جستجوی پیشرفته
بازدید
6254
آخرین بروزرسانی: 1397/03/23
خلاصه پرسش
در منابع روایی نقل شده است: «هر کس از دنیا برود و مالی به جا گذارد مال ورثه است؛ و اگر دین و یا خسارتی به جا گذاشته باشد، بر عهده امام است»؛ منظور این روایت چیست؟
پرسش
در کتاب «صفات الشیعه» از امام رضا(ع) و در بحار الانوار، از امام صادق(ع) نقل شده است: «هرکس از دنیا برود و مالی به جا گذارد مال ورثه است؛ و اگر دَین و یا خسارتی به جا گذاشته باشد، بر عهده امام است». آیا این احادیث صحیح‌اند؟ اگر صحیح‌اند، دیونی که فرمودند آیا شامل حق الناس هم می‌شود؟ یا نماز و روزه و ... حق الله است؟ و اگر ادا می‌شود، طبق فرموده امامان، برزخ شفاعت ندارد، این دین چه زمانی توسط ائمه(ع) ادا می‌شود؟ و آیا در برزخ عذاب خواهد داشت؟
پاسخ اجمالی
در منابع معتبر روایی؛ ائمه اطهار(ع) از رسول خدا(ص) نقل کرده‌اند: «هرکس از دنیا برود و مالی به جا گذارد، آن مال متعلق به ورثه خواهد بود، و اگر دَین و یا خسارتی به جا گذاشته باشد، پرداخت آن بر عهده امام است».[1]
با توجه به مجموع آیات و روایات باید گفت؛ مورد و موضوع این روایت مسائل مادی افرادی است که از دنیا رفته‌اند، و مشتمل بر دو حکم متفاوت است، ولی به نظر می‌رسد این دو حکم برای دو گروه متفاوت است:
الف. «مال به جا مانده برای ورثه است». این حکم مربوط به افرادی است که اموالی به جا گذاشته‌اند و قرض و بدهکاری نیز ندارند، و یا اگر قرض دارند اموال آنها کفایت از دین و قرض آنها ‌کرده و بخشی از آن نیز اضافه آمده و به ورثه می‌رسد.
ب. «اگر دین و یا خسارتی به جا گذاشته باشد بر عهده امام است». این حکم مربوط به گروهی است که – بدون افراط و تفریط - قرض و بدهکاری به جا گذاشته و اموالی ندارند و یا اموال آنها کفایت از دین و قرض نمی‌کند.
توضیح:
این اصل مسلّم است که اگر کسی از دنیا برود و دینی به جا گذاشته باشد، ورثه پس از از ادای دین او می‌توانند در ترکه و مال الارث تصرف کنند و آن را میان خود تقسیم کنند؛ خدای تعالی در قرآن می‌فرماید: «خداوند درباره فرزندانتان به شما سفارش می‌کند که سهم(میراث) پسر، به اندازه سهم دو دختر باشد و اگر فرزندان شما، [دو دختر و] بیش از دو دختر باشند، دو سوم میراث از آنِ آنها است و اگر یکى باشد، نیمى [از میراث،] از آنِ او است. و براى هر یک از پدر و مادر او، یک ششم میراث است اگر [میت] فرزندى داشته باشد و اگر فرزندى نداشته باشد، و [تنها] پدر و مادر از او ارث برند، براى مادر او یک سوم است [و بقیه از آنِ پدر است] و اگر او برادرانى داشته باشد، مادرش یک ششم می‌برد [و پنج ششم باقیمانده، براى پدر است]. [همه اینها،] بعد از انجام وصیتى است که او کرده، و بعد از اداى دین است».[2]
از سوی دیگر؛ اگر فردی برای حداقل مخارج و هزینه زندگی خود (نه برای اسراف و معصیت) وام و قرض بگیرد و اثبات شود که توان پرداخت آن‌را ندارد؛ وظیفه حاکم شرعی این است که (در صورت توان و وجود بودجه و بیت المال)، قرض و وام او را از بیت المال پرداخت کند؛ و فرقی ندارد که این قرض گیرنده در قید حیات باشد و یا از دنیا رفته باشد.[3]
بنابراین، روایت در مورد مسائل مالی است و نحوه پرداخت آن در این دنیا است، اما مسائل غیر مالی و حق الناس و نیز نحوه جبران مسائل مالی در عالم برزخ در جای دیگری بررسی شده است.[4]
 
 

[1]. قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج 1، ص 94، قم، دار الکتاب، چاپ سوم، 1404ق؛ کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی، ج 1، ص 406، و ج 5، ص 93، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[2]. نساء، 11.
[3]. تفسیر القمی، ج 1، ص 94.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها