جستجوی پیشرفته
بازدید
5960
آخرین بروزرسانی: 1400/02/25
خلاصه پرسش
آیا می‌توان از خداوند درخواست کرد که ما را کاملا از دیگران بی‌نیاز نماید؟!
پرسش
در روایتی آمده است: «و قال یوما رجل عنده اللهم أغننا عن جمیع خلقک! فقال أبو جعفر ع: لا تقل هکذا و لکن قل: اللهم أغننا عن شرار خلقک فإن المؤمن لا یستغنی عن أخیه‏». آیا این حدیث با دعای «اللهم اغننی بحلالک عن حرامک و بفضلک عمن سواک» سازگاری دارد؟ و آیا مفهوم «عمن سواک»که در دعایی وجود دارد، با مفهوم «عن جمیع خلقک» که در روایتی دیگر از آن منع شده است، تفاوتی دارد؟!
پاسخ اجمالی

در آموزه‌های دینی سفارش شده است که انسان از خداوند بخواهد تا او را از فضل خویش بهره‌‌مند سازد و امور مربوط به وی را به دیگران واگذار نکند.

بر اساس روایتی،‌ امام علی(ع) از بدهکاری و قرضی که بر عهده‌ی ایشان بود، نزد رسول خدا(ص) شکایت کرد. پیامبر(ص) به ایشان فرمود: از خدا این‌گونه بخواه: «اللَّهُمَّ أَغْنِنِی بِحَلَالِک عَنْ حَرَامِک وَ بِفَضْلِک عَمَّنْ سِوَاک»؛ (خدایا، مرا به وسیله‌ی حلالت از حرامت، و به وسیله‌ی فضلت از غیر خودت بی‌نیاز کن)، که اگر  «کوه صبیر» - که بزرگ‌ترین کوه در یمن است - قرض داشته باشی، خدا آن‌را ادا می‌کند.[1]

با این وجود در برخی روایات اشاره شده است که سزاوار نیست انسان مؤمن، بی‌نیازی کامل از دیگران را از خدا بخواهد.

شخصی در حضور امام باقر(ع) دعا کرد: «اللَّهُمَّ أَغْنِنَا عَنْ جَمِیعِ خَلْقِک»؛ خدایا ما را از همه آفریدگانت بی‌‏نیاز گردان! امام(ع) فرمود: این‌گونه دعا نکن؛ بلکه بگو: «اللَّهُمَّ أَغْنِنَا عَنْ شِرَارِ خَلْقِک»؛ خدایا ما را از آفریدگان بدت بی‌نیاز فرما؛ چون مؤمن از برادرش بی‏نیاز نیست.[2]

گفتنی است؛ بین این دو روایت و دو عبارت تناقضی وجود ندارد؛ زیرا در آن‌جا که آمده است: خدایا به فضل خودت ما را از غیر خودت بی‌نیازکن، به این معنا است که خدایا اداره و تدبیر امور ما را به صورت مطلق به دیگرانی واگذار مکن تا هرگونه که دلشان بخواهد با ما رفتار کنند و کم بگذارند و یا با منت و خواری برای ما کاری انجام دهند که در واقع یکی از مصادیق همان واگذاری امور به افراد شرور است که در روایت دیگر به آن اشاره شده است و از خدا خواسته می‌شود خدایا! ما را از مردم شرور بی‌نیاز کن.

اما روایتی که می‌فرماید مؤمن از برادر مؤمنش بی‌نیاز نیست، در واقع اشاره به امری تکوینی دارد که خداوند همه‌ی امور را با واسطه مدیریت می‌کند و به انجام می‌رساند؛[3] علاوه بر این‌که درخواست از مردم در صورت نیاز ضروری، لازمه‌ی زندگی اجتماعی است، و گرنه باید خیلی از احکام مالی اسلام؛ مانند انفاق و قرض دادن به دیگران، تعطیل می‌شد.[4]

بنابر این، چنین درخواستی از خداوند معقول نیست تا از او بخواهیم که ما را به صورت مطلق از دیگران بی‌نیاز کند تا به هیچ‌کس هیچ نیازی نداشته باشیم؛ زیرا برطرف‌شدن نیازهای معمول توسط دیگران اگر همراه با منت و دشواری نباشد، در حقیقت با برطرف شدن مستقیم همان نیاز از سوی پروردگار و با فضل او منافاتی ندارد. آنچه باید از آن به درگاه خدا پناه ببریم، سوء استفاده افراد شرور از نیازهای ما است و این تفسیر همان مطلبی است که در دعاهای گوناگون بدان اشاره شده است.

 

 


[1]. شیخ صدوق، الامالی،ص 388، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.

[2].ابن شعبه حرانی، حسن بن علی،تحف العقول عن آل الرسول(ص)، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 293، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.

[3]. «أَبَی اللَّهُ أَنْ یجْرِی الْأَشْیاءَ إِلَّا بِأَسْبَابٍ فَجَعَلَ لِکلِّ شَی‏ءٍ سَبَبا». کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 1، ص 183، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[4]. ر. ک: «میزان بی‌نیازی جستن از دیگران»، 83416.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها