جستجوی پیشرفته
بازدید
9683
آخرین بروزرسانی: 1400/02/06
خلاصه پرسش
آیا گزارشی در مورد زندگی کیان که یار ایرانی مختار ثقفی بود، وجود دارد؟ آیا او همان کیسان بود؟
پرسش
زندگی‌نامه کیسان ابوعمره را بیان نمایید؟
پاسخ اجمالی

با مراجعه به کتب تاریخی، فردی به نام «کیان» در میان یاران مختار بن ابی عبید ثقفی مشاهده نمی­شود و گویا مراد از فردی که در سریال مختارنامه با این نام معرفی شده است، همان «کیسان» باشد.

به هر حال، کیسان یکی از نزدیک‌ترین یاران مختار بود که توسط وی به فرماندهی لشکر منصوب شد.[1] لقب کیسان، «تمّار» و یا خرما فروش بود.[2] همچنین او با کنیه‌ی «ابو عمره» نیز شناخته می‌شد.[3]

برخی معتقدند نام وی برگرفته از نام غلام حضرت علی(ع) بود.[4] البته برخی نیز کیسان را نام دیگر خود مختار ثقفی می‌دانند که امام علی(ع) وی را به این نام نامید.[5] و فرقه‌ی کیسانیه را منسوب به وی می‌دانند.[6]

با این وجود بیشتر گزارش‌ها «کیسان» را نام یکی از فرماندهان مختار اعلام می‌کنند.

او از موالی بنو عُرَیْنه[7] از قبیله بجیله بود[8] که از شیعیان طرفداری می‌کرد و به نکوهش رفتار عثمان می‌پرداخت.[9]

همان‌گونه که می‌دانیم مختار بعد از شهادت امام حسین(ع) برای انتقام گرفتن از قاتلان آن‌حضرت(ع) قیام نمود. در این قیام، کیسان(ابو عمره) نقش مهمی داشت و توانست برخی از سران مهم بنی ‌امیه را دستگیر کرده و یا به هلاکت برساند:

  1. مختار او را به همراه مُعاذ بن هانی کندی، مأمور بازداشت خولی بن یزید اصبحی کرد.[10]
  2. هنگامی که مختار، شمر بن ذی الجوشن را تحت تعقیب قرار داد، وی به سمت بیابان گریخت. ابوعمره با گروهی از یاران خود به دنبال شمر رفتند؛ اما سرانجام ابوعمره او را اسیر نمود و نزد مختار فرستاد.[11] البته طبق نقلی ابوعمره وی و یارانش را به هلاکت رساند.[12]
  3. مختار، ابوعمره را مأمور دستگیری و کشتن عمر بن سعد نمود. وی نیز بعد از مدت کوتاهی او را کشت و سرش را نزد مختار آورد. همچنین مختار وی را مأمور کشتن حفص پسر عمر بن سعد کرد. وقتی حفص کشته شد مختار گفت: عمر در عوض امام حسین(ع) و حفص در عوض حضرت علی اکبر(ع) است.[13]
  4. قیس بن اشعث(از قاتلان امام حسین) از ترس شماتت مردم بصره از رفتن به آن شهر خودداری کرد و به کوفه برگشت و به عبدالله بن کامل که نزدیک‏ترین افراد به مختار بود پناهنده شد. عبدالله نزد مختار وساطت کرد. مختار مدتی سکوت کرد و سپس با سخنانی عبدالله را سرگرم کرد و انگشتر وی را گرفت و مخفیانه به ابوعمره داد و وی را مأمور کرد تا نزد همسر عبدالله برود و به او بگوید وی را نزد قیس ببرد. زن عبدالله نیز ابوعمره را نزد قیس برد و ابوعمره هم قیس را به قتل رساند و سرش نزد مختار آورد.[14]
  5. مختار ابوعمره را به سرپرستی شُرطه(نیروی انتظامی و پلیس) گماشت و به او دستور داد هزار کارگر با بیل و کلنگ فراهم آورد و خانه‏های کسانی که به جنگ امام حسین(ع) رفتند را با خاک یکسان کند. ابوعمره خانه‏های آنها را ویران ‏کرد و هر کسی را هم که بیرون می‏آمد، می‏کشت و خانه‏های بسیاری را ویران کرد و گروه بسیاری را کشت و به جست‌وجو و تعقیب پرداخت و به هر کسی دست می‏یافت او را می‏کشت و اموال و مستمری او را به یکی از ایرانیانی که در خدمت مختار بودند می‏بخشید.[15]

البته نباید این نکته را نیز دور از نظر داشت که ممکن است در بیان برخی از اتفاقاتی که وی در آن نقش داشت، اغراق شده باشد.

کشته شدن

زمان و مکان دقیق کشته‌شدن کیسان مشخص نیست؛ اما در اواخر سال 66 هجری و یا اوائل سال 67 هجری، جنگی میان مختار و مصعب بن زبیر در منطقه «حمّام اَعْین»،(از توابع کوفه) رخ داد، کیسان در این نبرد فرماندهی موالی سپاه مختار را بر عهده داشت. مختار در این جنگ شکست خورد و سرانجام کشته شد. می‌توان احتمال قوی داد که کیسان نیز در این نبرد کشته شده باشد.[16]

 


[1]. شیخ طوسی، محمد بن حسن‏، الامالی، ص 240، قم، دار الثقافة، چاپ اول، 1414ق؛ دینوری، ابو حنیفه احمد بن داود، الاخبار الطوال، ص 292، قم، منشورات الرضی، 1368ش.ص:292

[2]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 45، ص 378، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[3]. الامالی، ص 240.

[4]. کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفة الرجال، محقق، مصحح، شیخ طوسی، محمد بن حسن، مصطفوی، حسن،‏ ص 128، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، چاپ اول، 1409ق.

[5]. مسعودی، ابو الحسن علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق، داغر، اسعد، ج 3، ص 78، قم، دار الهجرة، چاپ دوم، 1409ق.

[6]. شیخ مفید، الفصول المختارة، محقق، مصحح، میر شریفی، علی، ص 296، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق.

[7]. الامالی، ص 240.

[8]. الاخبار الطوال، ص 289.

[9]. جمحی، محمد بن سلام‏، طبقات فحول الشعراء، شارح، شاکر، محمود محمد، ج 2، ص 632، جده، دار المدنی‏، چاپ اول، 1400ق.

[10]. خولی کسی بود که سر امام حسین(ع) را برای عبیدالله بن ‌زیاد آورده بود. الامالی، ص 244.

[11]. همان.

[12]. بحار الانوار، ج 45، ص 374.

[13]. الامالی، ص 243.

[14]. الاخبار الطوال، ص 302.

[15]. همان، ص 292

[16]. ر. ک: ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد، دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوی الشأن الأکبر(تاریخ ابن خلدون‏)، تحقیق، خلیل شحادة، ج 3، ص 39 – 41، بیروت، دار الفکر، چاپ دوم، 1408ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها