جستجوی پیشرفته
بازدید
6544
آخرین بروزرسانی: 1399/05/27
خلاصه پرسش
آیا دعا و یا ذکرهای ویژه‌‌ای برای تمرکز و حضور قلب در نماز و دفع وسوسه‌‌های شیطانی وجود دارد؟
پرسش
آیا دعا و یا ذکرهای ویژه‌‌ای برای تمرکز در نماز وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

حضور قلب در نماز امر بسیار مهمی است که شخص باید با تلاش و زحمت به دنبال رسیدن به آن در نماز و هر عبادتی باشد. کسی که بیشتر ساعات عمر خود را در کارهای بیهوده و لهو و لعب می‌گذراند نمی‌تواند در نماز حضور قلب پیدا کند؛ زیرا به هر آنچه انسان مشغول باشد، قوه مخیله(که کارش خیال‌پردازی است) در نماز همان عمل را در نظرش جلوه می‌دهد و هر چه بخواهد حواس خود را جمع کند، موهومات و خیالات به سراغ او می‌آید و حواسش را متفرّق می‌گرداند، اما کسى که در همه وقت همه اعمال و افکارش بر طبق عقل و شرع انجام شود و هدفش در همه‌ی کارها تحصیل رضاى حق تعالى باشد، چنین کسى بخوبى می‌تواند بنابر عادت، خود را از موهومات و خیالات فاسد حفظ نماید و حضور قلب پیدا کند. آن وقت است که حالت خشوع و خضوع پیدا می‌کند.

با توجه به این مقدمه، باید دید که منشأ بی‌حالی در نماز ترک کدام یک از شرایط نماز است و با رعایت این شرایط است که می‌توان به نشاط لازم و حضور قلب در نماز دست یافت.[1]

با این وجود، برای جلوگیری از پراکندگی قوه خیال در حین اقامه نماز و دور شدن از وسوسه‌های شیطان دعاها و توصیه‌هایی نیز وجود دارد:

  1. امام صادق‌(ع) فرمود: مردی خدمت رسول گرامی اسلام(ص) آمد و برای رهایی از وسوسه در هنگام خواندن نماز از آن‌حضرت(ص) کمک خواست. پیامبر(ص) فرمود هنگامی که شروع به نماز کردی انگشت سبابه دست راست خود را بر روی ران چپ خود بگذار و فشار ده و بگو: «بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ تَوَکلْتُ عَلَى اللَّهِ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِیعِ الْعَلِیمِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ».[2]
  2. عمر بن یزید می‌گوید: به امام صادق(ع) از فراموشی در نماز مغرب شکایت کردم. امام(ع) فرمود: به جاى سوره توحید، سوره کافرون را بخوان. وی نیز به این دستور عمل کرد و فراموشی در نماز از او برطرف شد.[3]
  3. 3. امام صادق(ع) فرمود: مردى نزد پیامبر(ص) آمد و از ایشان برای رهایی از وسواسی که در دلش افتاده است، کمک خواست. رسول خدا(ص) فرمود: این کلمات را مکرر بخوان: «تَوَکلْتُ‏ عَلَى‏ الْحَی‏ الَّذِی‏ لا یمُوتُ‏، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ‏ الَّذِی‏ لَمْ‏ یتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لَا وَلَداً، وَ لَمْ‏ یکُنْ‏ لَهُ‏ شَرِیک‏ فِی‏ الْمُلْکِ‏، وَ لَمْ‏ یکُنْ‏ لَهُ‏ وَلِی‏ مِنَ‏ الذُّلِ‏ وَ کَبِّرْهُ‏ تَکبِیرا»،[4] بعد از مدّتى آن مرد نزد رسول خدا(ص) بازگشت و گفت: یا رسول اللَّه! خداوند دل‌نگرانى مرا زایل کرد.[5]

گفتنی است؛ به غیر از دعاهای مخصوص که بیان شد، می‌توان از دیگر دعاهایی که در قرآن و روایات در ارتباط با نماز وجود دارد نیز کمک گرفت:

  1. حضرت ابراهیم(ع) از خداوند چنین درخواست می‌نماید: «رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّیتِی»؛[6] پروردگارا، مرا و ذریه‏ام را بپاى دارنده نماز قرار ده. و طبیعی است که برپاداشتن نماز به معنای واقعی آن جز با تمرکز و خشوع حاصل نخواهد شد.
  2. در فرازی از دعای امام صادق(ع) چنین آمده است: «... اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِک‏ مِنَ‏ الْکسَلِ‏ وَ الْهَرَمِ‏ وَ الْجُبْنِ‏ وَ الْبُخْلِ وَ الْغَفْلَةِ وَ الْقَسْوَةِ وَ الْفَتْرَةِ وَ الْمَسْکنَةِ، وَ أَعُوذُ بِک یا رَبِّ مِنْ نَفْسٍ لَاتَشْبَعُ‏، وَ مِنْ قَلْبٍ لَایخْشَعُ، وَ مِنْ دُعَاءٍ لَایسْمَعُ، وَ مِنْ صَلَاةٍ لَاتَنْفَعُ‏ وَ أُعِیذُ بِک نَفْسِی وَ أَهْلِی وَ ذُرِّیتِی مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ...».[7]

 


[1]. «حضور قلب در نماز»، 2184؛ «نماز و حضور قلب»، 231.

[2]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 3، ص 358، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[3]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 1، ص 338، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.

[4]. اسراء، 111.

[5]. من لا یحضره الفقیه، ج ‏1، ص 338 – 339.

[6]. ابراهیم، 40

[7]. کافی، ج ‏2، ص 586.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها