جستجوی پیشرفته
بازدید
3939
تاریخ بروزرسانی 1391/03/07
 
کد سایت fa21777 کد بایگانی 23880 نمایه صفات مشترک خدا و بندگان در قرآن کریم
طبقه بندی موضوعی تفسیر
خلاصه پرسش
چرا صفت رئوف و رحیم که در تمام قرآن فقط برای خداوند به کار رفته، در آیه 128 سوره توبه برای پیامبر استفاده شده است؟
پرسش
چرا در آیه 128 سوره توبه صفت «رئوف» و «رحیم» که در تمام قرآن فقط برای خداوند به کار رفته، برای پیامبر استفاده شده است؟ آیا درست است که دو آیه آخر سوره توبه از سوی بعضی از کاتبان وحی، در جهت مدح پیامبر به قرآن اضافه شده و حتی حضرت علی با اضافه شدن شان به شدت مخالفت نموده است؟
پاسخ اجمالی

1. الفاظ و واژه ها در تمام زبان ها و فرهنگ ها، عموماً کاربرد مشترک دارند، به ویژه هنگامی که صفت واقع می شوند؛ ازاین رو در قرآن کریم الفاظ و کلماتی مشاهده می شود که از لحاظ مفهومی هم بر خداوند و هم بر بندگان صدق می کند؛ مانند واژه «شهید» که به معنای گواه و آگاه است. این واژه به تناسب آیه ای که در آن به کار گرفته شده، و به جهت بار معنایی که در بر دارد، هم بر خداوند اطلاق شده است: «وَ اللَّهُ شَهیدٌ عَلى‏ ما تَعْمَلُون»؛![1] و خداوند بر اعمالى که انجام مى ‏دهید، گواه است! و هم بر بندگان خدا: «وَ اسْتَشْهِدُوا شَهیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ»؛[2] و دو نفر از مردان (عادل) خود را (بر این حقّ) شاهد بگیرید.

این گونه است الفاظی مانند؛ «حفیظ» و «علیم» که در سوره های هود،[3] سبأ،[4] و... . به عنوان صفات خدا به شمار رفته، در عین حال در سوره یوسف از صفات حضرت یوسف (ع) هم دانسته شده است: «قالَ اجْعَلْنی‏ عَلى‏ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّی حَفیظٌ عَلیم‏»،[5]  (یوسف) گفت: «مرا سرپرست خزائن سرزمین (مصر) قرار ده، که نگهدارنده و آگاهم».

بنابراین، آیات این چنینی از نظر معنایی با هم در تنافی و تضاد نیستند؛ چرا که صفاتی نظیر گواه(شهید)، حافظ، عالم، رئوف و... صفات مشترک اند که به تناسب موصوف شدت و ضعف پیدا می کنند. بدیهی است که علم و دانش بنده، نسبت به علم خداوند قابل مقایسه نیست، اما انسان همین که مقداری از علم بهره دارد، به او عالم می گویند، و به خداوند نیز که تمام علوم در اختیار او است، عالم گفته می شود: «إِنَّ اللَّهَ عالِمُ غَیْبِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ عَلیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ»؛[6] خداوند از غیب آسمان ها و زمین آگاه است، و آنچه را در درون دل ها است مى‏داند.

بنابر این، هم خداوند رئوف و رحیم است و هم پیامبر خدا، چنان که در آیه دیگر در وصف پیامبر اکرم (ص) و مؤمنان آمده است: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُم‏ ...»؛[7] محمّد (ص) فرستاده خدا است و کسانى که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربانند.

2. مخالفت امام علی (ع) با این آیه در منابع روایی نقل نشده است، بلکه بر عکس، آن حضرت در موارد مختلف به این آیه استدلال کرده اند، مانند آنچه را که در یکی از خطبه هایش بیان می کند: «قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّداً (ص) بِالْحَقِّ لِیُخْرِجَ عِبَادَهُ مِنْ عِبَادَةِ عِبَادِهِ إِلَى عِبَادَتِه ... وَ قَدْ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْکُمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُفٌ رَحِیمٌ وَ أَنْزَلَ عَلَیْهِ کِتَاباً عَزِیزا...».[8]

از این رو، پرسش مطرح شده در مورد آیه: «لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَریصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنینَ رَؤُفٌ رَحیمٌ»،[9] هیچ دلیل و سندی ندارد؛ زیرا در جای خود ثابت شده است که آیات و کلمات قرآن وحی است[10] که بر پیامبر اسلام (ص) نازل شده، و آن حضرت عین کلمات وحی را بر کاتبان املاء می کرد و آنها می نوشتند.

برای آگاهی بیشتر نمایه های زیر را مطالعه کنید:

کلمات پیامبر (ص) و وحی، 253

عبدالله ابن ابی سرح و تحریف قرآن، 720

 

[1]  آل عمران، 98.

[2]  بقره، 282.

[3]  هود، 57، «إِنَّ رَبِّی عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ حَفیظٌ».

[4]  سبأ، 21، «ٍّ وَ رَبُّکَ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ حَفیظ».

[5]  یوسف، 55.

[6]  فاطر، 38.

[7]  فتح، 29.

[8]  کلینی، کافی، ج 8، ص 389، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1365ش.

[9]  توبه، 128.

[10]  «وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏، إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْیٌ یُوحى»، نجم، 3-4.‏

 

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    400959 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم ( ع ) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابه هستند ، که ذکر متن انها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    165829 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال ، چنین است: [ 1 ] حضرت ایت الله العظمی خامنه ای ( مدظله العالی ) : اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله ان مستلزم ضرر و مشقت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    157008 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در ایه 35 سوره احقاف امده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    140814 تفسیر 1386/02/01
    قران مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از اتش افریده شده ، بر خلاف انسان که از خاک افریده شده است. [ 1 ] 2. دارای علم ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    140473 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه ( ع ) اخذ نشده است ؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    134168 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1 ) نزدیکی و امیزش جنسی ، اگرچه منی بیرون نیاید.2 ) بیرون امدن منی ، ( حتی بدون دخول ) چه در خواب باشد یا بیداری ، کم باشد یا زیاد ، با شهوت باشد یا بی شهوت ، با اختیار باشد یا ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    124175 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد انها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از ان گفته است: عده ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر ( ص ) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    107783 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قران به نامش امده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع می شود و امام جمعه در این خطبه ها باید مردم ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    83938 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی ( ع ) برای اهل سنت ، تمسک به قران و روایاتی که در توضیح انها در کتب خودشان نقل شده است ، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    82443 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج ، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع ؛ یعنی دریک زمان نباشد ، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند ، تا وقتی که زن ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7439  نفر