورت می‌توانی از آنانی که پیش از تو بوده و کتاب را می‌خوانند بپرسی. البته ممکن است کلمه « إِنْ» در آیه به معناى «ما» نافیه باشد؛ یعنى اى پیامبر(ص)، تو نسبت به آنچه بر تو نازل کرده‌‏ایم، در شک و تردیدى نیستى، اما براى زیاد شدن بصیرت از اهل کتاب بپرس.[5] چنانچه حضرت ابراهیم(ع) از خدا خواست.[6]
  2. برخی روایات نیز این آیه را مرتبط به رخدادی می‌دانند که در شب معراج اتفاق افتاده است که در آن رسول خدا(ص) مأمور شد تا از پیامبران پیش از خود که در آسمان‌ها بودند، سؤال کند.[7] از امام صادق‌(ع) نقل شده است که «خداوند در شب معراج پیامبران را جمع کرد و پیامبر(ص) از آنها سؤال کرده است».[8] همچنین امام باقر(ع) فرمود: «جبرئیل در شب معراج به پیامبر(ص) گفت که از پیامبران گذشته بپرس که به چه چیزی شهادت دادید؟ آنها گفتند ما به توحید خداوند و پیامبری تو و خلافت امام علی(ع) شهادت دادیم.[9]

البته این روایات می‌توانند تفسیری باطنی از آیات مورد نظر بوده که با تفسیر ظاهری آن منافاتی ندارد.

به هر حال، اگر مخاطب آیه را خود پیامبر اسلام(ص) بدانیم، فرد خاصی از اهل کتاب به عنوان شخصی که باید به او مراجعه شود اعلام نشده است و آیه شامل هر فرد آگاهی از اهل کتاب می‌شود و منحصر به فرد خاصی نیست.

با این وجود، اما در برخی تفاسیر و روایات، افرادی به عنوان مصادیق آگاهان اهل کتاب[10] معرفی شده‌اند. به عنوان نمونه گفته شده است، مراد از این اهل کتاب، افرادی مانند عبداللَّه بن سلام، کعب الاحبار، تمیم الدارى[11] و ابن صوریا[12] هستند. گفتنی است؛ این سوره در مکه نازل شد، در حالی که عبداللَّه بن سلام و دیگران در مدینه مسلمان شدند.[13]


[1]. یونس 94.

[2]. یونس 104.

[3]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج 5، ص 201، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[4]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، تهرانی، شیخ آقابزرگ، تحقیق، قصیرعاملی، احمد، ج 5، ص 431، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏5، ص201.

[5]. التبیان، ج ‏5، ص 430.

[6]. «حضرت ابراهیم و درخواست زنده شدن پرنده مرده»، 40230؛ «امتحانات حضرت ابراهیم(ع)»، 32853؛ «امتحانات حضرت ابراهیم(ع)»، 32583.

[7]. مجمع البیان، ج ‏5، ص201.

[8]. عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق، مصحح، رسولی محلاتی، هاشم، ج 2، ص 128، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، 1380ق.

[9]. کوفى، فرات بن ابراهیم‏، تفسیر فرات الکوفی‏، محقق، مصحح، کاظم، محمد، ص 182، تهران، مؤسسة طبع و نشر وزارت ارشاد اسلامی‏، چاپ اول، 1410ق‏.

[10]. «اهل ذکر در قرآن )»، 22624.

[11]. مجمع البیان، ج ‏5، ص201.

[12]. التبیان، ج ‏5، ص 430.

[13]. مجمع البیان، ج ‏5، ص201.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • آیا جمله «الصلاة معراج المؤمن» حدیث است؟ «معراج» به چه معنا است؟
    19637 درایه الحدیث 1393/03/28
    این جمله در برخی از کتاب‌های تفسیری و عرفانی شیعه و سنی به عنوان حدیثی –البته بدون سند- از پیامبر اکرم(ص)[1] و در برخی از کتاب‌ها به عنوان کلامی حکیمانه[2] نقل شده است. اصل کلمه «معراج» از مادّه «عرج» به ...
  • دختری که حقوق خود را جهت خرید جهیزیه اش پس انداز می کند و زمان ازدواجش نیز مشخص نیست، آیا به این پول خمس تعلق می گیرد؟
    34538 خمس پس انداز 1389/10/30
    نظر مراجع محترم تقلید در این باره چنین است: سؤال:آیا پس از گذشت سال، به پول کسب که براى تهیه جهیزیه ذخیره شده - به گونه‏اى که قادر به تهیه آن یک جا نیستیم - خمس تعلق مى‏گیرد؟ جواب: حضرات آیات عظام امام، تبریزى، صافى، سیستانى، مکارم و وحید: آرى، خمس دارد.
  • از نظر ائمه اطهار(ع) دو قوه وهم و خیال چگونه معنا شده‌اند و تفاوت آن با تعریف فلاسفه از این دو مفهوم چیست؟
    52542 انسان شناسی 1391/12/16
    قوۀ «خیال» در نظر حکیمان، از نیروهای ادراک باطنی است؛ از نظر آنان کار قوه خیال، حفظ و نگهداری صورت‌هایی است که «حس مشترک» آنها را درک نموده است. این قوه را انبار، خزانه و بایگانی حس مشترک می‌‌دانند. قوۀ خیال علاوه بر این‌که خزانۀ حس مشترک است. ...
  • چرا خدای متعال ضد ندارد؟
    6643 توحید در صفات 1397/03/30
    یکی از صفات سلبیه خداوند این است که ضدّ ندارد. حکیمان معتقدند واجب الوجود بالذات بودن خداوند، مقتضی این است که خداوند ضد نداشته ‌باشد.[1] ضدّ به دو معنا استعمال می‌شود: 1. گاهى ضدّ به همان معناى مشهور منطقى به کار می‌رود که: «الضدان ...
  • چند چشمه بهشتی داریم و آیا هرکدامشان ویژگی‌ متفاوتی دارند؟
    7299 قرآن 1400/12/08
    یکی از نعمت‌های بهشتی، وجود چشمه‌های فراوان در آن‌جا است. و به ظاهر چشمه غیر از نهر است و زیبایی خاص خود را دارد؛ زیرا هرچند دیدن جریان آب و مشاهده نهر آب لذت‌بخش است؛ اما مشاهده‌ی چشمه‌ی لذت مضاعف در انسان ایجاد می‌کند.گفتنی است بهشت و جهنم ...
  • مراد از طاغوت و طغیان در قرآن چیست؟
    15905 تفسیر 1394/03/23
    «طاغوت» از مادّه «طغى» و «طغو» به معناى تجاوز و بالا رفتن از حدّ معروف، پسندیده و اعتدال است، راغب آن‌را تجاوز حدّ در گناه می‌داند.[1]برخی گفته‌اند طاغوت صیغه مبالغه است؛ مانند کلمه «ملکوت» و «جبروت» که مبالغه در مالکیت و جباریت ...
  • بزرگان قاریان مکه، مدینه و کوفه چه کسانی بودند؟
    7407 علوم قرآنی 1394/06/10
    1. قاریان مدینه: ابو جعفر یزید بن قعقاع، شیبة بن نصاح و نافع بن عبد الرحمن بن ابى نعیم. در میان این سه نفر از همه قدیمی‌تر، ابو جعفر قعقاع بود. اینها بزرگان قاریان اهل حجاز در زمان خود بودند. 2. قاریان مکه: عبد الله بن کثیر، حمید ...
  • صابئان چه کسانی هستند؟ و چه عقایدی دارند؟ آیا آنان پیرو یحیای پیامبرند؟
    37769 دیگر ادیان 1392/09/14
    ریشه اصلی واژه «صابئین»، «صبو» است که معنای آن متمایل شدن و محبت داشتن است. این کلمه، از زبان عبری و سریانی گرفته شده است. این مکتب، پیروان بسیار اندکی در گذشته داشته و دارد. و در مورد منشأ آن نیز اختلاف نظرهایی وجود دارد. به هر حال، ...
  • آیا فخرفروشی در آخرت نیز مانند دنیا ناپسند است؟
    12431 گناه و رذائل اخلاقی 1393/07/10
    در قرآن کریم در ارتباط با فخرفروشی آمده است که خدا هیچ خودپسند فخرفروشی را دوست ندارد: «إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ».[1] این آیه در نهى از تکبر و تحقیر مردم است؛ یعنى کسانی که به علت تکبّر، مردم را تحقیر ...
  • عمر فرشتگان چقدر است؟ آیا فرشتگان مقرب نیز می‌میرند؟
    76787 فرشتگان 1386/03/13
    بر اساس روایات خلقت ملائکه بعد از خلقت ارواح پیامبر اسلام(ص) و ائمه(ع) بود، و همه‌ی آنها حتی جبرائیل، اسرافیل و دیگر ملائکه‌ی مقرب الهی قبل از قیامت خواهند مرد. درباره‌ی چگونگی مرگ ملائک احتمال دارد مراد، گسستن پیوند روح از قالب مثالی‌شان یا از کار افتادن فعالیت ...

پربازدیدترین ها