جستجوی پیشرفته
بازدید
6211
آخرین بروزرسانی: 1399/04/07
خلاصه پرسش
«برای خدا دو نوع علم است: علم مکنون مخزون که بداء در آن وجود ندارد، و علمی که به پیامبران(ع) و امامان(ع) داده می‌شود». مراد از این روایت چیست؟
پرسش
معنای فارسی این حدیث را بنویسید. آیا این حدیث از نظر سندی صحیح است؟ امام صادق(ع) فرمود: «إن لله علمین: علم مکنون مخزون لا یعلمه إلا هو، من ذلک یکون البداء، و علم علمه ملائکته و رسله و أنبیاءه و نحن نعلمه».
پاسخ اجمالی

همان‌گونه که در پرسش بدان اشاره شد، در برخی روایات برای خداوند دو نوع علم بیان شده است که بخشی از آن علوم در نزد خداوند است و کسی از آن اطلاع ندارد و از آن به «علم مکنون»[1] تعبیر می‌شود، اما بخش دیگری از علوم را پیامبران(ع) و ائمه(ع) و ملائکه از آن اطلاع دارند:

  1. امام باقر(ع): «خداوند دانشی دارد که جز خودش کسى از آن اطلاع ندارد و دانش دیگری که فرشتگان مقرب و پیامبران مرسل از آن آگاه‌اند و ما نیز از آن اطلاع داریم».[2]
  2. امام باقر(ع): «خداوند علم خاص و عام دارد. علم خاص علمی است که کسی از آن اطلاع ندارد، اما علم عام علمی است که فرشتگان مقرب و پیامبران مرسل از آن اطلاع دارند، و پیامبر اسلام(ص) نیز دانش آن‌را در اختیار ما قرار داده است».[3]
  3. امام صادق(ع): «برای خدا دو علم است: علم مخزون که کسى جز او از آن خبر ندارد و موضوع بداء وابسته به این نوع از علم خداوند است؛ و دانش دیگر، علمى است که به فرشتگان و پیامبران آموخته است[4] و ما نیز آن‌را می‌‌دانیم».[5]

روایت اخیر اگرچه از نظر سند مجهول است؛ یعنی راویان آن شناخته شده نیستند؛[6] اما با توجه به دیگر روایات مشابه، مضمون و محتوای آن‌را می‌توان پذیرفت.

در ارتباط با این قسمت روایت که می‌فرماید: از آن جمله(علم مکنون) «بداء»[7] می‌باشد؛ مرحوم مجلسی توضیحی ارائه می‌کند:

مقصود این است که «بداء»، جزء علومى است که خداوند به انبیاء و پیامبران به صورت حتمی و قطعی اطلاع نداده است تا مبادا اگر به مردم اطلاع دهند، و مورد تکذیب آنها واقع شوند؛ (که به تبع آنان، خود حضرت حقّ مورد تکذیب قرار می‌گیرد).[8] و یا مقصود این است که امر پایانی که مخالف با سابق است( یعنی تغییر یافتن یک حکم)، از علم مکنون سرچشمه می‌گیرد که در اختیار انبیاء و ملائکه قرار نگرفته است.[9]

به عبارت دیگر ممکن است به پیامبران وعده داده شود که در فلان زمان، اتفاقی رخ خواهد داد، اما بعد بداء رخ دهد و زمان آن رخداد تغییر کند، اما آنچه در علم مخزون و مکنون خدا است، هیچ‌گاه تغییرپذیر نخواهد بود.

 


[1]. «مقصود از کتاب مکنون»، 33133؛ «اسم مکنون و مستأثر خداوند»، 1336.

[2]. شیخ صدوق، محمد بن علی‏، توحید، محقق، مصحح، حسینی، هاشم‏، ص 138، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1398ق.

[3]. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد ص، محقق، مصحح، کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‏ ج 1، ص 111، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، چاپ دوم، 1404ق.

[4]. «علم اولیای خدا»، 189؛ «گستردگی علم امامان(ع)»، 30316؛ «دلیل علم غیب داشتن ائمه اطهار(ع)»، 61459؛ «معنای سرّ الله»، 84226.

[5]. بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد ص، ج 1، ص 109؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 1، ص 147، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[6]. مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق، مصحح، رسولی، سید هاشم، ج 2، ص 140، ‌دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ دوم، 1404ق.

[7]. «بداء از دیدگاه شیعه و اهل سنت»، 7149؛ «رابطه بدا با لوح محفوظ، کتاب مبین و لوح محو و اثبات»، 65.

[8]. میر محمد باقر داماد، نبراس الضیاء، مصحح، محقق، حامد ناجی اصفهانی‏، مقدمه، ص 75، قم، هجرت و میراث مکتوب‏، چاپ اول، 1374ش.

[9]. مجلسى، محمد باقر‏، بحار الأنوار، ج 26، ص 163، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم، 1403ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...